Watermoleculen kunnen worden opgesplitst (ontleed) in kleinere deeltjes: atomen.
➢ 3 verschillende soorten bouwstenen:
1. Koolstofatomen.
2. Waterstofatomen
3. Zuurstofatomen.
Er zijn verschillende manieren om stoffen te ontleden:
• Thermolyse: ontleding onder invloed van warmte
• Elektrolyse: ontleding onder invloed van elektriciteit.
• Fotolyse: ontleding onder invloed van licht.
Atomen bestaan uit nog kleinere deeltjes: protonen, neutronen en elektronen.
• Protonen
- Heel kleine positieve lading.
- Onvoorstelbaar kleine massa.
- De protonen in een atoomkern worden bij elkaar gehouden door kernkrachten die
groter zijn dan de afstotende elektrische krachten tussen de protonen.
Kernkrachten: krachten die de protonen en neutronen in de kern bij elkaar houden.
• Neutronen
- Geen elektrische lading (neutraal).
- Massa is bijna even groot als die van een proton.
- Het aantal neutronen in een atoomkern mag niet te groot of te klein zijn, anders is
de kern instabiel en valt hij op een gegeven moment uit elkaar.
• Elektronen
- Negatief geladen deeltje.
- De massa is ongeveer 1800 keer zo klein als de massa van een proton of
neutron.
- De lading van een elektron is even groot als, maar tegengesteld aan, de lading
van een proton: twee (negatief geladen) elektronen stoten elkaar even sterk af als
twee (positief geladen) protonen.
➢ Een atoom heeft evenveel protonen als neutronen.
➢ Elk element heeft een atoomnummer dat gelijk is aan het aantal protonen in de kern.
Element: een stof die niet verder ontleed kan worden. Water en zuurstof worden elementen
genoemd.
De atomen van één element kunnen wel een verschillend aantal neutronen in hun kern
hebben. Je zegt dan dat het element verschillende isotopen heeft.
De getallen wat achter een bepaalde stof staat, noem je massagetallen.
Straling die moleculen kapot kan maken, wordt ioniserende straling genoemd.
Niet ioniserende straling:
• Radiogolven.
• Ir-straling (infrarood).
• Licht
Zwak ioniserende straling:
• Uv-straling (ultraviolette).
Sterk ioniserende straling:
• Röntgenstraling.
• Gammastraling.
een kleine hoeveelheid röntgen- of gammastraling kan al gezondheidsschade
veroorzaken.