Basiskennis ggz – psychiatrie
voor de sociaal werker
, Hoofdstukken: 8, 9, 4, 5, 6, 10, 15, 7, 3
Hoofdstuk 8: Eetstoornissen
8.1 Eetstoornis als psychiatrische aandoening
Eetstoornissen zijn psychiatrische aandoeningen met ernstige gevolgen
voor het lichamelijke, psychische en sociale functioneren. Bij sommige
mensen gaat het over ondergewicht en extreem lijnen, bij anderen gaat
het over eetbuien en overgewicht.
8.2 Symptomen van eetstoornissen
Om te bepalen of er sprake is van een te laag, een normaal of een te hoog
gewicht, wordt er gebruik gemaakt van de ‘body mass index’ (BMI). Deze
criteria zijn opgezet door de wereld gezondheidsorganisatie (WHO).
Mensen met anorexia nervosa (niet eten) en boulimia nervosa (eetbuien)
kennen een overmatig belang toe aan figuur en gewicht. Dat uit zich in
zorgen dat ze te dik zijn, en dat als ze slank zijn, gelukkig worden.
Kenmerken:
- Onderdrukken eetlust
- Intense angst om dik te worden
- Een vervormd beeld van eigen lichaam
- Patiënten voelen zich niet ziek
- Ondanks vermagering actief blijven
- Menstruatie kan uitblijven
Veel jongen vrouwen voelen zich te dik. Deze waarneming van het
lichaam beheerst hun gedachten en beïnvloed hun dagelijks functioneren.
Mensen met anorexia ontkennen hun gevoel.
Een normaal eetpatroon bestaat uit 3 hoofdmaaltijden, aangevuld met 2
of 3 tussendoortjes. Het bevat gemiddeld 2000 calorieën. Mensen kunnen
maaltijden of gedeelten van maaltijden overslaan. Voedsel wordt vaak
ingedeeld in goed (groenten, fruit) en fout (pasta, brood, vet eten).
2 typen mensen met anorexia:
1. Niet purgerend type: tussendoor vasten en/of extreme fysieke
inspanning.
2. Purgerende type: gewicht onder controle houden door laxeermiddel
of braken.
Eetbuien: onder eetbuien wordt verstaan, het eten van een grote
hoeveelheid voedsel in een korte tijd. Kenmerkend voor een boulimische
eetbui is het controleverlies. Onderbreking van de eetbui (als er
bijvoorbeeld een huisgenoot binnenkomt) kan zorgen voor paniek, stress
en schaamte. Een eetbui kan wel 5000 calorieën bevatten.
Het uitblijven van de menstruatie is een belangrijk symptoom van
anorexia. Dit is dan de afwezigheid van 3 opeenvolgende menstruaties.
, 8.3 Epidemiologie
Anorexia en boulimia zijn relatief zeldzame aandoeningen. Ze komen
meer voor bij vrouwen (95%). Vanaf de jaren 70 is er een stijging te zien
in het aantal mensen geregistreerd met een eetstoornis. Anorexia nervosa
is een langdurige ziekte met een grotere kans op vroegtijdig overlijden.
8.4 Risicofactoren
Vrouwen lopen aanzienlijk meer risico om een eetstoornis te krijgen. Het
grootste risicofactor is lijnen. De rest van de risicofactoren
- Weinig sociale steun tijdens de adolescentie
- Seksueel misbruik en lichamelijke mishandeling in de kinderjaren
- Perfectionisme
- Negatief zelfbeeld
- Veel lichamelijke oefeningen doen tijdens de adolescentie
Bij boulimia:
- Lijnen
- Obesitas in de kinderjaren
- Overgewicht
- Depressie
- Alcoholisme
- Seksueel misbruik
- Laag zelfbeeld
8.5 Verklaringsmodellen
Er zijn 5 verklaringsmodellen voor het ontstaan van eetstoornissen.
1. Verklaring vanuit lichamelijke ontwikkeling
Naarmate kinderen groeien, leren ze meer te eten. Er is steeds meer
spiermassa en de voedselinname neemt toe. Na de eerste menstruatie
worden jonge vrouwen zich bewust van hun gewicht en leren ze dat ze
hun gewicht kunnen controleren. Ze kunnen dan zo bezorgd raken over
eten en hun lichaam dat ze controle verlies krijgen. Dit kan leiden tot
anorexia nervosa. Wanneer het lijnen niet lukt, kan de verslaving
doorslaan in eten. Dit leidt dan weer tot boulimia.
2. De sociale verklaring
Deze verklaring heeft betrekking op het slankheidsideaal. Een belangrijke
boodschap in de westerse maatschappij is dat een slanke vrouw populair
en succesvol is. Tegelijkertijd is de boodschap dat eten een plezierige
activiteit is. Het is niet gek dat vrouwen als reactie op deze tegenstrijdige
boodschappen gaan lijnen.
3. De psychologische verklaring
Volgens deze verklaring zijn sommige mensen op grond van
persoonlijkheidskenmerken vatbaarder voor het ontwikkelen van een
eetstoornis. De eetstoornis vormt zich naar de
persoonlijkheidskenmerken: perfectionisme, meegaand, geremd etc.
Sommige vrouwen krijgen een eetstoornis omdat ze bang zijn volwassen
voor de sociaal werker
, Hoofdstukken: 8, 9, 4, 5, 6, 10, 15, 7, 3
Hoofdstuk 8: Eetstoornissen
8.1 Eetstoornis als psychiatrische aandoening
Eetstoornissen zijn psychiatrische aandoeningen met ernstige gevolgen
voor het lichamelijke, psychische en sociale functioneren. Bij sommige
mensen gaat het over ondergewicht en extreem lijnen, bij anderen gaat
het over eetbuien en overgewicht.
8.2 Symptomen van eetstoornissen
Om te bepalen of er sprake is van een te laag, een normaal of een te hoog
gewicht, wordt er gebruik gemaakt van de ‘body mass index’ (BMI). Deze
criteria zijn opgezet door de wereld gezondheidsorganisatie (WHO).
Mensen met anorexia nervosa (niet eten) en boulimia nervosa (eetbuien)
kennen een overmatig belang toe aan figuur en gewicht. Dat uit zich in
zorgen dat ze te dik zijn, en dat als ze slank zijn, gelukkig worden.
Kenmerken:
- Onderdrukken eetlust
- Intense angst om dik te worden
- Een vervormd beeld van eigen lichaam
- Patiënten voelen zich niet ziek
- Ondanks vermagering actief blijven
- Menstruatie kan uitblijven
Veel jongen vrouwen voelen zich te dik. Deze waarneming van het
lichaam beheerst hun gedachten en beïnvloed hun dagelijks functioneren.
Mensen met anorexia ontkennen hun gevoel.
Een normaal eetpatroon bestaat uit 3 hoofdmaaltijden, aangevuld met 2
of 3 tussendoortjes. Het bevat gemiddeld 2000 calorieën. Mensen kunnen
maaltijden of gedeelten van maaltijden overslaan. Voedsel wordt vaak
ingedeeld in goed (groenten, fruit) en fout (pasta, brood, vet eten).
2 typen mensen met anorexia:
1. Niet purgerend type: tussendoor vasten en/of extreme fysieke
inspanning.
2. Purgerende type: gewicht onder controle houden door laxeermiddel
of braken.
Eetbuien: onder eetbuien wordt verstaan, het eten van een grote
hoeveelheid voedsel in een korte tijd. Kenmerkend voor een boulimische
eetbui is het controleverlies. Onderbreking van de eetbui (als er
bijvoorbeeld een huisgenoot binnenkomt) kan zorgen voor paniek, stress
en schaamte. Een eetbui kan wel 5000 calorieën bevatten.
Het uitblijven van de menstruatie is een belangrijk symptoom van
anorexia. Dit is dan de afwezigheid van 3 opeenvolgende menstruaties.
, 8.3 Epidemiologie
Anorexia en boulimia zijn relatief zeldzame aandoeningen. Ze komen
meer voor bij vrouwen (95%). Vanaf de jaren 70 is er een stijging te zien
in het aantal mensen geregistreerd met een eetstoornis. Anorexia nervosa
is een langdurige ziekte met een grotere kans op vroegtijdig overlijden.
8.4 Risicofactoren
Vrouwen lopen aanzienlijk meer risico om een eetstoornis te krijgen. Het
grootste risicofactor is lijnen. De rest van de risicofactoren
- Weinig sociale steun tijdens de adolescentie
- Seksueel misbruik en lichamelijke mishandeling in de kinderjaren
- Perfectionisme
- Negatief zelfbeeld
- Veel lichamelijke oefeningen doen tijdens de adolescentie
Bij boulimia:
- Lijnen
- Obesitas in de kinderjaren
- Overgewicht
- Depressie
- Alcoholisme
- Seksueel misbruik
- Laag zelfbeeld
8.5 Verklaringsmodellen
Er zijn 5 verklaringsmodellen voor het ontstaan van eetstoornissen.
1. Verklaring vanuit lichamelijke ontwikkeling
Naarmate kinderen groeien, leren ze meer te eten. Er is steeds meer
spiermassa en de voedselinname neemt toe. Na de eerste menstruatie
worden jonge vrouwen zich bewust van hun gewicht en leren ze dat ze
hun gewicht kunnen controleren. Ze kunnen dan zo bezorgd raken over
eten en hun lichaam dat ze controle verlies krijgen. Dit kan leiden tot
anorexia nervosa. Wanneer het lijnen niet lukt, kan de verslaving
doorslaan in eten. Dit leidt dan weer tot boulimia.
2. De sociale verklaring
Deze verklaring heeft betrekking op het slankheidsideaal. Een belangrijke
boodschap in de westerse maatschappij is dat een slanke vrouw populair
en succesvol is. Tegelijkertijd is de boodschap dat eten een plezierige
activiteit is. Het is niet gek dat vrouwen als reactie op deze tegenstrijdige
boodschappen gaan lijnen.
3. De psychologische verklaring
Volgens deze verklaring zijn sommige mensen op grond van
persoonlijkheidskenmerken vatbaarder voor het ontwikkelen van een
eetstoornis. De eetstoornis vormt zich naar de
persoonlijkheidskenmerken: perfectionisme, meegaand, geremd etc.
Sommige vrouwen krijgen een eetstoornis omdat ze bang zijn volwassen
