IPKIND Schriftelijke toets blok A
Spraak- en/of taalontwikkelingsstoornis
Diagnose stellen:
k. heeft een (ernst) receptief/expressieve TOS die zich uit in de taalvorm/taalinhoud/taalgebruik.
Ernst:
Geen TOS: zowel de receptieve als de productieve scores zitten niet onder het gemiddelde.
- Beide scores tussen 85 – 115.
Lichte TOS: receptieve of productieve scores onder het gemiddelde voor de normgroep.
- 1 van de 2 scores tussen de 70 – 85.
Matige TOS: receptieve en productieve scores onder het gemiddelde voor de normgroep.
- Beide scores tussen 70 – 85.
Ernstige TOS: receptieve en/of productieve scores onder het gemiddelde voor de normgroep.
- 1 van de scores tussen 55 – 70 of beide scores tussen 55 – 70.
Specifiek/ niet specifiek
Je mag hier in de diagnose niks meer over zeggen wel in de klinische redenering !!!!
Niet-specifieke TOS:
• Stoornis in het gehoor en/of intelligentie. Bij een gehoorverlies van 25dB of hoger, spreek je
van een
niet-specifieke TOS.
• Stoornis in het neurologisch functioneren.
• Sociaal-emotionele en/of gedragsproblemen.
• Ernstige verwaarlozing.
• Anatomisch defect aan het spraakorgaan.
Kenmerken specifieke TOS:
Universele morfosyntactische kenmerken
• Het weglaten van verplichte elementen zoals flexiemorfemen, hulpwerkwoorden,
koppelwerkwoorden en lidwoorden.’ Per taal verschilt het welke grammaticale morfemen
worden weggelaten.
• Congruentiefouten: het fout koppelen van onderwerp en persoonsvorm, verkeerde
vervoeging van de persoonsvorm (“ik drinkt mijn melk”).
• Problemen in de argumentstructuur van zinnen: weglaten van verplichte zinsdelen zoals het
lijdend voorwerp of een onderwerp. Argumentstructuur gaat om eigenschappen van
werkwoorden. Je kan bij een werkwoord een aantal verplichte argumenten hebben en die
moet je noemen in de zin. Kinderen met TOS lijken niet op te slaan hoeveel elementen bij
een werkwoord horen en laten er soms één weg. Hoe meer elementen een werkwoord
heeft, hoe groter de kans dat er een fout wordt gemaakt. dit komt vrijwel in alle talen voor.
- Bijvoorbeeld het werkwoord ‘slapen’. Daarbij moet je altijd vertellen wie er slaapt. Je
moet altijd het onderwerp vertellen
- Bij het werkwoord ‘horen’ heb je twee elementen nodig: iemand en iets (onderwerp
en lijdend voorwerp.
, - Bij het werkwoord ‘geven’ heb je drie elementen nodig: iemand, geeft iets, aan
iemand (onderwerp, lijdend voorwerp en meewerkend voorwerp).
Morfosyntactische kenmerken voor het Nederlands
Het weglaten van het vervoegingsmorfeem, zodat een stam overblijft (“Hij kom”).
Het vervangen van het morfeem voor meervoud door een enkelvoudsuitgang (“De kinderen
komt”).
Het onvervoegd realiseren van het werkwoord aan het eind van de zin (“Hij naar huis
komen”).Oftewel: meerwoord uitingen.
Receptief/expressief
Receptief: scores (ver) onder het gemiddelde op taalbegriptesten (Schlichting
taalbegrip/Peabody/CELF tekstbegrip/CELF receptieve taalindex).
Expressief: scores (ver) onder het gemiddelde op taalproductietesten (Schlichting
taalproductie woordontwikkeling/Schlichting taalproductie zinsontwikkeling/CELF
expressieve taalindex).
Taalvorm/taalinhoud/taalgebruik
Zie ook de taalonderzoek schema!!!
• Taalvorm (syntaxis en morfologie): Schlichting zinsontwikkeling/CELF taalvorm index/TARSP.
• Taalinhoud (passieve/actieve woordenschat): Schlichting woordontwikkeling/CELF
taalinhoud index.
• Taalgebruik (pragmatiek): observaties vertelvaardigheid/observatielijst
taalgebruik/communicatieve functies/conversatievaardigheden
Diagnose TOS – activiteiten
Communicatie:
- Algeme en specifieke aspecten van communicatie via taal, tekens en symbolen, inclusief het
begrijpen en produceren van boodschappen, converseren en het gebruiken van
communicatieapparatuur en technieken.
Diagnose TOS – participatie
- Participatie: beschrijf de mogelijkheden en problemen die het kind ondervindt in
bovenstaande activiteiten en de volgende situaties:
o Thuis
o Met vriendjes
o Op clubs
o Op school
o Met onbekende
Diagnose TOS – vermogen en uitvoering
- Bij activiteiten kun je beschrijven wat het vermogen (capacity) is om te communiceren:
o Wat is het meest waarschijnlijke niveau van functioneren? Wat kan het kind met TOS
bereiken in het communiceren?
- Bij participatie kun je de uitvoering (performance) beachrijven:
Spraak- en/of taalontwikkelingsstoornis
Diagnose stellen:
k. heeft een (ernst) receptief/expressieve TOS die zich uit in de taalvorm/taalinhoud/taalgebruik.
Ernst:
Geen TOS: zowel de receptieve als de productieve scores zitten niet onder het gemiddelde.
- Beide scores tussen 85 – 115.
Lichte TOS: receptieve of productieve scores onder het gemiddelde voor de normgroep.
- 1 van de 2 scores tussen de 70 – 85.
Matige TOS: receptieve en productieve scores onder het gemiddelde voor de normgroep.
- Beide scores tussen 70 – 85.
Ernstige TOS: receptieve en/of productieve scores onder het gemiddelde voor de normgroep.
- 1 van de scores tussen 55 – 70 of beide scores tussen 55 – 70.
Specifiek/ niet specifiek
Je mag hier in de diagnose niks meer over zeggen wel in de klinische redenering !!!!
Niet-specifieke TOS:
• Stoornis in het gehoor en/of intelligentie. Bij een gehoorverlies van 25dB of hoger, spreek je
van een
niet-specifieke TOS.
• Stoornis in het neurologisch functioneren.
• Sociaal-emotionele en/of gedragsproblemen.
• Ernstige verwaarlozing.
• Anatomisch defect aan het spraakorgaan.
Kenmerken specifieke TOS:
Universele morfosyntactische kenmerken
• Het weglaten van verplichte elementen zoals flexiemorfemen, hulpwerkwoorden,
koppelwerkwoorden en lidwoorden.’ Per taal verschilt het welke grammaticale morfemen
worden weggelaten.
• Congruentiefouten: het fout koppelen van onderwerp en persoonsvorm, verkeerde
vervoeging van de persoonsvorm (“ik drinkt mijn melk”).
• Problemen in de argumentstructuur van zinnen: weglaten van verplichte zinsdelen zoals het
lijdend voorwerp of een onderwerp. Argumentstructuur gaat om eigenschappen van
werkwoorden. Je kan bij een werkwoord een aantal verplichte argumenten hebben en die
moet je noemen in de zin. Kinderen met TOS lijken niet op te slaan hoeveel elementen bij
een werkwoord horen en laten er soms één weg. Hoe meer elementen een werkwoord
heeft, hoe groter de kans dat er een fout wordt gemaakt. dit komt vrijwel in alle talen voor.
- Bijvoorbeeld het werkwoord ‘slapen’. Daarbij moet je altijd vertellen wie er slaapt. Je
moet altijd het onderwerp vertellen
- Bij het werkwoord ‘horen’ heb je twee elementen nodig: iemand en iets (onderwerp
en lijdend voorwerp.
, - Bij het werkwoord ‘geven’ heb je drie elementen nodig: iemand, geeft iets, aan
iemand (onderwerp, lijdend voorwerp en meewerkend voorwerp).
Morfosyntactische kenmerken voor het Nederlands
Het weglaten van het vervoegingsmorfeem, zodat een stam overblijft (“Hij kom”).
Het vervangen van het morfeem voor meervoud door een enkelvoudsuitgang (“De kinderen
komt”).
Het onvervoegd realiseren van het werkwoord aan het eind van de zin (“Hij naar huis
komen”).Oftewel: meerwoord uitingen.
Receptief/expressief
Receptief: scores (ver) onder het gemiddelde op taalbegriptesten (Schlichting
taalbegrip/Peabody/CELF tekstbegrip/CELF receptieve taalindex).
Expressief: scores (ver) onder het gemiddelde op taalproductietesten (Schlichting
taalproductie woordontwikkeling/Schlichting taalproductie zinsontwikkeling/CELF
expressieve taalindex).
Taalvorm/taalinhoud/taalgebruik
Zie ook de taalonderzoek schema!!!
• Taalvorm (syntaxis en morfologie): Schlichting zinsontwikkeling/CELF taalvorm index/TARSP.
• Taalinhoud (passieve/actieve woordenschat): Schlichting woordontwikkeling/CELF
taalinhoud index.
• Taalgebruik (pragmatiek): observaties vertelvaardigheid/observatielijst
taalgebruik/communicatieve functies/conversatievaardigheden
Diagnose TOS – activiteiten
Communicatie:
- Algeme en specifieke aspecten van communicatie via taal, tekens en symbolen, inclusief het
begrijpen en produceren van boodschappen, converseren en het gebruiken van
communicatieapparatuur en technieken.
Diagnose TOS – participatie
- Participatie: beschrijf de mogelijkheden en problemen die het kind ondervindt in
bovenstaande activiteiten en de volgende situaties:
o Thuis
o Met vriendjes
o Op clubs
o Op school
o Met onbekende
Diagnose TOS – vermogen en uitvoering
- Bij activiteiten kun je beschrijven wat het vermogen (capacity) is om te communiceren:
o Wat is het meest waarschijnlijke niveau van functioneren? Wat kan het kind met TOS
bereiken in het communiceren?
- Bij participatie kun je de uitvoering (performance) beachrijven:
