Samenvatting Module – Beëindiging van de arbeidsovereenkomst
Boek: Ontslagrecht 9e druk – Van Drongelen, Fase en Jellinghaus
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 2 – De beëindiging met wederzijds goedvinden – de beëindigingsovereenkomst...........................4
2.1. Inleiding.........................................................................................................................................................4
2.2. Algemene vereisten voor een beëindigingsovereenkomst............................................................................4
2.3. Wilsgebreken.................................................................................................................................................4
2.3.1. Inleiding.................................................................................................................................................4
2.3.2. Dwaling en bedrog.................................................................................................................................5
2.3.3. Mededelingsplicht.................................................................................................................................5
2.3.4. Causaal verband.....................................................................................................................................5
2.3.5. Misbruik van omstandigheden..............................................................................................................5
2.4. Bijzondere voorschriften voor een beëindigingsovereenkomst....................................................................6
2.4.1. Inleiding.................................................................................................................................................6
2.4.2. De schriftelijkheidseis............................................................................................................................6
2.4.3. Buitengerechtelijke ontbinding door de werknemer en de bedenktermijn.........................................6
2.4.4. Nietige bedingen....................................................................................................................................6
2.5. De uitleg van de beëindigingsovereenkomst................................................................................................6
2.6. Is de beëindigingsovereenkomst een vaststellingsovereenkomst?...............................................................7
2.6.1. De zogenoemde ‘finale kwijting’...........................................................................................................7
2.7. De rechtsgevolgen van een beëindigingsovereenkomst...............................................................................7
Hoofdstuk 3 – De beëindiging van rechtswege............................................................................................... 7
3.1. Inleiding.........................................................................................................................................................7
3.2. Beëindiging door het verstrijken van de tijd.................................................................................................8
3.2.1. Inleiding.................................................................................................................................................8
3.2.2. Tussentijdse opzegging van de arbeidsovereenkomst aangegaan voor bepaalde tijd.............................8
3.2.3. De zogenoemde ‘ Ragetlie-regel’...........................................................................................................9
3.2.4. Niet-toegestane bedingen in verband met het van rechtswege eindigen van de
arbeidsovereenkomst......................................................................................................................................9
3.3. De dood van de werknemer..........................................................................................................................9
3.3.1. De overlijdensuitkering........................................................................................................................10
3.3.2. De nagelaten betrekkingen.................................................................................................................10
3.3.3. Vernietigbaarheid................................................................................................................................10
3.4. De dood van de werkgever..........................................................................................................................10
3.4.1. Gevolgen..............................................................................................................................................10
3.4.2. Regelend recht.....................................................................................................................................11
3.5. De aanzegging.............................................................................................................................................11
3.5.1. Inleiding...............................................................................................................................................11
3.5.2. De aanzegverplichting en de aanzegtermijn.......................................................................................11
3.5.3. Uitzonderingen op de aanzegverplichting...........................................................................................11
3.5.4. Vergoeding...........................................................................................................................................11
3.6. De voortgezette arbeidsovereenkomst die is aangegaan voor bepaalde tijd.............................................12
3.6.1. Inleiding...............................................................................................................................................12
3.6.2. Voortzetting van de arbeidsovereenkomst zonder aanzegging..........................................................12
1
, 3.6.3. Voortzetting van de arbeidsovereenkomst ‘zonder tegenspraak’......................................................12
3.6.4. Voortzetting van de arbeidsovereenkomst op de ‘vroegere voorwaarden’.......................................12
Hoofdstuk 4 – ontslaggronden..................................................................................................................... 13
4.1. Inleiding.......................................................................................................................................................13
4.2. Redelijke ontslaggronden............................................................................................................................13
4.2.1. Inleiding...............................................................................................................................................13
4.2.2. Bedrijfseconomische gronden.............................................................................................................13
4.2.3. Langdurige arbeidsongeschiktheid......................................................................................................14
4.2.4. Persoonsgebonden gronden...............................................................................................................14
4.2.5. Andere omstandigheden.....................................................................................................................15
4.2.6. De cumulatiegrond..............................................................................................................................16
4.2.7. De pensioengerechtigde leeftijd..........................................................................................................16
Hoofdstuk 5 – Beëindiging door opzegging (1).............................................................................................. 16
5.2. Opzegging door de werkgever....................................................................................................................16
5.2.1. Inleiding...............................................................................................................................................16
5.2.2. Herplaatsingsmogelijkheid.......................................................................................................................17
5.2.3. Scholing................................................................................................................................................18
5.2.4. De instemming van de werknemer.....................................................................................................18
5.3. Opzegging door de werknemer...................................................................................................................19
5.9. De opzegtermijnen......................................................................................................................................19
5.9.1. De voor de werkgever geldende opzegtermijnen...............................................................................19
5.9.2. De opzegtermijnen voor de werknemer.............................................................................................19
5.10. Opzegging van langdurige arbeidsovereenkomsten.................................................................................20
Hoofdstuk 6 – Beëindiging door opzegging (2) – het toestemmingsvereiste..................................................20
Hoofdstuk 7 – De opzeg-/beëindigingsverboden...........................................................................................20
7.1. Inleiding.......................................................................................................................................................20
7.15. Uitzonderingen op de opzegverboden......................................................................................................23
Hoofdstuk 8 – De beëindiging door onverwijlde opzegging wegens dringende reden, het ontslag op staande
voet............................................................................................................................................................. 23
Hoofdstuk 9 – ontbinding van de arbeidsovereenkomst...............................................................................24
9.2. Ontbinding op verzoek van de werkgever...................................................................................................24
9.2.1. Inleiding...............................................................................................................................................24
9.2.2. De rechter gebonden...........................................................................................................................24
9.2.3. Ontbinding op grond van bedrijfseconomische gronden of bij langdurige arbeidsongeschiktheid...24
9.2.4. Ontbinding op persoonsgebonden gronden.......................................................................................24
9.2.6. De ontbindingsdatum..........................................................................................................................25
9.2.7. Nietige bedingen..................................................................................................................................25
9.3. Ontbinding op verzoek van de werknemer.................................................................................................25
9.3.1. Inleiding...............................................................................................................................................26
9.3.2. Ontbinding bij arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd en voor bepaalde tijd met en zonder
tussentijdse opzegging..................................................................................................................................26
9.3.3. Nietige bedingen..................................................................................................................................26
9.4. Voorwaardelijke ontbinding........................................................................................................................26
9.5. ‘Pro-forma’-ontbinding...............................................................................................................................26
2
, 9.6. De ontbinding wegens wanprestatie..........................................................................................................27
9.6.1. Tekortkoming.......................................................................................................................................27
Hoofdstuk 10 – Vernietiging van de opzegging en herstel van de arbeidsovereenkomst................................27
10.2. Vernietiging door de kantonrechter..........................................................................................................27
10.2.1. Inleiding.............................................................................................................................................27
10.2.2. Opzegging zonder instemming van de werknemer...........................................................................28
10.2.3. Handelen in strijd met de opzeg-/beëindigingsverboden.................................................................28
10.2.4. Handelen in strijd met de verboden op het maken van onderscheid...............................................28
10.2.5. Handelen in strijd met de wederindiensttredingsvoorwaarde.........................................................28
10.2.6. Handelen in strijd met de voordracht van een kandidaat voor de terbeschikkingstelling...............28
10.2.7. Nietige bedingen................................................................................................................................29
10.2.8. Sanctie...............................................................................................................................................29
10.3. Herstel van de arbeidsovereenkomst........................................................................................................29
10.3.1. Inleiding.............................................................................................................................................29
10.3.3. Huishoudelijk personeel en personeel werkzaam in het bijzonder onderwijs.................................29
10.3.4. Wederindiensttredingsvoorwaarde en de zogenoemde ‘premisse’.................................................29
10.3.5. Tijdstip van herstel van de arbeidsovereenkomst en de rechtsgevolgen van de onderbreking van
de arbeidsovereenkomst...............................................................................................................................30
10.4. Nietige bedingen.......................................................................................................................................30
Hoofdstuk 11 – De vergoedingen.................................................................................................................. 30
11.2. De zogenoemde ‘gefixeerde schadevergoeding’......................................................................................30
11.2.1. Bij een te korte opzegtermijn............................................................................................................30
11.2.2. Bij ‘ uitgelokte’ opzegging wegens dringende reden........................................................................30
11.2.3. Bij ontbinding door de kantonrechter...............................................................................................31
11.2.4. De matiging van de hoogte van de vergoeding.................................................................................31
11.2.5. De verhoging van de vergoeding.......................................................................................................31
11.3. De billijke vergoeding................................................................................................................................31
11.6. De transitievergoeding..............................................................................................................................31
Hoofdstuk 12 – Procedurele aspecten.......................................................................................................... 32
12.2. Verzoekschriftprocedure...........................................................................................................................32
12.2.1. Inleiding.............................................................................................................................................32
12.2.2. De procedure.....................................................................................................................................32
12.2.3. Welke arbeidsrechtelijke beëindigingsprocedures moeten worden ingeleid door een
verzoekschrift?...............................................................................................................................................33
12.2.4. Daarmee verband houdende andere vorderingen............................................................................33
12.3. Termijnen..................................................................................................................................................34
12.3.2. Vervaltermijnen.................................................................................................................................34
12.4. Bewijs........................................................................................................................................................34
12.5. Competentie..............................................................................................................................................34
12.6. Hoger beroep en beroep in cassatie..........................................................................................................35
12.6.1. Geen schorsende werking.................................................................................................................35
12.7. Arbitrage en bindend advies.....................................................................................................................35
12.7.2. Arbitrage............................................................................................................................................35
12.7.3. Bindend advies...................................................................................................................................36
OVERIG:....................................................................................................................................................... 36
3
, Hoofdstuk 2 – De beëindiging met wederzijds
goedvinden – de beëindigingsovereenkomst
2.1. Inleiding
Beëindiging met wederzijds goedvinden:
De werkgever en werknemer komen met elkaar overeen dat de arbeidsovereenkomst op
enig moment zal eindigen. De partijen willen de arbeidsovereenkomst eerder beëindigen.
Wanneer de ene partij aan de andere partij vraagt om de arbeidsovereenkomst te
beëindigen en beide partijen gaan hiermee akkoord, is er een beëindigingsovereenkomst
tot stand gekomen.
2.2. Algemene vereisten voor een beëindigingsovereenkomst
Een beëindigingsovereenkomst komt tot stand op het moment dat de aanvaarding van een
dergelijke overeenkomst degene die het aanbod heeft gedaan bereikt DUS: er is een
verzoek tot beëindiging gedaan, dit is geaccepteerd door de andere partij en dit akkoord
komt weer terug bij degene die het verzoek tot beëindiging gedaan heeft.
- Aanbod: er wordt een voorstel tot sluiten van de overeenkomst gedaan. Dit voorstel
bevat alle essentiële elementen en gronden, op deze zaken kan de wederpartij met
enkel ‘ja’ beantwoorden en de overeenkomst tot stand laten komen.
Dit is een eenzijdige rechtshandeling.
- Aanvaarding: de acceptatie of ‘ja’ die de partij geeft op het bovenstaande aanbod.
Dit is een eenzijdige rechtshandeling.
Herroeping:
Een aanbod is te herroepen (art. 6:219 lid 1 en 2 BW), zolang:
- Het aanbod niet is aanvaard; en
- De schriftelijke aanvaarding nog niet is verzonden.
Verder is het van belang dat de wil tot beëindiging duidelijk wordt verklaard én door de
wederpartij als zodanig opgevat kan worden (art. 3:33 BW en art 3:35 BW). Er moet dus
duidelijke en ondubbelzinnige instemming van toepassing zijn.
Bij een wilsgebrek kan een geldig tot stand gekomen beëindigingsovereenkomst worden
vernietigd.
2.3. Wilsgebreken
2.3.1. Inleiding
Cumulatie: verschillende regelingen zijn naar elkaar van toepassing.
Alternativiteit: de gerechtigde heeft de keuze welke regeling hij wenst in te roepen.
Exclusieve werking: indien cumulatieve toepassing van het algemeen vermogensrecht en
arbeidsrecht tot onaanvaardbare resultaten leidt of dit in strijd is met het systeem of de
strekking van de wet.
4
Boek: Ontslagrecht 9e druk – Van Drongelen, Fase en Jellinghaus
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 2 – De beëindiging met wederzijds goedvinden – de beëindigingsovereenkomst...........................4
2.1. Inleiding.........................................................................................................................................................4
2.2. Algemene vereisten voor een beëindigingsovereenkomst............................................................................4
2.3. Wilsgebreken.................................................................................................................................................4
2.3.1. Inleiding.................................................................................................................................................4
2.3.2. Dwaling en bedrog.................................................................................................................................5
2.3.3. Mededelingsplicht.................................................................................................................................5
2.3.4. Causaal verband.....................................................................................................................................5
2.3.5. Misbruik van omstandigheden..............................................................................................................5
2.4. Bijzondere voorschriften voor een beëindigingsovereenkomst....................................................................6
2.4.1. Inleiding.................................................................................................................................................6
2.4.2. De schriftelijkheidseis............................................................................................................................6
2.4.3. Buitengerechtelijke ontbinding door de werknemer en de bedenktermijn.........................................6
2.4.4. Nietige bedingen....................................................................................................................................6
2.5. De uitleg van de beëindigingsovereenkomst................................................................................................6
2.6. Is de beëindigingsovereenkomst een vaststellingsovereenkomst?...............................................................7
2.6.1. De zogenoemde ‘finale kwijting’...........................................................................................................7
2.7. De rechtsgevolgen van een beëindigingsovereenkomst...............................................................................7
Hoofdstuk 3 – De beëindiging van rechtswege............................................................................................... 7
3.1. Inleiding.........................................................................................................................................................7
3.2. Beëindiging door het verstrijken van de tijd.................................................................................................8
3.2.1. Inleiding.................................................................................................................................................8
3.2.2. Tussentijdse opzegging van de arbeidsovereenkomst aangegaan voor bepaalde tijd.............................8
3.2.3. De zogenoemde ‘ Ragetlie-regel’...........................................................................................................9
3.2.4. Niet-toegestane bedingen in verband met het van rechtswege eindigen van de
arbeidsovereenkomst......................................................................................................................................9
3.3. De dood van de werknemer..........................................................................................................................9
3.3.1. De overlijdensuitkering........................................................................................................................10
3.3.2. De nagelaten betrekkingen.................................................................................................................10
3.3.3. Vernietigbaarheid................................................................................................................................10
3.4. De dood van de werkgever..........................................................................................................................10
3.4.1. Gevolgen..............................................................................................................................................10
3.4.2. Regelend recht.....................................................................................................................................11
3.5. De aanzegging.............................................................................................................................................11
3.5.1. Inleiding...............................................................................................................................................11
3.5.2. De aanzegverplichting en de aanzegtermijn.......................................................................................11
3.5.3. Uitzonderingen op de aanzegverplichting...........................................................................................11
3.5.4. Vergoeding...........................................................................................................................................11
3.6. De voortgezette arbeidsovereenkomst die is aangegaan voor bepaalde tijd.............................................12
3.6.1. Inleiding...............................................................................................................................................12
3.6.2. Voortzetting van de arbeidsovereenkomst zonder aanzegging..........................................................12
1
, 3.6.3. Voortzetting van de arbeidsovereenkomst ‘zonder tegenspraak’......................................................12
3.6.4. Voortzetting van de arbeidsovereenkomst op de ‘vroegere voorwaarden’.......................................12
Hoofdstuk 4 – ontslaggronden..................................................................................................................... 13
4.1. Inleiding.......................................................................................................................................................13
4.2. Redelijke ontslaggronden............................................................................................................................13
4.2.1. Inleiding...............................................................................................................................................13
4.2.2. Bedrijfseconomische gronden.............................................................................................................13
4.2.3. Langdurige arbeidsongeschiktheid......................................................................................................14
4.2.4. Persoonsgebonden gronden...............................................................................................................14
4.2.5. Andere omstandigheden.....................................................................................................................15
4.2.6. De cumulatiegrond..............................................................................................................................16
4.2.7. De pensioengerechtigde leeftijd..........................................................................................................16
Hoofdstuk 5 – Beëindiging door opzegging (1).............................................................................................. 16
5.2. Opzegging door de werkgever....................................................................................................................16
5.2.1. Inleiding...............................................................................................................................................16
5.2.2. Herplaatsingsmogelijkheid.......................................................................................................................17
5.2.3. Scholing................................................................................................................................................18
5.2.4. De instemming van de werknemer.....................................................................................................18
5.3. Opzegging door de werknemer...................................................................................................................19
5.9. De opzegtermijnen......................................................................................................................................19
5.9.1. De voor de werkgever geldende opzegtermijnen...............................................................................19
5.9.2. De opzegtermijnen voor de werknemer.............................................................................................19
5.10. Opzegging van langdurige arbeidsovereenkomsten.................................................................................20
Hoofdstuk 6 – Beëindiging door opzegging (2) – het toestemmingsvereiste..................................................20
Hoofdstuk 7 – De opzeg-/beëindigingsverboden...........................................................................................20
7.1. Inleiding.......................................................................................................................................................20
7.15. Uitzonderingen op de opzegverboden......................................................................................................23
Hoofdstuk 8 – De beëindiging door onverwijlde opzegging wegens dringende reden, het ontslag op staande
voet............................................................................................................................................................. 23
Hoofdstuk 9 – ontbinding van de arbeidsovereenkomst...............................................................................24
9.2. Ontbinding op verzoek van de werkgever...................................................................................................24
9.2.1. Inleiding...............................................................................................................................................24
9.2.2. De rechter gebonden...........................................................................................................................24
9.2.3. Ontbinding op grond van bedrijfseconomische gronden of bij langdurige arbeidsongeschiktheid...24
9.2.4. Ontbinding op persoonsgebonden gronden.......................................................................................24
9.2.6. De ontbindingsdatum..........................................................................................................................25
9.2.7. Nietige bedingen..................................................................................................................................25
9.3. Ontbinding op verzoek van de werknemer.................................................................................................25
9.3.1. Inleiding...............................................................................................................................................26
9.3.2. Ontbinding bij arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd en voor bepaalde tijd met en zonder
tussentijdse opzegging..................................................................................................................................26
9.3.3. Nietige bedingen..................................................................................................................................26
9.4. Voorwaardelijke ontbinding........................................................................................................................26
9.5. ‘Pro-forma’-ontbinding...............................................................................................................................26
2
, 9.6. De ontbinding wegens wanprestatie..........................................................................................................27
9.6.1. Tekortkoming.......................................................................................................................................27
Hoofdstuk 10 – Vernietiging van de opzegging en herstel van de arbeidsovereenkomst................................27
10.2. Vernietiging door de kantonrechter..........................................................................................................27
10.2.1. Inleiding.............................................................................................................................................27
10.2.2. Opzegging zonder instemming van de werknemer...........................................................................28
10.2.3. Handelen in strijd met de opzeg-/beëindigingsverboden.................................................................28
10.2.4. Handelen in strijd met de verboden op het maken van onderscheid...............................................28
10.2.5. Handelen in strijd met de wederindiensttredingsvoorwaarde.........................................................28
10.2.6. Handelen in strijd met de voordracht van een kandidaat voor de terbeschikkingstelling...............28
10.2.7. Nietige bedingen................................................................................................................................29
10.2.8. Sanctie...............................................................................................................................................29
10.3. Herstel van de arbeidsovereenkomst........................................................................................................29
10.3.1. Inleiding.............................................................................................................................................29
10.3.3. Huishoudelijk personeel en personeel werkzaam in het bijzonder onderwijs.................................29
10.3.4. Wederindiensttredingsvoorwaarde en de zogenoemde ‘premisse’.................................................29
10.3.5. Tijdstip van herstel van de arbeidsovereenkomst en de rechtsgevolgen van de onderbreking van
de arbeidsovereenkomst...............................................................................................................................30
10.4. Nietige bedingen.......................................................................................................................................30
Hoofdstuk 11 – De vergoedingen.................................................................................................................. 30
11.2. De zogenoemde ‘gefixeerde schadevergoeding’......................................................................................30
11.2.1. Bij een te korte opzegtermijn............................................................................................................30
11.2.2. Bij ‘ uitgelokte’ opzegging wegens dringende reden........................................................................30
11.2.3. Bij ontbinding door de kantonrechter...............................................................................................31
11.2.4. De matiging van de hoogte van de vergoeding.................................................................................31
11.2.5. De verhoging van de vergoeding.......................................................................................................31
11.3. De billijke vergoeding................................................................................................................................31
11.6. De transitievergoeding..............................................................................................................................31
Hoofdstuk 12 – Procedurele aspecten.......................................................................................................... 32
12.2. Verzoekschriftprocedure...........................................................................................................................32
12.2.1. Inleiding.............................................................................................................................................32
12.2.2. De procedure.....................................................................................................................................32
12.2.3. Welke arbeidsrechtelijke beëindigingsprocedures moeten worden ingeleid door een
verzoekschrift?...............................................................................................................................................33
12.2.4. Daarmee verband houdende andere vorderingen............................................................................33
12.3. Termijnen..................................................................................................................................................34
12.3.2. Vervaltermijnen.................................................................................................................................34
12.4. Bewijs........................................................................................................................................................34
12.5. Competentie..............................................................................................................................................34
12.6. Hoger beroep en beroep in cassatie..........................................................................................................35
12.6.1. Geen schorsende werking.................................................................................................................35
12.7. Arbitrage en bindend advies.....................................................................................................................35
12.7.2. Arbitrage............................................................................................................................................35
12.7.3. Bindend advies...................................................................................................................................36
OVERIG:....................................................................................................................................................... 36
3
, Hoofdstuk 2 – De beëindiging met wederzijds
goedvinden – de beëindigingsovereenkomst
2.1. Inleiding
Beëindiging met wederzijds goedvinden:
De werkgever en werknemer komen met elkaar overeen dat de arbeidsovereenkomst op
enig moment zal eindigen. De partijen willen de arbeidsovereenkomst eerder beëindigen.
Wanneer de ene partij aan de andere partij vraagt om de arbeidsovereenkomst te
beëindigen en beide partijen gaan hiermee akkoord, is er een beëindigingsovereenkomst
tot stand gekomen.
2.2. Algemene vereisten voor een beëindigingsovereenkomst
Een beëindigingsovereenkomst komt tot stand op het moment dat de aanvaarding van een
dergelijke overeenkomst degene die het aanbod heeft gedaan bereikt DUS: er is een
verzoek tot beëindiging gedaan, dit is geaccepteerd door de andere partij en dit akkoord
komt weer terug bij degene die het verzoek tot beëindiging gedaan heeft.
- Aanbod: er wordt een voorstel tot sluiten van de overeenkomst gedaan. Dit voorstel
bevat alle essentiële elementen en gronden, op deze zaken kan de wederpartij met
enkel ‘ja’ beantwoorden en de overeenkomst tot stand laten komen.
Dit is een eenzijdige rechtshandeling.
- Aanvaarding: de acceptatie of ‘ja’ die de partij geeft op het bovenstaande aanbod.
Dit is een eenzijdige rechtshandeling.
Herroeping:
Een aanbod is te herroepen (art. 6:219 lid 1 en 2 BW), zolang:
- Het aanbod niet is aanvaard; en
- De schriftelijke aanvaarding nog niet is verzonden.
Verder is het van belang dat de wil tot beëindiging duidelijk wordt verklaard én door de
wederpartij als zodanig opgevat kan worden (art. 3:33 BW en art 3:35 BW). Er moet dus
duidelijke en ondubbelzinnige instemming van toepassing zijn.
Bij een wilsgebrek kan een geldig tot stand gekomen beëindigingsovereenkomst worden
vernietigd.
2.3. Wilsgebreken
2.3.1. Inleiding
Cumulatie: verschillende regelingen zijn naar elkaar van toepassing.
Alternativiteit: de gerechtigde heeft de keuze welke regeling hij wenst in te roepen.
Exclusieve werking: indien cumulatieve toepassing van het algemeen vermogensrecht en
arbeidsrecht tot onaanvaardbare resultaten leidt of dit in strijd is met het systeem of de
strekking van de wet.
4
