Inhoud
HC 1 inleiding in kwalitatief onderzoek..................................................................................................2
HC 2: Paradigma’s en probleemstelling..................................................................................................5
HC 3 interviewen....................................................................................................................................9
HC 4: Ethiek van kwalitatief onderzoek................................................................................................13
HC 5: Analyseren..................................................................................................................................18
Kennisclip: stap voor stap analyseren...............................................................................................22
HC 6: Kwaliteit bevorderen en bewaken..............................................................................................23
HC 7: Rapporteren van kwalitatief onderzoek......................................................................................28
HC 8: Participatief & Inclusief onderzoek.............................................................................................31
Kernbegrippen......................................................................................................................................34
,HC 1 inleiding in kwalitatief onderzoek
Binnen gezondheidswetenschappen doen we empirisch onderzoek.
Empirisch onderzoek = je voert zelf een onderzoek uit met dataverzameling om nieuwe kennis op te
doen. Dit kan via kwantitatieve methoden of kwalitatieve methoden.
Welke methode kies je?:
Hoeveel jongeren tussen de 16 en 18 beginnen met roken? Vragenlijst
Wat zijn redenen voor jongeren om niet gevaccineerd te willen worden tegen Corona?
interviews
Hoeveel veteranen kampen met PTSS? vragenlijst
Hoe ervaren veteranen het leven met PTSS? Interviews
Hoe worden ouders door de GGD voorgelicht over het Rijksvaccinatieprogramma?
observaties, al kijk je echt naar de manier waarop het gebeurt (observaties zijn belangrijk bij
inzicht krijgen in gedrag)
Wanneer doen we kwalitatief onderzoek?
1. Verkennen: om inzicht te krijgen in onderwerpen die nog niet of onvoldoende onderzocht
zijn.
a. Onbekende perspectieven (bv. onderzoeksprioriteiten patiënten)
2. Begrijpen: om inzicht te krijgen in onderwerpen die niet goed zijn te meten of te
kwantificeren.
a. Persoonlijke beleving en gevoelens, ervaringen (bv. verslaafd zijn), \moeilijk
benoembare ervaringen
b. Sociale en culturele interacties (bv. beeldvorming over verslaving)
Wat is kwalitatief onderzoek?
= Onderzoek dat zich richt op het beantwoorden van het wat, hoe of waarom van een bepaald
fenomeen. Hierin onderscheidt het zich van kwantitatief onderzoek, dat meer geïnteresseerd is in
vragen over hoe vaak iets voorkomt of hoeveel mensen iets vinden.
,Kwalitatief onderzoek kenmerken
- Vraagstelling: hoe, wat, waarom, open vraagstelling
- Onderzoeksdesign: staat niet altijd van tevoren vast
- Sampling methode: theoretisch
- Dataverzameling: langdurig (o.a. interview, focusgroep, observatie) contact tussen
respondenten en onderzoeker
- Analyse: zijn op basis van teksten
- Rapportage resultaten: ervaringen, context
- Kracht: begrijpen
Geschiedenis
We onderscheiden verschillende perioden/momenten
- Klassieke periode: 1900 tot 2e WO
Klassieke antropologie kenmerken:
o Studie van traditionele volken in koloniën
o ‘leven; in/ met bestudeerde groepen
Voorbeeld: The Coming of Age in Samoa door Margaret Mead (studie is een vergelijking
tussen adolescentie in Amerika en Samoa)
Zowel dagelijkse observaties als feitelijke data
Leidde tot discussie over de rol van haar eigen assumpties als onderzoeker in het
onderzoek
, - Moderne periode: 2e WO t/m jaren ‘70
Kenmerken:
o Formaliseren van kwalitatieve methoden: vastleggen van hoe alles gedaan moet
worden
o Voldoen aan de eisen van kwantitatief onderzoek
o Regels voor systematische analyse
Voorbeeld: Barney Glaser & Anselm Strauss: Awareness of dying (1965)
Eerste toepassing Grounded Theory
In 1967 publicatie van de gelijktijdig ontwikkelde methodologie: The discovery of grounded
theory
Dit onderzoek leidde tot een nieuwe methodologie: de grounded theory methode, wat
met name ingaat op hoe de analyse moet worden gedaan, een theorie kan
geconstrueerd worden door het systematisch verzamelen en analyseren van data.
- Laat-moderne of postmoderne periode: na ’70
Kenmerken
o Breed palet van theorieën en benaderingen
o Opkomst toegepast kwalitatief onderzoek > bruikbaarheid als criterium
Voorbeeld: Kathy Charmaz’ Good days, bad days
De Grounded Theory spreekt van ‘ontdekking’ van data en theorie volgens Kathy
Charmaz is er sprake van ‘constructie’ van data en theorie. En deze ‘constructie’ wordt
beïnvloed door de sociale positie van de onderzoeker volgens haar is systematisch
werken minder belangrijk, belang van transparantie wordt vooral benadrukt, maar ook
maatregelen zoals transcriptie, codering en hercordering tbv theorievorming.
- Waar staan we nu?
Kwalitatief onderzoek is nog steeds in ontwikkeling, verschillende ontwikkelingen hebben
hun invloed:
o Kwantificering
o Focus op ‘evidence based’
o Maar ook toenemende aandacht voor participatie ‘met’ in plaats van ‘over’ mensen
HC 1 inleiding in kwalitatief onderzoek..................................................................................................2
HC 2: Paradigma’s en probleemstelling..................................................................................................5
HC 3 interviewen....................................................................................................................................9
HC 4: Ethiek van kwalitatief onderzoek................................................................................................13
HC 5: Analyseren..................................................................................................................................18
Kennisclip: stap voor stap analyseren...............................................................................................22
HC 6: Kwaliteit bevorderen en bewaken..............................................................................................23
HC 7: Rapporteren van kwalitatief onderzoek......................................................................................28
HC 8: Participatief & Inclusief onderzoek.............................................................................................31
Kernbegrippen......................................................................................................................................34
,HC 1 inleiding in kwalitatief onderzoek
Binnen gezondheidswetenschappen doen we empirisch onderzoek.
Empirisch onderzoek = je voert zelf een onderzoek uit met dataverzameling om nieuwe kennis op te
doen. Dit kan via kwantitatieve methoden of kwalitatieve methoden.
Welke methode kies je?:
Hoeveel jongeren tussen de 16 en 18 beginnen met roken? Vragenlijst
Wat zijn redenen voor jongeren om niet gevaccineerd te willen worden tegen Corona?
interviews
Hoeveel veteranen kampen met PTSS? vragenlijst
Hoe ervaren veteranen het leven met PTSS? Interviews
Hoe worden ouders door de GGD voorgelicht over het Rijksvaccinatieprogramma?
observaties, al kijk je echt naar de manier waarop het gebeurt (observaties zijn belangrijk bij
inzicht krijgen in gedrag)
Wanneer doen we kwalitatief onderzoek?
1. Verkennen: om inzicht te krijgen in onderwerpen die nog niet of onvoldoende onderzocht
zijn.
a. Onbekende perspectieven (bv. onderzoeksprioriteiten patiënten)
2. Begrijpen: om inzicht te krijgen in onderwerpen die niet goed zijn te meten of te
kwantificeren.
a. Persoonlijke beleving en gevoelens, ervaringen (bv. verslaafd zijn), \moeilijk
benoembare ervaringen
b. Sociale en culturele interacties (bv. beeldvorming over verslaving)
Wat is kwalitatief onderzoek?
= Onderzoek dat zich richt op het beantwoorden van het wat, hoe of waarom van een bepaald
fenomeen. Hierin onderscheidt het zich van kwantitatief onderzoek, dat meer geïnteresseerd is in
vragen over hoe vaak iets voorkomt of hoeveel mensen iets vinden.
,Kwalitatief onderzoek kenmerken
- Vraagstelling: hoe, wat, waarom, open vraagstelling
- Onderzoeksdesign: staat niet altijd van tevoren vast
- Sampling methode: theoretisch
- Dataverzameling: langdurig (o.a. interview, focusgroep, observatie) contact tussen
respondenten en onderzoeker
- Analyse: zijn op basis van teksten
- Rapportage resultaten: ervaringen, context
- Kracht: begrijpen
Geschiedenis
We onderscheiden verschillende perioden/momenten
- Klassieke periode: 1900 tot 2e WO
Klassieke antropologie kenmerken:
o Studie van traditionele volken in koloniën
o ‘leven; in/ met bestudeerde groepen
Voorbeeld: The Coming of Age in Samoa door Margaret Mead (studie is een vergelijking
tussen adolescentie in Amerika en Samoa)
Zowel dagelijkse observaties als feitelijke data
Leidde tot discussie over de rol van haar eigen assumpties als onderzoeker in het
onderzoek
, - Moderne periode: 2e WO t/m jaren ‘70
Kenmerken:
o Formaliseren van kwalitatieve methoden: vastleggen van hoe alles gedaan moet
worden
o Voldoen aan de eisen van kwantitatief onderzoek
o Regels voor systematische analyse
Voorbeeld: Barney Glaser & Anselm Strauss: Awareness of dying (1965)
Eerste toepassing Grounded Theory
In 1967 publicatie van de gelijktijdig ontwikkelde methodologie: The discovery of grounded
theory
Dit onderzoek leidde tot een nieuwe methodologie: de grounded theory methode, wat
met name ingaat op hoe de analyse moet worden gedaan, een theorie kan
geconstrueerd worden door het systematisch verzamelen en analyseren van data.
- Laat-moderne of postmoderne periode: na ’70
Kenmerken
o Breed palet van theorieën en benaderingen
o Opkomst toegepast kwalitatief onderzoek > bruikbaarheid als criterium
Voorbeeld: Kathy Charmaz’ Good days, bad days
De Grounded Theory spreekt van ‘ontdekking’ van data en theorie volgens Kathy
Charmaz is er sprake van ‘constructie’ van data en theorie. En deze ‘constructie’ wordt
beïnvloed door de sociale positie van de onderzoeker volgens haar is systematisch
werken minder belangrijk, belang van transparantie wordt vooral benadrukt, maar ook
maatregelen zoals transcriptie, codering en hercordering tbv theorievorming.
- Waar staan we nu?
Kwalitatief onderzoek is nog steeds in ontwikkeling, verschillende ontwikkelingen hebben
hun invloed:
o Kwantificering
o Focus op ‘evidence based’
o Maar ook toenemende aandacht voor participatie ‘met’ in plaats van ‘over’ mensen
