Hoofdstuk 1 Terreinverkenning
Functies van het recht
1. Normatieve functie:
De samenleving vindt dat sommige regels moeten worden nageleefd.
2. Geschil oplossende functie:
Oplossing van het probleem om eigenrichting te voorkomen.
Eigenrichting: zelf oplossing zoeken
3. Additionele functie:
Aanvulling op wat elders (contracten) niet geregeld is.
4. Instrumentele functie:
Sommige dingen moet je regelen, anders wordt het een puinhoop.
Tentamenvraag: wat is de functie van het recht als we het hebben over een verkeersregel?
Instrumentele functie
Rechtsbronnen
1. Wet
Staan in wettenbundels.
2. Verdrag
Afspraak tussen twee of meer partijen, bijvoorbeeld een overeenkomst tussen staten.
3. Jurisprudentie
Uitspraken van rechters, deze uitspraken worden vastgelegd in een database.
4. Gewoonte
Alle regels welke niet opgeschreven zijn, maar wel uitgesproken zijn of uitgevoerd
worden. (Denk aan verhaal van de verkoop van de koe)
Maak vraag 7 + 8 (pagina 43 boek)
Vraag 7: Als de rechter zich bij het geven van zijn beslissing baseert op een duidelijke
wettekst, welke rechtsbron is hier dan van toepassing? De wet
Vraag 8: Als de rechter in een geschil tussen twee Doetinchemse boeren een regel die
alleen in de Achterhoek wordt nageleefd, als uitgangspunten neemt voor zijn beslissing,
welke rechtsbron staat dan centraal? Een gewoonte
,Schema Publieksrecht Privaatrecht
Publiekrecht: recht (alle regels) dat geldt tussen overheid en de burger.
Strafrecht: overheid (het openbaar ministerie) vervolgmonopolie enige die
mag vervolgen
Staatsrecht: regelt de wijze waarop het staatsbestel is vormgegeven (grondwet)
Bestuursrecht/procesrecht: regels tussen overheid en burger; bijv. bij aanvragen
van een uitkering, of bestemmingsplan bij gemeente
Privaatrecht: recht dat geld tussen burgers onderling, burgers en bedrijven of bedrijven
onderling
Personen-en familierecht: adopties, wijzigen achternamen, etc.
Vermogensrecht: wanneer iets over geld gaat; koopovereenkomst
Ondernemingsrecht: alles ten aanzien van ondernemingen en bedrijven; rondom
oprichten van onderneming, KvK, kosten, notaris, etc.
Privaatrecht wordt ook wel burgerlijk recht of civiel recht genoemd.
Geldt tussen burgers of rechtspersonen onderling
Maken: vraag 5+6 + 13a en b
Vraag 5: Beargumenteer waarom de volgende wetten tot het privaatrecht of het
publiekrecht behoren:
a. De wet op de rechterlijke organisatie: publiekrecht en staatsrecht
b. Art. 7.1. e.v. BW betreffende de koopovereenkomst: privaatrecht en vermogensrecht
c. Het wegenverkeersrecht 1994: publiekrecht en strafrecht
d. De werkloosheidswet: publiekrecht en bestuursrecht
e. De Faillissementswet: privaatrecht en ondernemingsrecht
f. Boek 3 Burgerlijk Wetboek: privaatrecht en personen-en familierecht
, Vraag 6: Geef aan of de volgende wetten of verdragen behoren tot het privaatrecht, het
ondernemingsrecht, het staatsrecht, het bestuursrecht of het strafrecht:
a. De wegenverkeerswet: publiekrecht en strafrecht
b. De Rijksoctrooiwet: privaatrecht
c. De Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte: publiekrecht en privaatrecht
d. De Grondwet: publiekrecht en staatsrecht
e. De Kieswet: publiekrecht en bestuursrecht/staatsrecht
f. De Handelsnaamwet: privaatrecht en ondernemingsrecht
g. De Provinciewet: publiekrecht en staatsrecht
h. Het Kinderbeschermingsverdrag: privaatrecht en personen-en
familierecht/bestuursrecht
Wie zijn wetgever?
1. Nationale wetgever:
Centrale overheid: Regering + Parlement (SG) Wet
2. Decentrale wetgever
Provinciale Staten en Gemeenteraad verordening
3. Andere instanties
Waterschap en SER verordening
Rangorde:
Hoge regel gaat voor lage regel
Bijzondere regel boven algemene regel
Jong boven oud
Wet in formele zin gemaakt door regering en parlement (Staten-Generaal)
Wet in materiele zin iedere regeling van de wetgever die bestemd is voor iedereen
(onbepaalde groep personen)
Een weet kan zowel een wet in formele zin zijn, als een wet in materiele zin zijn.
Wanneer het woordje ‘wet’ in het woord staat, dan is het gemaakt door de
nationale wetgever, dus in formele zin.
Zijn de volgende regels een wet in formele zin, materiele zin, beiden of geen van beide?
a. Wegenverkeerswet: Het is verboden op de openbare weg een wedstrijd met
voertuigen te houden wet in formele zin en materiele zin
b. Grondwet: De regering moet zorgen voor genoeg werkgelegenheid wet in formele
zin
c. Burgerlijk wetboek: Je mag niet huwen met meer dan één persoon tegelijk wet in
formele zin en materiele zin
d. Grondwet: De kroonprins mag alleen trouwen indien het parlement instemt wet
in formele zin
e. Verordening gemeentelijke belastingen Zwolle: De gemeente legt een aanslag
hondenbelasting op aan Piet beiden niet
Functies van het recht
1. Normatieve functie:
De samenleving vindt dat sommige regels moeten worden nageleefd.
2. Geschil oplossende functie:
Oplossing van het probleem om eigenrichting te voorkomen.
Eigenrichting: zelf oplossing zoeken
3. Additionele functie:
Aanvulling op wat elders (contracten) niet geregeld is.
4. Instrumentele functie:
Sommige dingen moet je regelen, anders wordt het een puinhoop.
Tentamenvraag: wat is de functie van het recht als we het hebben over een verkeersregel?
Instrumentele functie
Rechtsbronnen
1. Wet
Staan in wettenbundels.
2. Verdrag
Afspraak tussen twee of meer partijen, bijvoorbeeld een overeenkomst tussen staten.
3. Jurisprudentie
Uitspraken van rechters, deze uitspraken worden vastgelegd in een database.
4. Gewoonte
Alle regels welke niet opgeschreven zijn, maar wel uitgesproken zijn of uitgevoerd
worden. (Denk aan verhaal van de verkoop van de koe)
Maak vraag 7 + 8 (pagina 43 boek)
Vraag 7: Als de rechter zich bij het geven van zijn beslissing baseert op een duidelijke
wettekst, welke rechtsbron is hier dan van toepassing? De wet
Vraag 8: Als de rechter in een geschil tussen twee Doetinchemse boeren een regel die
alleen in de Achterhoek wordt nageleefd, als uitgangspunten neemt voor zijn beslissing,
welke rechtsbron staat dan centraal? Een gewoonte
,Schema Publieksrecht Privaatrecht
Publiekrecht: recht (alle regels) dat geldt tussen overheid en de burger.
Strafrecht: overheid (het openbaar ministerie) vervolgmonopolie enige die
mag vervolgen
Staatsrecht: regelt de wijze waarop het staatsbestel is vormgegeven (grondwet)
Bestuursrecht/procesrecht: regels tussen overheid en burger; bijv. bij aanvragen
van een uitkering, of bestemmingsplan bij gemeente
Privaatrecht: recht dat geld tussen burgers onderling, burgers en bedrijven of bedrijven
onderling
Personen-en familierecht: adopties, wijzigen achternamen, etc.
Vermogensrecht: wanneer iets over geld gaat; koopovereenkomst
Ondernemingsrecht: alles ten aanzien van ondernemingen en bedrijven; rondom
oprichten van onderneming, KvK, kosten, notaris, etc.
Privaatrecht wordt ook wel burgerlijk recht of civiel recht genoemd.
Geldt tussen burgers of rechtspersonen onderling
Maken: vraag 5+6 + 13a en b
Vraag 5: Beargumenteer waarom de volgende wetten tot het privaatrecht of het
publiekrecht behoren:
a. De wet op de rechterlijke organisatie: publiekrecht en staatsrecht
b. Art. 7.1. e.v. BW betreffende de koopovereenkomst: privaatrecht en vermogensrecht
c. Het wegenverkeersrecht 1994: publiekrecht en strafrecht
d. De werkloosheidswet: publiekrecht en bestuursrecht
e. De Faillissementswet: privaatrecht en ondernemingsrecht
f. Boek 3 Burgerlijk Wetboek: privaatrecht en personen-en familierecht
, Vraag 6: Geef aan of de volgende wetten of verdragen behoren tot het privaatrecht, het
ondernemingsrecht, het staatsrecht, het bestuursrecht of het strafrecht:
a. De wegenverkeerswet: publiekrecht en strafrecht
b. De Rijksoctrooiwet: privaatrecht
c. De Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte: publiekrecht en privaatrecht
d. De Grondwet: publiekrecht en staatsrecht
e. De Kieswet: publiekrecht en bestuursrecht/staatsrecht
f. De Handelsnaamwet: privaatrecht en ondernemingsrecht
g. De Provinciewet: publiekrecht en staatsrecht
h. Het Kinderbeschermingsverdrag: privaatrecht en personen-en
familierecht/bestuursrecht
Wie zijn wetgever?
1. Nationale wetgever:
Centrale overheid: Regering + Parlement (SG) Wet
2. Decentrale wetgever
Provinciale Staten en Gemeenteraad verordening
3. Andere instanties
Waterschap en SER verordening
Rangorde:
Hoge regel gaat voor lage regel
Bijzondere regel boven algemene regel
Jong boven oud
Wet in formele zin gemaakt door regering en parlement (Staten-Generaal)
Wet in materiele zin iedere regeling van de wetgever die bestemd is voor iedereen
(onbepaalde groep personen)
Een weet kan zowel een wet in formele zin zijn, als een wet in materiele zin zijn.
Wanneer het woordje ‘wet’ in het woord staat, dan is het gemaakt door de
nationale wetgever, dus in formele zin.
Zijn de volgende regels een wet in formele zin, materiele zin, beiden of geen van beide?
a. Wegenverkeerswet: Het is verboden op de openbare weg een wedstrijd met
voertuigen te houden wet in formele zin en materiele zin
b. Grondwet: De regering moet zorgen voor genoeg werkgelegenheid wet in formele
zin
c. Burgerlijk wetboek: Je mag niet huwen met meer dan één persoon tegelijk wet in
formele zin en materiele zin
d. Grondwet: De kroonprins mag alleen trouwen indien het parlement instemt wet
in formele zin
e. Verordening gemeentelijke belastingen Zwolle: De gemeente legt een aanslag
hondenbelasting op aan Piet beiden niet
