1
Samenvatting Literatuur Realisme en
Symbolisme 2020-2021
Inhoud
Week 1: Realisme a.d.h.v. schilderkunst.....................................................................................5
Aantekeningen podcast............................................................................................................5
Franse Revolutie...................................................................................................................5
Burgerij................................................................................................................................. 5
Industrialisatie....................................................................................................................... 5
Darwinisme........................................................................................................................... 5
Positivisme........................................................................................................................... 6
Orientalisme......................................................................................................................... 6
Exotisme............................................................................................................................... 6
Aantekeningen college............................................................................................................. 8
Week 2: Realisme en naturalisme...............................................................................................9
Samenvatting Van Buuren en Jongeneel.................................................................................9
Samenvatting podcast..............................................................................................................9
Focalisatie............................................................................................................................ 9
Vrije indirecte rede.............................................................................................................. 10
Van Buren en Jongeneel....................................................................................................10
Focalisatie:......................................................................................................................... 10
Aantekeningen feedback podcast...........................................................................................11
The Unknown Masterpiece:................................................................................................11
Aantekeningen college........................................................................................................... 12
Week 3: Realistische vertel- en leeswijze..................................................................................13
Realiteitseffect van Roland Barthes........................................................................................13
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 13
Émile Zola:.......................................................................................................................... 13
Roland Barthes:.................................................................................................................. 13
Auguste Comte:.................................................................................................................. 13
Hippolyte Taine:.................................................................................................................. 14
, 2
Claude Bernard:.................................................................................................................. 14
Structuralisme:.................................................................................................................... 14
Semiotiek............................................................................................................................ 14
Denotatie:........................................................................................................................... 14
Connotatie:......................................................................................................................... 14
Aantekeningen feedback podcast...........................................................................................16
Aantekeningen college........................................................................................................... 16
Week 4: Overspel en Identificatie..............................................................................................17
Bill Overton, the novel of female adultery...............................................................................17
Aantekeningen feedback podcast...........................................................................................19
Samenvatting podcast............................................................................................................ 19
Aantekeningen college:.......................................................................................................... 20
Week 5: Vrije leesweek.............................................................................................................. 21
Week 6: Industrie en Klasse......................................................................................................21
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 21
Utilitarisme.......................................................................................................................... 21
Industriele revolutie............................................................................................................. 21
Metafoor............................................................................................................................. 21
Metoniem............................................................................................................................ 21
Retoriek.............................................................................................................................. 21
Parabel............................................................................................................................... 21
De structuur en beschrijvingen:...........................................................................................23
Ironie:.................................................................................................................................. 23
Verteller:............................................................................................................................. 23
Verhouding van personages:..............................................................................................23
Parabel............................................................................................................................... 23
Samenvatting feedback podcast............................................................................................24
Aantekeningen college........................................................................................................... 24
Week 7: Vrije leesweek.............................................................................................................. 25
Week 8: Mannelijkheid en moorddrift.........................................................................................25
Samenvatting podcast............................................................................................................ 25
National Vigilance Association............................................................................................25
De Dreyfusaffaire................................................................................................................ 25
, 3
Zola’s “J’Accuse!”............................................................................................................... 25
Zola’s romancyclus Les Rougon-Macquart (1871-1893).....................................................25
Zola, Émile. La Bête Humaine (1890).................................................................................25
Standpunten NVA:.............................................................................................................. 26
Week 9: Realisme op toneel......................................................................................................27
Samenvatting Naturalism on the stage...................................................................................27
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 28
De Code Civil / ofwel de Code Napoléon (1804/1807)........................................................28
Balzacs essay “Physiologie du mariage” (1829).................................................................28
Commedia dell'arte (16e-18e eeuw)...................................................................................28
Plek van toneel binnen realisme.........................................................................................29
Strindberg........................................................................................................................... 29
Samenvatting feedback podcast............................................................................................30
Aantekeningen college........................................................................................................... 31
Week 10: Vrije leesweek............................................................................................................ 32
Week 11: Realisme en Fantasie................................................................................................32
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 32
Aantekeningen college........................................................................................................... 32
Week 12: Overgang Symbolisme...............................................................................................33
Samenvatting van Buuren en Jongeneel................................................................................33
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 33
Symbolisme:....................................................................................................................... 33
Decadentisme:.................................................................................................................... 33
Synesthesie:....................................................................................................................... 33
Solipsisme:......................................................................................................................... 33
Les soirée de medan.......................................................................................................... 33
Aantekeningen college:.......................................................................................................... 35
Cheat sheet boeken:.................................................................................................................. 35
Het Onbekende Meesterwerk - Honoré de Balzac:.............................................................35
Madame Bovary - Gustave Flaubert:..................................................................................35
Hard Times (for these times) - Charles Dickens:................................................................35
La Bête Humaine - Emile Zola:...........................................................................................35
Hedda Gabler - Henryk Ibsen:............................................................................................36
, 4
Jane Eyre - Charlotte Bronte:.............................................................................................36
À Rebours - Huysmans:......................................................................................................36
, 5
Week 1: Realisme a.d.h.v. schilderkunst
Aantekeningen podcast
Franse Revolutie
1789–1799, politieke omwenteling → absolute monarchie die Frankrijk drie eeuwen
had geregeerd op gewelddadige wijze werd afgeschaft en de Eerste Franse
Republiek werd opgericht.
De macht en de privileges van adel en geestelijkheid werden massaal teruggedrongen onder
druk van radicale politieke groeperingen, de mensenmassa in de steden en boeren op het
platteland. De oude ideeën van absolutisme, aristocratie en de macht van de Kerk werden
vervangen door de principes van Liberté, égalité, fraternité, oftewel vrijheid, gelijkheid en
broederschap. De Franse Revolutie heeft verstrekkende en blijvende veranderingen
teweeggebracht in Frankrijk, die zich verspreiden over heel Europa.
Burgerij
sociale klasse van mensen in de middenklasse die hun macht of status ontlenen aan hun
vermogen, opleiding en werk, anders dan de aristocraten, die hun status in eerste plaats aan
hun familieachtergrond ontlenen. Ze geldt als drager van enkele grote ontwikkelingen in deze
periode, die samengevat worden onder de noemers moderniteit, Verlichting en kapitalisme.
Industrialisatie
Veranderingen in het productieproces door mechanisatie en de daaropvolgende veranderingen
in de productieorganisatie, zoals de invoering van het fabriekssysteem. Het betreft dus niet
alleen technologische, maar ook sociale veranderingen. Hierdoor wordt de economie van een
samenleving steeds sterker afhankelijk van de industriële productie in plaats van de
opbrengsten van landbouw en huisnijverheid.
Darwinisme
Survival of the fittest de gezondheid en de kans op voortbestaan van een soort bepaalt.
Een 'darwiniaans proces' vergt de volgende voorwaarden:
● zichzelf vermenigvuldigen
● de kopieën moeten lijken op het origineel
● variatie: de kopieën wijken af van het origineel (mutatie)
● selectie: geërfde kenmerken moeten de mogelijkheid van reproductie beïnvloeden
Elk organisme of systeem dat aan deze vier voorwaarden voldoet, zal waarschijnlijk evolueren.
, 6
Positivisme
Alleen de empirische wetenschappen geldige kennis opleveren. Kennis kan dus enkel verworven
worden door het correct toepassen van de wetenschappelijke methode en hierdoor wordt elke
klassieke vorm van metafysica en andere kennisgronden verworpen: kennis is alleen mogelijk
aangaande de wereld der verschijnselen.
Orientalisme
Edward Said definieerde het oriëntalisme in 1978 in zijn boek Orientalism. Western Conceptions of
the Orient als een manier van spreken, denken en schrijven dat het Westen een Ander verschaft
waartegen de eigen identiteit kan worden bepaald. In deze postkoloniale studie wordt door Said
gewezen op het kijken naar het Oosten door de ogen van het Westen, waarbij wordt gedacht en
gevonden dat dit westerse beeld van het Oosten correct is.
Exotisme
Het hebben van een voorkeur voor het vreemde.
Hedendaagse literatuur is een vaak verzet tegen realisme. Dus wat is realisme?
De term bestaat al sinds Plato.
Hoe gebruiken we deze term, het gaat hoe de realiteit weergegeven in taal? → De
retoriek
De term is een specifieke stroming in de literatuur 1830 tot 1880, het gaat vooral om de roman.
Realisme hangt samen met romans, veel personages die in het heden afspelen.
Realisme is dus een cultuurhistorische term om een periode aan te duiden.
Na de romantiek en voor het modernisme.
Het is ook een term voor een specifieke literaire stroming.
Er is niet 1 manifest van het realisme, wel hebben Zola Balzac Flaubert hun literaire voorkeur
gegeven in brieven en voorwoorden etc.
In Frankrijk, groep schrijvers wat bewust op een andere manier is gaan schrijven. Ook om zich af te
zetten tegen die voor hen kwam, tegen de romantiek en classicisme.
Classicisme: eind 17e eeuw, daarin was bepaald dat literatuur strict patroon had. Veel regels voor
onderwerpen en genres en stijl. Zoals de tragedie, verheven stijl, heroïsche personen. Als er
mensen van lagere klasse werden beschreven was dit vaak komisch.
De romantiek, die stelde daartegenover, en zij vonden verheven dingen in alledaagse dingen zoals
de natuur of het platteland. Dus tegenover dat nobele van classici, ging het meer over de
schoonheid van de natuur en het leven.
Realisme brak met deze 2 stromingen, romantiek is een verfraaiing en romantisering van het
buitenleven.
Samenvatting Literatuur Realisme en
Symbolisme 2020-2021
Inhoud
Week 1: Realisme a.d.h.v. schilderkunst.....................................................................................5
Aantekeningen podcast............................................................................................................5
Franse Revolutie...................................................................................................................5
Burgerij................................................................................................................................. 5
Industrialisatie....................................................................................................................... 5
Darwinisme........................................................................................................................... 5
Positivisme........................................................................................................................... 6
Orientalisme......................................................................................................................... 6
Exotisme............................................................................................................................... 6
Aantekeningen college............................................................................................................. 8
Week 2: Realisme en naturalisme...............................................................................................9
Samenvatting Van Buuren en Jongeneel.................................................................................9
Samenvatting podcast..............................................................................................................9
Focalisatie............................................................................................................................ 9
Vrije indirecte rede.............................................................................................................. 10
Van Buren en Jongeneel....................................................................................................10
Focalisatie:......................................................................................................................... 10
Aantekeningen feedback podcast...........................................................................................11
The Unknown Masterpiece:................................................................................................11
Aantekeningen college........................................................................................................... 12
Week 3: Realistische vertel- en leeswijze..................................................................................13
Realiteitseffect van Roland Barthes........................................................................................13
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 13
Émile Zola:.......................................................................................................................... 13
Roland Barthes:.................................................................................................................. 13
Auguste Comte:.................................................................................................................. 13
Hippolyte Taine:.................................................................................................................. 14
, 2
Claude Bernard:.................................................................................................................. 14
Structuralisme:.................................................................................................................... 14
Semiotiek............................................................................................................................ 14
Denotatie:........................................................................................................................... 14
Connotatie:......................................................................................................................... 14
Aantekeningen feedback podcast...........................................................................................16
Aantekeningen college........................................................................................................... 16
Week 4: Overspel en Identificatie..............................................................................................17
Bill Overton, the novel of female adultery...............................................................................17
Aantekeningen feedback podcast...........................................................................................19
Samenvatting podcast............................................................................................................ 19
Aantekeningen college:.......................................................................................................... 20
Week 5: Vrije leesweek.............................................................................................................. 21
Week 6: Industrie en Klasse......................................................................................................21
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 21
Utilitarisme.......................................................................................................................... 21
Industriele revolutie............................................................................................................. 21
Metafoor............................................................................................................................. 21
Metoniem............................................................................................................................ 21
Retoriek.............................................................................................................................. 21
Parabel............................................................................................................................... 21
De structuur en beschrijvingen:...........................................................................................23
Ironie:.................................................................................................................................. 23
Verteller:............................................................................................................................. 23
Verhouding van personages:..............................................................................................23
Parabel............................................................................................................................... 23
Samenvatting feedback podcast............................................................................................24
Aantekeningen college........................................................................................................... 24
Week 7: Vrije leesweek.............................................................................................................. 25
Week 8: Mannelijkheid en moorddrift.........................................................................................25
Samenvatting podcast............................................................................................................ 25
National Vigilance Association............................................................................................25
De Dreyfusaffaire................................................................................................................ 25
, 3
Zola’s “J’Accuse!”............................................................................................................... 25
Zola’s romancyclus Les Rougon-Macquart (1871-1893).....................................................25
Zola, Émile. La Bête Humaine (1890).................................................................................25
Standpunten NVA:.............................................................................................................. 26
Week 9: Realisme op toneel......................................................................................................27
Samenvatting Naturalism on the stage...................................................................................27
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 28
De Code Civil / ofwel de Code Napoléon (1804/1807)........................................................28
Balzacs essay “Physiologie du mariage” (1829).................................................................28
Commedia dell'arte (16e-18e eeuw)...................................................................................28
Plek van toneel binnen realisme.........................................................................................29
Strindberg........................................................................................................................... 29
Samenvatting feedback podcast............................................................................................30
Aantekeningen college........................................................................................................... 31
Week 10: Vrije leesweek............................................................................................................ 32
Week 11: Realisme en Fantasie................................................................................................32
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 32
Aantekeningen college........................................................................................................... 32
Week 12: Overgang Symbolisme...............................................................................................33
Samenvatting van Buuren en Jongeneel................................................................................33
Samenvatting podcast:........................................................................................................... 33
Symbolisme:....................................................................................................................... 33
Decadentisme:.................................................................................................................... 33
Synesthesie:....................................................................................................................... 33
Solipsisme:......................................................................................................................... 33
Les soirée de medan.......................................................................................................... 33
Aantekeningen college:.......................................................................................................... 35
Cheat sheet boeken:.................................................................................................................. 35
Het Onbekende Meesterwerk - Honoré de Balzac:.............................................................35
Madame Bovary - Gustave Flaubert:..................................................................................35
Hard Times (for these times) - Charles Dickens:................................................................35
La Bête Humaine - Emile Zola:...........................................................................................35
Hedda Gabler - Henryk Ibsen:............................................................................................36
, 4
Jane Eyre - Charlotte Bronte:.............................................................................................36
À Rebours - Huysmans:......................................................................................................36
, 5
Week 1: Realisme a.d.h.v. schilderkunst
Aantekeningen podcast
Franse Revolutie
1789–1799, politieke omwenteling → absolute monarchie die Frankrijk drie eeuwen
had geregeerd op gewelddadige wijze werd afgeschaft en de Eerste Franse
Republiek werd opgericht.
De macht en de privileges van adel en geestelijkheid werden massaal teruggedrongen onder
druk van radicale politieke groeperingen, de mensenmassa in de steden en boeren op het
platteland. De oude ideeën van absolutisme, aristocratie en de macht van de Kerk werden
vervangen door de principes van Liberté, égalité, fraternité, oftewel vrijheid, gelijkheid en
broederschap. De Franse Revolutie heeft verstrekkende en blijvende veranderingen
teweeggebracht in Frankrijk, die zich verspreiden over heel Europa.
Burgerij
sociale klasse van mensen in de middenklasse die hun macht of status ontlenen aan hun
vermogen, opleiding en werk, anders dan de aristocraten, die hun status in eerste plaats aan
hun familieachtergrond ontlenen. Ze geldt als drager van enkele grote ontwikkelingen in deze
periode, die samengevat worden onder de noemers moderniteit, Verlichting en kapitalisme.
Industrialisatie
Veranderingen in het productieproces door mechanisatie en de daaropvolgende veranderingen
in de productieorganisatie, zoals de invoering van het fabriekssysteem. Het betreft dus niet
alleen technologische, maar ook sociale veranderingen. Hierdoor wordt de economie van een
samenleving steeds sterker afhankelijk van de industriële productie in plaats van de
opbrengsten van landbouw en huisnijverheid.
Darwinisme
Survival of the fittest de gezondheid en de kans op voortbestaan van een soort bepaalt.
Een 'darwiniaans proces' vergt de volgende voorwaarden:
● zichzelf vermenigvuldigen
● de kopieën moeten lijken op het origineel
● variatie: de kopieën wijken af van het origineel (mutatie)
● selectie: geërfde kenmerken moeten de mogelijkheid van reproductie beïnvloeden
Elk organisme of systeem dat aan deze vier voorwaarden voldoet, zal waarschijnlijk evolueren.
, 6
Positivisme
Alleen de empirische wetenschappen geldige kennis opleveren. Kennis kan dus enkel verworven
worden door het correct toepassen van de wetenschappelijke methode en hierdoor wordt elke
klassieke vorm van metafysica en andere kennisgronden verworpen: kennis is alleen mogelijk
aangaande de wereld der verschijnselen.
Orientalisme
Edward Said definieerde het oriëntalisme in 1978 in zijn boek Orientalism. Western Conceptions of
the Orient als een manier van spreken, denken en schrijven dat het Westen een Ander verschaft
waartegen de eigen identiteit kan worden bepaald. In deze postkoloniale studie wordt door Said
gewezen op het kijken naar het Oosten door de ogen van het Westen, waarbij wordt gedacht en
gevonden dat dit westerse beeld van het Oosten correct is.
Exotisme
Het hebben van een voorkeur voor het vreemde.
Hedendaagse literatuur is een vaak verzet tegen realisme. Dus wat is realisme?
De term bestaat al sinds Plato.
Hoe gebruiken we deze term, het gaat hoe de realiteit weergegeven in taal? → De
retoriek
De term is een specifieke stroming in de literatuur 1830 tot 1880, het gaat vooral om de roman.
Realisme hangt samen met romans, veel personages die in het heden afspelen.
Realisme is dus een cultuurhistorische term om een periode aan te duiden.
Na de romantiek en voor het modernisme.
Het is ook een term voor een specifieke literaire stroming.
Er is niet 1 manifest van het realisme, wel hebben Zola Balzac Flaubert hun literaire voorkeur
gegeven in brieven en voorwoorden etc.
In Frankrijk, groep schrijvers wat bewust op een andere manier is gaan schrijven. Ook om zich af te
zetten tegen die voor hen kwam, tegen de romantiek en classicisme.
Classicisme: eind 17e eeuw, daarin was bepaald dat literatuur strict patroon had. Veel regels voor
onderwerpen en genres en stijl. Zoals de tragedie, verheven stijl, heroïsche personen. Als er
mensen van lagere klasse werden beschreven was dit vaak komisch.
De romantiek, die stelde daartegenover, en zij vonden verheven dingen in alledaagse dingen zoals
de natuur of het platteland. Dus tegenover dat nobele van classici, ging het meer over de
schoonheid van de natuur en het leven.
Realisme brak met deze 2 stromingen, romantiek is een verfraaiing en romantisering van het
buitenleven.
