Hoofdstuk 10: Leidinggeven
Toegepaste organisatiekunde
Peter thuis
8e druk
ISBN: 978-90-01-73849-5
, Hoofdstuk 10: Leidinggeven
Inhoudsopgave
10.1 Leiders ............................................................................................................................................. 4
10.1.1 Leiders (entrepreneurs) en managers ...................................................................................... 4
10.1.2 Vorming van het leiderschap: aangeboren of aangeleerd ....................................................... 4
10.1.3 De laatste stand van zaken: factoren die het leiderschapsvermogen beïnvloeden ................ 4
10.2 Leiderschapsstijlen .......................................................................................................................... 4
10.2.1 Autoritair versus democratisch leiderschap............................................................................. 4
Manegerial grid ............................................................................................................................... 5
10.2.3 De leiderschapsniveaus van Collins .......................................................................................... 6
10.2.4 Populaire benamingen voor leiderschapsstijlen ...................................................................... 6
10.2.5 De veranderende leiderschapsrol aan het begin van de 21e eeuw.......................................... 7
10.2.6 De dienende leider ................................................................................................................... 7
10.3 Leiders en volgelingen ..................................................................................................................... 8
10.3.1 Geen leider zonder volgelingen................................................................................................ 8
10.3.2 Transformerend en transactioneel leiderschap ....................................................................... 8
10.4 Psychologie en leiderschap: motivatie ............................................................................................ 8
10.4.1 Extrinsieke en intrinsieke motivatie ......................................................................................... 8
10.4.2 Inhoudelijke motivatietheorieën.............................................................................................. 8
Behoeftepiramide van Maslow ....................................................................................................... 9
Alderfers ERG-theorie...................................................................................................................... 9
De tweefactorentheorie van Herzberg.......................................................................................... 10
De prestatiemotivatietheorie van McClelland .............................................................................. 10
Kanttekeningen bij de inhoudelijke motivatietheorieën .............................................................. 10
10.4.3 Procestheorieën voor motivatie............................................................................................. 11
Rechtsvaardigheidstheorie ............................................................................................................ 11
De theorie van verwachting van Adams........................................................................................ 11
10.4.4 Reinforcementtheorieën ........................................................................................................ 11
De reinforcementthoerie van Skinner ........................................................................................... 11
De gedragsveranderingsregels van Hamner ................................................................................. 12
10.4.5 Overige manieren om te motiveren ....................................................................................... 12
10.5 Andere psychologische aspecten bij leidinggeven ........................................................................ 12
10.5.1 Macht ..................................................................................................................................... 12
10.5.2 Weerstand .............................................................................................................................. 12
Weerstand op organisatieniveau .................................................................................................. 12
Redenen van weerstand op individueel niveau ............................................................................ 12
Weerstandsvermindering door het begeleiden van verandering ................................................. 13
2|Pagina
, Hoofdstuk 10: Leidinggeven
10.5.3 Attitude .................................................................................................................................. 13
Componenten van attitude ........................................................................................................... 13
Commitment richting de organisatie ............................................................................................ 13
Cognitieve dissonantie .................................................................................................................. 13
10.5.4 Perceptie ................................................................................................................................ 13
Perceptie speelt altijd een rol ....................................................................................................... 13
De inferentieladder van Argyris en de betekenis voor onze perceptie......................................... 13
Ontstaan van verkeerde perceptie................................................................................................ 14
10.5.5 Persoonlijkheid ....................................................................................................................... 14
De persoonlijkheidsdimensies van de Eysenck ............................................................................. 15
De Myers-Briggs Type Indicator .................................................................................................... 15
Emotionele intelligentie ................................................................................................................ 16
Locus of control ............................................................................................................................. 16
10.5.6 Empathie ................................................................................................................................ 16
10.5.7 De Core Conflict Relationship Theme (CCRT) methode ......................................................... 17
10.5.8 Neurotische organisaties ........................................................................................................ 17
10.5.9 Het psychologisch contract tussen werknemer en organisatie ............................................. 17
Proces van geven en nemen.......................................................................................................... 17
Begrippenlijst......................................................................................................................................... 18
3|Pagina
Toegepaste organisatiekunde
Peter thuis
8e druk
ISBN: 978-90-01-73849-5
, Hoofdstuk 10: Leidinggeven
Inhoudsopgave
10.1 Leiders ............................................................................................................................................. 4
10.1.1 Leiders (entrepreneurs) en managers ...................................................................................... 4
10.1.2 Vorming van het leiderschap: aangeboren of aangeleerd ....................................................... 4
10.1.3 De laatste stand van zaken: factoren die het leiderschapsvermogen beïnvloeden ................ 4
10.2 Leiderschapsstijlen .......................................................................................................................... 4
10.2.1 Autoritair versus democratisch leiderschap............................................................................. 4
Manegerial grid ............................................................................................................................... 5
10.2.3 De leiderschapsniveaus van Collins .......................................................................................... 6
10.2.4 Populaire benamingen voor leiderschapsstijlen ...................................................................... 6
10.2.5 De veranderende leiderschapsrol aan het begin van de 21e eeuw.......................................... 7
10.2.6 De dienende leider ................................................................................................................... 7
10.3 Leiders en volgelingen ..................................................................................................................... 8
10.3.1 Geen leider zonder volgelingen................................................................................................ 8
10.3.2 Transformerend en transactioneel leiderschap ....................................................................... 8
10.4 Psychologie en leiderschap: motivatie ............................................................................................ 8
10.4.1 Extrinsieke en intrinsieke motivatie ......................................................................................... 8
10.4.2 Inhoudelijke motivatietheorieën.............................................................................................. 8
Behoeftepiramide van Maslow ....................................................................................................... 9
Alderfers ERG-theorie...................................................................................................................... 9
De tweefactorentheorie van Herzberg.......................................................................................... 10
De prestatiemotivatietheorie van McClelland .............................................................................. 10
Kanttekeningen bij de inhoudelijke motivatietheorieën .............................................................. 10
10.4.3 Procestheorieën voor motivatie............................................................................................. 11
Rechtsvaardigheidstheorie ............................................................................................................ 11
De theorie van verwachting van Adams........................................................................................ 11
10.4.4 Reinforcementtheorieën ........................................................................................................ 11
De reinforcementthoerie van Skinner ........................................................................................... 11
De gedragsveranderingsregels van Hamner ................................................................................. 12
10.4.5 Overige manieren om te motiveren ....................................................................................... 12
10.5 Andere psychologische aspecten bij leidinggeven ........................................................................ 12
10.5.1 Macht ..................................................................................................................................... 12
10.5.2 Weerstand .............................................................................................................................. 12
Weerstand op organisatieniveau .................................................................................................. 12
Redenen van weerstand op individueel niveau ............................................................................ 12
Weerstandsvermindering door het begeleiden van verandering ................................................. 13
2|Pagina
, Hoofdstuk 10: Leidinggeven
10.5.3 Attitude .................................................................................................................................. 13
Componenten van attitude ........................................................................................................... 13
Commitment richting de organisatie ............................................................................................ 13
Cognitieve dissonantie .................................................................................................................. 13
10.5.4 Perceptie ................................................................................................................................ 13
Perceptie speelt altijd een rol ....................................................................................................... 13
De inferentieladder van Argyris en de betekenis voor onze perceptie......................................... 13
Ontstaan van verkeerde perceptie................................................................................................ 14
10.5.5 Persoonlijkheid ....................................................................................................................... 14
De persoonlijkheidsdimensies van de Eysenck ............................................................................. 15
De Myers-Briggs Type Indicator .................................................................................................... 15
Emotionele intelligentie ................................................................................................................ 16
Locus of control ............................................................................................................................. 16
10.5.6 Empathie ................................................................................................................................ 16
10.5.7 De Core Conflict Relationship Theme (CCRT) methode ......................................................... 17
10.5.8 Neurotische organisaties ........................................................................................................ 17
10.5.9 Het psychologisch contract tussen werknemer en organisatie ............................................. 17
Proces van geven en nemen.......................................................................................................... 17
Begrippenlijst......................................................................................................................................... 18
3|Pagina