Economie van de Managementwetenschappen
Inhoudsopgave
Hoorcolleges.................................................................................................................................................. 3
Hoorcollege 1.......................................................................................................................................................3
Hoorcollege 2.......................................................................................................................................................5
Hoorcollege 3.......................................................................................................................................................9
Hoorcollege 4.....................................................................................................................................................19
Hoorcollege 5.....................................................................................................................................................20
Hoorcollege 6.....................................................................................................................................................25
Hoorcollege 7.....................................................................................................................................................31
Hoorcollege 8.....................................................................................................................................................37
Hoorcollege 9.....................................................................................................................................................43
Hoorcollege 10...................................................................................................................................................47
Hoorcollege 11...................................................................................................................................................50
Hoorcollege 12...................................................................................................................................................56
Samenvattend college........................................................................................................................................61
Economic approaches to organization.......................................................................................................... 69
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................69
Hoofdstuk 2........................................................................................................................................................70
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................71
Hoofdstuk 5........................................................................................................................................................72
Hoofdstuk 6........................................................................................................................................................74
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................75
Hoofdstuk 8........................................................................................................................................................75
Hoofdstuk 9........................................................................................................................................................77
Hoofdstuk 10......................................................................................................................................................79
Hoofdstuk 11......................................................................................................................................................80
Hoofdstuk 12......................................................................................................................................................81
The economy............................................................................................................................................... 83
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................83
1.2 Measuring income and living standards..................................................................................................83
1.6 Capitalism defined: Private property, markets and firms.......................................................................83
1.7 Capitalism as an economic system..........................................................................................................84
1.8 The gains from specialization..................................................................................................................84
1.11 Economisc and the economy.................................................................................................................84
Hoofdstuk 3........................................................................................................................................................84
3.3 Opportunity costs....................................................................................................................................84
Hoofdstuk 6........................................................................................................................................................85
1
, 6.1 Firms, markets and the division of labour...............................................................................................85
6.2 Other people’s money: the separation of ownership and controls........................................................85
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................85
7.6 Looking at profit maximalization as marginal revenue and marginal cost.............................................85
Hoofdstuk 8........................................................................................................................................................86
8.1 Buying and selling: demand and supply..................................................................................................86
8.2 The market and the equilibrium price.....................................................................................................86
8.4 Market supply and equilibrium ..............................................................................................................87
8.5 Competitive equilibrium: gains from trade, allocation and distribution.................................................87
8.6 Changes in supply and demand...............................................................................................................87
8.7 The effects of taxes..................................................................................................................................87
Principles of microeconomics....................................................................................................................... 88
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................88
1.1 What is Economics, and why is it important?.........................................................................................88
1.2 Opportunity costs & sunk costs...............................................................................................................88
1.3 Marginal analysis.....................................................................................................................................89
Hoofdstuk 2........................................................................................................................................................90
2.1 Economic efficiency.................................................................................................................................90
2.2 Production possibility frontier.................................................................................................................90
2.3 Trade........................................................................................................................................................91
Hoofstuk 3..........................................................................................................................................................92
3.1 The competitive market model...............................................................................................................92
3.2 Building demand and consumer surplus.................................................................................................92
3.3 Other determinants of demand..............................................................................................................92
3.4 Building supply and producer surplus.....................................................................................................93
3.5 Other determinants of supply.................................................................................................................94
3.5 Equilibrium (evenwicht) and market surplus..........................................................................................94
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................96
4.5 Price controls...........................................................................................................................................96
4.7 Taxes and Subsidies.................................................................................................................................97
Werkgroepen............................................................................................................................................... 99
Werkgroep 1.......................................................................................................................................................99
Werkgroep 2.....................................................................................................................................................100
Werkgroep 3.....................................................................................................................................................100
Werkgroep 4.....................................................................................................................................................101
Werkgroep 5.....................................................................................................................................................101
Artikelen.................................................................................................................................................... 101
Hoofdstuk 15, corporate governance..............................................................................................................101
Hoofdstuk 13 Mergers and Acquisitions..........................................................................................................103
Hoofdstuk 2 The multinational enterprise.......................................................................................................103
Hoofstuk 14 Hybrid forms................................................................................................................................103
2
,Hoorcolleges
Hoorcollege 1
Economie gaat over (economische) interactie en het creëren van waarde. Wanneer deze
gecreëerde waarde toeneemt is er sprake van economische groei. Economische groei komt
van productiviteitsgroei. En waarom is er dan productiviteitsgroei?:
o Privaat eigendom
o Markten: ‘Trade & exchange’ faciliteren specialisatie
o Prijzen: wat wordt er gemaakt? Door wie? Hoe wordt dit gemaakt? Hoeveel moet er
worden gemaakt? Wie krijgt het?
o Bedrijven: Investeringen, schaalvoordelen en technologie
We worden allemaal geprikkeld om efficiënt en productief te zijn. Vaak is er een conflict
tussen efficiency (grootte van de taart) en ongelijkheid (verdeling van de taart).
De economie is de opstelsom van alle individuele keuzes van personen en bedrijven.
Mensen maken een afweging tussen de individuele kosten en opbrengsten van hun keuzes,
ze denken beter af te zijn na de keuze. Hoe maken we die keuze?:
o Binnen de traditionele economie gaan we uit van ‘rationeel’ en ‘optimaliserend”
gedrag\keuzes
o Inmiddels is er veel aandacht voor ‘bounded rationality’ en ‘cognitieve fouten’
Overheden gebruiken wetten en prikkels om deze keuzes te beïnvloeden.
Het economische probleem is:
o Wat moet er geproduceerd worden?
o Hoe moet dit geproduceerd worden?
o Wie krijgt de geproduceerde goederen en diensten?
De behoeften van ons zijn oneindig, maar de middelen niet, dit leidt tot schaarste. Schaarste
zorgt voor keuzes, keuzes voor competitie, competitie voor optimale allocatie van middelen
en optimale allocatie van middelen zorgt voor efficiency (en daarbij ongelijkheid).
We maken de hele dag door keuzes (ook onbewust). Bij deze keuzes kijken we naar de
opbrengsten en kosten van die keuzes. Economen gaan hierin een stapje verder.
Opportunity costs = de ‘netto’ waarde van je tweede keuze, de netto waarde is de ‘waarde’
van de tweede keuze – de kosten van de tweede keuze. De opportunity costs beïnvloeden
gedrag en keuzes.
De ‘echte’ kosten van elke keuzen zijn het alternatief dat je opgeeft (relatieve prijzen). Voor
elke keuze bepaal je:
1. Waarde van de keuze (nut, welvaart, geluk) hoe kunnen we dit meten?
2. Expliciete kosten van de keuze wat kost het?
3. Impliciete kosten van de keuze wat moet ik ervoor opgeven?
De impliciete kosten zijn gelijk aan de opofferingskosten (opportunity costs).
De economische kosten zijn gelijk aan de expliciete en impliciete kosten. Welke keuze is dan
juist?:
o De keuze met een hogere ‘waarde’ dan de ‘economische kosten’
3
, o Economic rent verschil tussen ‘waarde’’ en de ‘economische kosten’
Verzonken kosten (sunk costs) zijn kosten die niet (geheel) kunnen worden teruggedraaid.
Sunk costs fallacy onterecht rekening houden met verzonken kosten bij besluitvorming.
Verzonken kosten beïnvloeden onze emoties, we ervaren ze namelijk als verlies.
Grove regels:
o Als eerder gemaakte kosten niet meer kunnen worden teruggedraaid, dien je deze
niet mee te nemen in je huidige afwegingen.
o Als eerder gemaakte kosten (gedeeltelijk) kunnen worden teruggehaald, die je de
terug te draaien kosten als expliciete kosten mee te nemen in je huidige afwegingen.
Bij opportunity costs zien we welke keuze ‘optimaal’ is bij meerdere mogelijkheden.
De volgende vraag: Hoeveel van iets moeten we kopen, produceren, onze tijd aan besteden,
etc.?
Rationeel en optimaliserend gedrag:
o Welke keuze (hoeveelheid) levert de hoogste uitkomst?
o Met andere woorden: wat is de meest efficiënte keuze? Welke hoeveelheid levert de
hoogste winst, het meeste geluk, het meeste nut op?
Hiervoor maken we gebruik van de marginale analyse.
Marginale opbrengsten = wat levert één extra product op?
Marginale kosten = wat zijn de kosten van één extra product?
Dit is niet altijd constant (meestal niet!) diminishing/increasing marginal costs/benefits.
Opportunity costs spelen ook hier een rol. Meest efficiënte punt: marginale opbrengsten =
marginale kosten, of het punt hier dichtstbij zolang MO>MK.
Terug naar het economische probleem:
o Wat (en hoeveel) moet er worden geproduceerd?
o Hoe moet dit worden geproduceerd?
o Wie krijgt de geproduceerde goederen en diensten?
Kapitalisme markteconomie
o Het economische probleem wordt via markten en prijzen ‘opgelost’
o De samenleving bepaalt via vraag en aanbod de prijzen
o Prijzen bepalen wat en hoe er wordt geproduceerd individuele beslissingen
bedrijven en personen
o Prikkels overheid prijzen
Overheden vinden dat de keuzes van mensen moeten worden beïnvloed
Prikkels (incentives) (goed/slecht) gedrag
Voorbeelden van deze prikkels zijn bijvoorbeeld hypotheekrente aftrek (leidt tot
belastingontwijking), boetes en nudging (gedrag beïnvloeden, bijvoorbeeld laten zien
hoeveel calorieën de trap nemen verbrand, zodat je wordt gestimuleerd de trap te nemen).
Prikkels kunnen ook leiden tot unintended consequences (het pakt anders uit dan
bedoeld was). Een voorbeeld van zo’n onbedoeld gevolg is de kinderopvang in Israël
ouders kwamen te laat, ze gingen de ouders hiervoor boetes geven, uiteindelijk kwamen
steeds meer mensen te laat, hun vrije tijd kostte die boete, maar ze wouden liever de boete
4
Inhoudsopgave
Hoorcolleges.................................................................................................................................................. 3
Hoorcollege 1.......................................................................................................................................................3
Hoorcollege 2.......................................................................................................................................................5
Hoorcollege 3.......................................................................................................................................................9
Hoorcollege 4.....................................................................................................................................................19
Hoorcollege 5.....................................................................................................................................................20
Hoorcollege 6.....................................................................................................................................................25
Hoorcollege 7.....................................................................................................................................................31
Hoorcollege 8.....................................................................................................................................................37
Hoorcollege 9.....................................................................................................................................................43
Hoorcollege 10...................................................................................................................................................47
Hoorcollege 11...................................................................................................................................................50
Hoorcollege 12...................................................................................................................................................56
Samenvattend college........................................................................................................................................61
Economic approaches to organization.......................................................................................................... 69
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................69
Hoofdstuk 2........................................................................................................................................................70
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................71
Hoofdstuk 5........................................................................................................................................................72
Hoofdstuk 6........................................................................................................................................................74
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................75
Hoofdstuk 8........................................................................................................................................................75
Hoofdstuk 9........................................................................................................................................................77
Hoofdstuk 10......................................................................................................................................................79
Hoofdstuk 11......................................................................................................................................................80
Hoofdstuk 12......................................................................................................................................................81
The economy............................................................................................................................................... 83
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................83
1.2 Measuring income and living standards..................................................................................................83
1.6 Capitalism defined: Private property, markets and firms.......................................................................83
1.7 Capitalism as an economic system..........................................................................................................84
1.8 The gains from specialization..................................................................................................................84
1.11 Economisc and the economy.................................................................................................................84
Hoofdstuk 3........................................................................................................................................................84
3.3 Opportunity costs....................................................................................................................................84
Hoofdstuk 6........................................................................................................................................................85
1
, 6.1 Firms, markets and the division of labour...............................................................................................85
6.2 Other people’s money: the separation of ownership and controls........................................................85
Hoofdstuk 7........................................................................................................................................................85
7.6 Looking at profit maximalization as marginal revenue and marginal cost.............................................85
Hoofdstuk 8........................................................................................................................................................86
8.1 Buying and selling: demand and supply..................................................................................................86
8.2 The market and the equilibrium price.....................................................................................................86
8.4 Market supply and equilibrium ..............................................................................................................87
8.5 Competitive equilibrium: gains from trade, allocation and distribution.................................................87
8.6 Changes in supply and demand...............................................................................................................87
8.7 The effects of taxes..................................................................................................................................87
Principles of microeconomics....................................................................................................................... 88
Hoofdstuk 1........................................................................................................................................................88
1.1 What is Economics, and why is it important?.........................................................................................88
1.2 Opportunity costs & sunk costs...............................................................................................................88
1.3 Marginal analysis.....................................................................................................................................89
Hoofdstuk 2........................................................................................................................................................90
2.1 Economic efficiency.................................................................................................................................90
2.2 Production possibility frontier.................................................................................................................90
2.3 Trade........................................................................................................................................................91
Hoofstuk 3..........................................................................................................................................................92
3.1 The competitive market model...............................................................................................................92
3.2 Building demand and consumer surplus.................................................................................................92
3.3 Other determinants of demand..............................................................................................................92
3.4 Building supply and producer surplus.....................................................................................................93
3.5 Other determinants of supply.................................................................................................................94
3.5 Equilibrium (evenwicht) and market surplus..........................................................................................94
Hoofdstuk 4........................................................................................................................................................96
4.5 Price controls...........................................................................................................................................96
4.7 Taxes and Subsidies.................................................................................................................................97
Werkgroepen............................................................................................................................................... 99
Werkgroep 1.......................................................................................................................................................99
Werkgroep 2.....................................................................................................................................................100
Werkgroep 3.....................................................................................................................................................100
Werkgroep 4.....................................................................................................................................................101
Werkgroep 5.....................................................................................................................................................101
Artikelen.................................................................................................................................................... 101
Hoofdstuk 15, corporate governance..............................................................................................................101
Hoofdstuk 13 Mergers and Acquisitions..........................................................................................................103
Hoofdstuk 2 The multinational enterprise.......................................................................................................103
Hoofstuk 14 Hybrid forms................................................................................................................................103
2
,Hoorcolleges
Hoorcollege 1
Economie gaat over (economische) interactie en het creëren van waarde. Wanneer deze
gecreëerde waarde toeneemt is er sprake van economische groei. Economische groei komt
van productiviteitsgroei. En waarom is er dan productiviteitsgroei?:
o Privaat eigendom
o Markten: ‘Trade & exchange’ faciliteren specialisatie
o Prijzen: wat wordt er gemaakt? Door wie? Hoe wordt dit gemaakt? Hoeveel moet er
worden gemaakt? Wie krijgt het?
o Bedrijven: Investeringen, schaalvoordelen en technologie
We worden allemaal geprikkeld om efficiënt en productief te zijn. Vaak is er een conflict
tussen efficiency (grootte van de taart) en ongelijkheid (verdeling van de taart).
De economie is de opstelsom van alle individuele keuzes van personen en bedrijven.
Mensen maken een afweging tussen de individuele kosten en opbrengsten van hun keuzes,
ze denken beter af te zijn na de keuze. Hoe maken we die keuze?:
o Binnen de traditionele economie gaan we uit van ‘rationeel’ en ‘optimaliserend”
gedrag\keuzes
o Inmiddels is er veel aandacht voor ‘bounded rationality’ en ‘cognitieve fouten’
Overheden gebruiken wetten en prikkels om deze keuzes te beïnvloeden.
Het economische probleem is:
o Wat moet er geproduceerd worden?
o Hoe moet dit geproduceerd worden?
o Wie krijgt de geproduceerde goederen en diensten?
De behoeften van ons zijn oneindig, maar de middelen niet, dit leidt tot schaarste. Schaarste
zorgt voor keuzes, keuzes voor competitie, competitie voor optimale allocatie van middelen
en optimale allocatie van middelen zorgt voor efficiency (en daarbij ongelijkheid).
We maken de hele dag door keuzes (ook onbewust). Bij deze keuzes kijken we naar de
opbrengsten en kosten van die keuzes. Economen gaan hierin een stapje verder.
Opportunity costs = de ‘netto’ waarde van je tweede keuze, de netto waarde is de ‘waarde’
van de tweede keuze – de kosten van de tweede keuze. De opportunity costs beïnvloeden
gedrag en keuzes.
De ‘echte’ kosten van elke keuzen zijn het alternatief dat je opgeeft (relatieve prijzen). Voor
elke keuze bepaal je:
1. Waarde van de keuze (nut, welvaart, geluk) hoe kunnen we dit meten?
2. Expliciete kosten van de keuze wat kost het?
3. Impliciete kosten van de keuze wat moet ik ervoor opgeven?
De impliciete kosten zijn gelijk aan de opofferingskosten (opportunity costs).
De economische kosten zijn gelijk aan de expliciete en impliciete kosten. Welke keuze is dan
juist?:
o De keuze met een hogere ‘waarde’ dan de ‘economische kosten’
3
, o Economic rent verschil tussen ‘waarde’’ en de ‘economische kosten’
Verzonken kosten (sunk costs) zijn kosten die niet (geheel) kunnen worden teruggedraaid.
Sunk costs fallacy onterecht rekening houden met verzonken kosten bij besluitvorming.
Verzonken kosten beïnvloeden onze emoties, we ervaren ze namelijk als verlies.
Grove regels:
o Als eerder gemaakte kosten niet meer kunnen worden teruggedraaid, dien je deze
niet mee te nemen in je huidige afwegingen.
o Als eerder gemaakte kosten (gedeeltelijk) kunnen worden teruggehaald, die je de
terug te draaien kosten als expliciete kosten mee te nemen in je huidige afwegingen.
Bij opportunity costs zien we welke keuze ‘optimaal’ is bij meerdere mogelijkheden.
De volgende vraag: Hoeveel van iets moeten we kopen, produceren, onze tijd aan besteden,
etc.?
Rationeel en optimaliserend gedrag:
o Welke keuze (hoeveelheid) levert de hoogste uitkomst?
o Met andere woorden: wat is de meest efficiënte keuze? Welke hoeveelheid levert de
hoogste winst, het meeste geluk, het meeste nut op?
Hiervoor maken we gebruik van de marginale analyse.
Marginale opbrengsten = wat levert één extra product op?
Marginale kosten = wat zijn de kosten van één extra product?
Dit is niet altijd constant (meestal niet!) diminishing/increasing marginal costs/benefits.
Opportunity costs spelen ook hier een rol. Meest efficiënte punt: marginale opbrengsten =
marginale kosten, of het punt hier dichtstbij zolang MO>MK.
Terug naar het economische probleem:
o Wat (en hoeveel) moet er worden geproduceerd?
o Hoe moet dit worden geproduceerd?
o Wie krijgt de geproduceerde goederen en diensten?
Kapitalisme markteconomie
o Het economische probleem wordt via markten en prijzen ‘opgelost’
o De samenleving bepaalt via vraag en aanbod de prijzen
o Prijzen bepalen wat en hoe er wordt geproduceerd individuele beslissingen
bedrijven en personen
o Prikkels overheid prijzen
Overheden vinden dat de keuzes van mensen moeten worden beïnvloed
Prikkels (incentives) (goed/slecht) gedrag
Voorbeelden van deze prikkels zijn bijvoorbeeld hypotheekrente aftrek (leidt tot
belastingontwijking), boetes en nudging (gedrag beïnvloeden, bijvoorbeeld laten zien
hoeveel calorieën de trap nemen verbrand, zodat je wordt gestimuleerd de trap te nemen).
Prikkels kunnen ook leiden tot unintended consequences (het pakt anders uit dan
bedoeld was). Een voorbeeld van zo’n onbedoeld gevolg is de kinderopvang in Israël
ouders kwamen te laat, ze gingen de ouders hiervoor boetes geven, uiteindelijk kwamen
steeds meer mensen te laat, hun vrije tijd kostte die boete, maar ze wouden liever de boete
4
