Week 1
Het OM bepaalt of er wel of niet vervolgt wordt. Indien het OM kiest om niet te vervolgen,
kunnen belanghebbende alsnog naar het Hof stappen. Het Hof kan er dan voor zorgen dat er
toch vervolgt wordt.
Ultimum Remedium = het laatste redmiddel. Strafrecht is ultimum remedium en wordt dus
alleen als uiterst redmiddel ingezet.
De enige die een verdachte voor de strafrechter kan brengen is de OvJ (d.m.v. dagvaarding)
Strafdoelen
1. Vergelding (leedtoevoeging) klassiek doel
2. Preventie
o Speciaal: gericht op de dader
o Generaal: gericht op de maatschappij
Legaliteitsbeginsel
Geen feit is strafbaar zonder wet. De wet mag niet met terugwerkende kracht worden
toegepast. (artikel 1 Sv)
o Zorgt voor rechtszekerheid
o Voorkomt willekeur en machtsmisbruik
Materieel strafrecht = Heeft betrekking op de grenzen van een strafrechtelijk feit.
Welk gedrag is verboden en welke personen kunnen hiervoor worden gestraft? (Sr)
Formeel strafrecht = Welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het
materiële strafrecht is overtreden? Bijvoorbeeld regels voor de bevoegdheden van politie of
de inhoud van dagvaardingen. (Sv)
Sanctierecht = Heeft betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen
worden opgelegd.
Commune strafrecht = strafrecht dat in de wetboeken is opgenomen
Bijzonder strafrecht = strafbepalingen die zich in andere wetten bevinden.
Indeling strafbare feiten
Misdrijven boek 2
Overtredingen boek 3
De indeling in misdrijven of overtredingen is belangrijk omdat:
1. Dit bepaalt welke rechter bevoegd is (absolute competentie)
2. Poging en medeplichtigheid is bij een misdrijf wel strafbaar maar bij een overtreding
niet.
,3. Veel dwangmiddelen zoals het aftappen van een telefoon mogen alleen worden
gebruikt bij misdrijven.
,Interpretatiemethoden
Grammaticaal: wat staat er letterlijk, naar normaal spraakgebruik?
Wetshistorisch: rechter kijkt naar wat de wetgever heeft bedoeld met de wet. (bijvoorbeeld in
de memorie van toelichting.
Rechtshistorisch: de rechter kijkt naar de rechtsgeschiedenis om te kijken of een bepaalde
toepassing van het recht al een keer is gebruikt.
Systematisch: de betekenis van een bepaalde bepaling kan soms ook worden achterhaald
door deze te bezien in de samenhang met andere bepalingen in dezelfde wet. verwijzen
naar andere bepalingen.
Teleologisch: de rechter kijkt naar het doel of de strekking van een bepaling.
Dilemma binnen het strafrecht = rechten van de verdachte vs. vinden van de waarheid
Rechterlijke dwaling = hier is sprake van bij een verkeerde bestraffing.
Op grond van de artikelen 350 tot en met 354 Sv kan de strafrechter een verdachte
veroordelen, vrijspreken of ontslaan van alle rechtsvervolging (OVAR). Dit doet hij aan de
hand van het rechterlijke beslissingsmodel.
Strafbepaling
1. Delictsomschrijving welke ongewenste gedraging wordt strafbaar gesteld?
2. Kwalificatie hoe moet het gedrag in juridisch opzicht worden benoemd?
3. Strafbedreiging welk soort straf mag er (maximaal) worden opgelegd?
Bestanddeel = staat in het delict (artikel)
Element = staat niet in het delict
4-lagenmodel
Voorwaarden voor een strafbaar feit materieelstrafrechtelijk
1. Menselijke gedraging (MG)
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO)
3. Wederrechtelijkheid (W)
4. Verwijtbaarheid (V)
Het 4-lagenmodel is eigenlijk de basis voor de materiële vragen.
, Rechterlijk beslissingsschema
Formele vragen artikel 348 strafvordering
1. Is de dagvaarding geldig?
2. Is de rechter bevoegd?
3. Is de OvJ niet ontvankelijk? (bijvoorbeeld verjaring)
4. Grond voor schorsing van gevolgen?
Materiële vragen artikel 350 strafvordering
1. Bewijsvraag: kan het bewezen worden?
Nee? vrijspraak
2. Kwalificatie: is er spraken van een delict?
Nee? OVAR (ontslag van alle rechtsvervolging)
3. Is er sprake van wederrechtelijkheid?
Nee? OVAR
4. Is er sprake van verwijtbaarheid?
Nee? OVAR
Een rechtvaardigingsgrond ontneemt de wederrechtelijkheid.
Een schulduitsluitingsgrond neemt de 'schuld in de zin van verwijtbaarheid' weg.
Soorten delicten
Materieel delict = veroorzaken van een gevolg is strafbaar
Formeel delict = verrichten van een handeling is strafbaar
Commissiedelict = vereist actief handelen
Omissiedelict = feit wordt niet gepleegd door een handelen maar door een nalaten.
Gekwalificeerd delict = extra bestanddeel van de delictsomschrijving werkt strafverzwarend
Geprivilegieerd delict = extra bestanddeel van de delictsomschrijving werkt strafverlichtend
Strafrechtelijke rechtsvinding
Rechtsvinding = het proces van het zoeken naar een juist antwoord op een rechtsvraag.
Stap 1 Wat is de rechtsvraag die moet worden beantwoord?
Stap 2 Welke rechtsregel moet worden gehanteerd bij de beantwoording v.d. rechtsvraag?
o D.m.v. jurisprudentie, wetgeving, verdragen en literatuur.
Stap 3 Hoe moet de gevonden rechtsregel worden toegepast op de feiten in de casus?
Het OM bepaalt of er wel of niet vervolgt wordt. Indien het OM kiest om niet te vervolgen,
kunnen belanghebbende alsnog naar het Hof stappen. Het Hof kan er dan voor zorgen dat er
toch vervolgt wordt.
Ultimum Remedium = het laatste redmiddel. Strafrecht is ultimum remedium en wordt dus
alleen als uiterst redmiddel ingezet.
De enige die een verdachte voor de strafrechter kan brengen is de OvJ (d.m.v. dagvaarding)
Strafdoelen
1. Vergelding (leedtoevoeging) klassiek doel
2. Preventie
o Speciaal: gericht op de dader
o Generaal: gericht op de maatschappij
Legaliteitsbeginsel
Geen feit is strafbaar zonder wet. De wet mag niet met terugwerkende kracht worden
toegepast. (artikel 1 Sv)
o Zorgt voor rechtszekerheid
o Voorkomt willekeur en machtsmisbruik
Materieel strafrecht = Heeft betrekking op de grenzen van een strafrechtelijk feit.
Welk gedrag is verboden en welke personen kunnen hiervoor worden gestraft? (Sr)
Formeel strafrecht = Welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het
materiële strafrecht is overtreden? Bijvoorbeeld regels voor de bevoegdheden van politie of
de inhoud van dagvaardingen. (Sv)
Sanctierecht = Heeft betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen
worden opgelegd.
Commune strafrecht = strafrecht dat in de wetboeken is opgenomen
Bijzonder strafrecht = strafbepalingen die zich in andere wetten bevinden.
Indeling strafbare feiten
Misdrijven boek 2
Overtredingen boek 3
De indeling in misdrijven of overtredingen is belangrijk omdat:
1. Dit bepaalt welke rechter bevoegd is (absolute competentie)
2. Poging en medeplichtigheid is bij een misdrijf wel strafbaar maar bij een overtreding
niet.
,3. Veel dwangmiddelen zoals het aftappen van een telefoon mogen alleen worden
gebruikt bij misdrijven.
,Interpretatiemethoden
Grammaticaal: wat staat er letterlijk, naar normaal spraakgebruik?
Wetshistorisch: rechter kijkt naar wat de wetgever heeft bedoeld met de wet. (bijvoorbeeld in
de memorie van toelichting.
Rechtshistorisch: de rechter kijkt naar de rechtsgeschiedenis om te kijken of een bepaalde
toepassing van het recht al een keer is gebruikt.
Systematisch: de betekenis van een bepaalde bepaling kan soms ook worden achterhaald
door deze te bezien in de samenhang met andere bepalingen in dezelfde wet. verwijzen
naar andere bepalingen.
Teleologisch: de rechter kijkt naar het doel of de strekking van een bepaling.
Dilemma binnen het strafrecht = rechten van de verdachte vs. vinden van de waarheid
Rechterlijke dwaling = hier is sprake van bij een verkeerde bestraffing.
Op grond van de artikelen 350 tot en met 354 Sv kan de strafrechter een verdachte
veroordelen, vrijspreken of ontslaan van alle rechtsvervolging (OVAR). Dit doet hij aan de
hand van het rechterlijke beslissingsmodel.
Strafbepaling
1. Delictsomschrijving welke ongewenste gedraging wordt strafbaar gesteld?
2. Kwalificatie hoe moet het gedrag in juridisch opzicht worden benoemd?
3. Strafbedreiging welk soort straf mag er (maximaal) worden opgelegd?
Bestanddeel = staat in het delict (artikel)
Element = staat niet in het delict
4-lagenmodel
Voorwaarden voor een strafbaar feit materieelstrafrechtelijk
1. Menselijke gedraging (MG)
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO)
3. Wederrechtelijkheid (W)
4. Verwijtbaarheid (V)
Het 4-lagenmodel is eigenlijk de basis voor de materiële vragen.
, Rechterlijk beslissingsschema
Formele vragen artikel 348 strafvordering
1. Is de dagvaarding geldig?
2. Is de rechter bevoegd?
3. Is de OvJ niet ontvankelijk? (bijvoorbeeld verjaring)
4. Grond voor schorsing van gevolgen?
Materiële vragen artikel 350 strafvordering
1. Bewijsvraag: kan het bewezen worden?
Nee? vrijspraak
2. Kwalificatie: is er spraken van een delict?
Nee? OVAR (ontslag van alle rechtsvervolging)
3. Is er sprake van wederrechtelijkheid?
Nee? OVAR
4. Is er sprake van verwijtbaarheid?
Nee? OVAR
Een rechtvaardigingsgrond ontneemt de wederrechtelijkheid.
Een schulduitsluitingsgrond neemt de 'schuld in de zin van verwijtbaarheid' weg.
Soorten delicten
Materieel delict = veroorzaken van een gevolg is strafbaar
Formeel delict = verrichten van een handeling is strafbaar
Commissiedelict = vereist actief handelen
Omissiedelict = feit wordt niet gepleegd door een handelen maar door een nalaten.
Gekwalificeerd delict = extra bestanddeel van de delictsomschrijving werkt strafverzwarend
Geprivilegieerd delict = extra bestanddeel van de delictsomschrijving werkt strafverlichtend
Strafrechtelijke rechtsvinding
Rechtsvinding = het proces van het zoeken naar een juist antwoord op een rechtsvraag.
Stap 1 Wat is de rechtsvraag die moet worden beantwoord?
Stap 2 Welke rechtsregel moet worden gehanteerd bij de beantwoording v.d. rechtsvraag?
o D.m.v. jurisprudentie, wetgeving, verdragen en literatuur.
Stap 3 Hoe moet de gevonden rechtsregel worden toegepast op de feiten in de casus?
