Thema 11 Onderzoeken en
behandelen
Week 1
OAC 1 Neurologie
De student benoemt de symptomatologie als vroegtijdige signalering
voor een CVA.
FAST
Face gezicht, mond hangt scheef naar 1 kant
Arm laat patient arm bewegen, gaat dit goed?
Speech laat patient praten en luister of dit problemen geeft
Time handel zo snel mogelijk
De student benoemt de symptomatologie in de praktijk na een CVA.
Frontaal persoonlijkheidsveranderingen, slechte motorische aansturing.
Partieel verminderd gevoel, slechte sensoriek
Temporaal verminderd gehoor, verminderde verwerking/herkenning van geluid
Occipitaal verminderd zicht, vermindering verwerking visuele informatie
Neurologisch Neuropsychologisch / Psychologisch / sociaal
(primaire schors cognitief (tertiaire schors
aangedaan) (secundaire schors aangedaan)
aangedaan)
Parese Afasie (taalstoornis) Gedrag
Anesthesie (gevoel) Agnosie Stemming
(herkenningsstoornis)
Anopsie (uitval Apraxie Persoonlijkheid
gezichtsveld) (handelingsstoornis)
OAC 2 Neurologie
De student kan de verschillende structuren van het centraal
zenuwstelsel beschrijven die en rol spelen bij de normale motoriek.
Motorische schorsgebieden
primair = het uitzenden van het bewegingsprogramma. Ligt in de primaire
motorische schors, op de gyrus precentralis. Hierin ligt de
homunculus (zie afbeelding hieronder in het rood). Dit schorsgebied krijgt
zijn informatie uit de secundaire motorische schors.
secundair = ligt voor de gyrus precentralis in de frontale lobe. Dit schorsgebied
krijgt zijn informatie uit de tertiaire motorische schors, en zend
zijn informatie naar de primaire motorische schors. Hier liggen
61
,bewegingsschema’s opgeslagen voor bijvoorbeeld lopen en fietsen.
tertiair = Hier wordt het plan gemaakt om te gaan bewegen, dit plan wordt
doorgestuurd naar de secundaire motorische cortex.
De studen kan beschrijven wat er gebeurt bij uitval van een van deze
structuren.
Numm Lokalisatie Normale Stoornis Beperking
er functie
1 Primair Motoriek Moeilijke Moeilijk
motorische rechts, gelaat aansturing praten,
cortex gelaat veranderd
gelaat aan
rechter zijde.
2 Gebied van Motorisch Afasie van Niet op
Broca centrum voor Broca woorden
spraak kunnen
komen.
3 Primair Sensoriek Hemi Slepen van
somatosensori rechts (been) anesthesie rechter been,
sche cortex struikelen.
4 Secundair Herkennen Visuele Voorwerpen
visuele cortex visuele agnosie niet kunnen
informatie herkennen.
5 Gebied van Begrijpen van Afasie van Begrijpt taal
Wernicke taal Wernicke, niet, begrijpt
sensorische niet wat je
afasie zegt.
6 Prefrontale Karakter, Veranderd Problemen
cortex motivatie karakter met omgaan,
goede
omgang met
anderen.
7 Primaire Binnenkomst Hemi anopsie Vooral linker
visuele cortex / van visuele visuele veld
lobus informatie niet kunnen
occipitalis zien.
8 Tertiaire Interpretatie Bijv. neglect Negeren,
sensorische van het beeld verdwalen
schors
9 Lobus Secundaire Akoestische Misverstande
temporalis akoestische agnosie n in de
schors communicatie
10 Secundaire Herkennen van Tactiele Niet kunnen
somatosensori tast agnosie beschrijven
61
, sche cortex wat ik vast
heb, onhandig
dingen
uitvoeren
(haren
kammen met
lepel).
11 Primair Motoriek linker Hemi parese Moeite met
motorische been/arm (of lopen/moeite
cortex plegie/paralys met
e) armfunctie.
12 Secundair Motorische Apraxie Dagelijkse
motorische integratie (spatieel) handelingen
schors niet goed
kunnen
uitvoeren.
De student kan het verloop beschrijven
de motorische prikkel vanaf de cortex tot
alpha motorneuron.
Tertiaire, secundaire en primair motorische
schors, deze geven een signaal richting de
hersenstam. In de hersenstam kruisen 80-90%
van de vezels naar de heterolaterale zijde.
Deze baan wordt de tractus corticospinalis
lateralis genoemd.
De overige 10-20% blijven aan dezelfde zijde
tractus corticospinalis ventralis.
Na het kruisen gaan de vezels via het
ruggenmerg naar beneden. Via de spinale
zenuw verlaat het signaal het centrale
zenuwstelsel naar het perifere zenuwstelsel.
De student kan het verloop beschrijven
van de sensorische prikkel vanaf binnenkomst in het ruggenmerg tot en
met de primaire somatosensorische schors.
Tast prikkel:
Komt binnen via de achterhoorn, gaat omhoog via de tractus spinothalamicus
dorsalis (= achterstrengbaan), deze kruist naar de heterolaterale zijde in de
medulla oblongata. In de thalamus wordt dit signaal geschakeld richting de
primair somatosensorische schors.
Pijn prikkel:
Komt binnen via de achterhoorn, gaat omhoog via de tractus spinothalamicus
lateralis, deze kruist direct op ruggenmergniveau. In de thalamus wordt dit
signaal geschakeld naar de primair somatosensorische schors. Zie blz 5 voor
afbeelding.
61
,Laterale banen: bewuste beweging van de distale spieren, direct onder corticale
controle.
ventromediale banen: Zijn onder controle van de hersenstam, en zorgen voor
beweging en postuur.
Lateraal (beweging)
- tractus corticospinalis (=
piramidebaan) (zie boven) (
Komt uit M1. 80-90% kruist in hersenstam.
- tractus rubrospinalis (grove motoriek)
Begint in nucleus ruber (middenhersenen), kruist in medulla en komt
samen met tractus corticospinalis.
Ventromediaal (houding)
- tractus verstibulospinalis (evenwicht (voornamelijk van het hoofd op de nek)
Begint in medulla (nucleus vestibularis = aangesloten op n VIII) en gaat
bilateraal naar beneden.
- tractus tectospinalis
Begint in middenhersenen, krijgt input uit de retina. Hoofdbewegingen agv
visus en gehoor.
- tractus reticulospinalis (regelt antizwaartekracht reflexen. spiertonus)
kruist niet
Tracus corticobulbaris is soort aftakking van de tractus corticospinalis. Loopt van
cortex naar motorische kernen in de hersenstam.
61
,Sensorische banen
Bewust
Tractus spinothalamicus lateralis
pijn en temperatuur
Tractus spinothalamicus medialis
fijne tast en propriocepsis
Onbewust
Tractus spinocerebellaris
61
, De student
kan de
(functie van de )verschillende hersenzenuwen benoemen.
Hersenzenuw Functie S/M
I. N. Olfactorius Reukzenuw S
II. N. Opticus Visuele prikkels S
III. N. Oculomotorius Oogspier M
IV. N. Trochlearis Oogspier M
V. N. Trigeminus (s) aangezicht, (m) kaakspieren S/M
VI. N. Abducens Abductie van het oog M
VII. N. Facialis Gelaatspieren en smaak M/S
VIII. N. Gehoor en evenwichtszenuw S
Vestobulocochlear
is
IX. N. Tong-keelzenuw (s), slikken(m) M/S
Glossopharyngicu
s
X. N. Vagus Heeft veel functies door het hele lichaam, M/S
belangrijkste is aansturing van de
parasympaticus en het spreken.
XI. N. Accessorius Aansturing m. Sternocleidomastoideus en m. M
Trapezius, ontspringt uit het ruggenmerg.
Hoofd draaien
XII. N. Hypoglossus Verzorgt de tongspieren en enkele M
halsspieren.
De student kan een omschrijving geven van de vascularisatie van het
brein.
Infarct in a. Cerebri media komt het meeste voor. Dit geeft veel handproblemen.
Infarct in a. Cerebri anterior geeft meer problemen bij been en persoonlijkheid.
61
, Cirkel van Willis. Deze wordt gevoed door de a.
Carotis internis en de A. Basilaris (vanuit 2x a.
Vertebralis). De cirkel wordt rond gemaakt door
de anestomen a. Communicans anterior &
posterior, die zorgen voor de verbinding tussen
beide a. Cerebri anterior en beide a. Cerebri
posterior.
Verwerkingsvragen
Hoe verloopt de infostroom van de visus?
In elk oog komt een groot deel van het visuele veld binnen. In het optic chiasme
kruisen de banen zodat de visuele velden van beide ogen gecombineerd worden.
61
, Wat is hemianopsie en waardoor ontstaat dit? Welke structuur is
aangedaan?
hemianopsie is halfzijdige gezichtsveldstoornis. Dit ontstaat door beschadiging
aan de nervus opticus (kan op verschillende plaatsen, hierdoor ontstaan er
verschillende variaties in beperking).
Wat is het verschil tussen neglect en hemianopsie?
Bij een hemianopsie is de patient blind (alleen door stoornis in neurale structuur
en niet in het oog), en bij een neglect is er sprake van het verwaarlozen van een
kant van het lichaam of de ruimte. Hierbij ziet de patient dit gedeelte wel, maar
is zichzelf hiervan niet bewust. Een patient met hemianopsie is zich wel bewust
van het halfzijdige zicht.
Welke verschillende vormen van neglect zijn er?
Personaal neglect de patient is zich niet bewust van een zijde van zijn
eigen lichaam.
Peri-personaal neglect de patient is zich niet bewust van een zijde van
de reikruimte.
Extra-personaal neglect de patient is zich niet bewust van de omgeving
aan een zijde.
Komt door schade in de parietaal cortex.
DTO 1 Mangement
De student kan beschrijven wat gezondheidszorg is.
In het Nationaal Kompas wordt gezondheidszorg omschreven als het geheel van
zorgverleners (en ondersteunend personeel), instellingen, middelen en
activiteiten dat direct gericht is op instandhouding en verbetering van de
gezondheidstoestand en/of zelfredzaamheid en op het reduceren, opheffen,
compenseren en voorkomen van tekorten daarin.
http://www.nationaalkompas.nl/zorg/wat-is-gezondheidszorg/
De student kan benoemen wat het gezondheidstelsel is.
Het begrip zorgstelsel is breder dan gezondheidszorg, het omvat naast
zorgverlening ook activiteiten van partijen die meer op afstand staan van het
primaire proces. Voorbeelden van aspecten die tot het zorgstelsel worden
gerekend zijn: de ziektekostenverzekering, premieheffing en vergoedingen,
de organisatie van de kwaliteit- en veiligheidsbewaking door
beroepsverenigingen, zorgverzekeraars en overheid, rechtspraak, toezicht door
de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), beleidsbeïnvloeding, opleiding en
kennisontwikkeling.
61
behandelen
Week 1
OAC 1 Neurologie
De student benoemt de symptomatologie als vroegtijdige signalering
voor een CVA.
FAST
Face gezicht, mond hangt scheef naar 1 kant
Arm laat patient arm bewegen, gaat dit goed?
Speech laat patient praten en luister of dit problemen geeft
Time handel zo snel mogelijk
De student benoemt de symptomatologie in de praktijk na een CVA.
Frontaal persoonlijkheidsveranderingen, slechte motorische aansturing.
Partieel verminderd gevoel, slechte sensoriek
Temporaal verminderd gehoor, verminderde verwerking/herkenning van geluid
Occipitaal verminderd zicht, vermindering verwerking visuele informatie
Neurologisch Neuropsychologisch / Psychologisch / sociaal
(primaire schors cognitief (tertiaire schors
aangedaan) (secundaire schors aangedaan)
aangedaan)
Parese Afasie (taalstoornis) Gedrag
Anesthesie (gevoel) Agnosie Stemming
(herkenningsstoornis)
Anopsie (uitval Apraxie Persoonlijkheid
gezichtsveld) (handelingsstoornis)
OAC 2 Neurologie
De student kan de verschillende structuren van het centraal
zenuwstelsel beschrijven die en rol spelen bij de normale motoriek.
Motorische schorsgebieden
primair = het uitzenden van het bewegingsprogramma. Ligt in de primaire
motorische schors, op de gyrus precentralis. Hierin ligt de
homunculus (zie afbeelding hieronder in het rood). Dit schorsgebied krijgt
zijn informatie uit de secundaire motorische schors.
secundair = ligt voor de gyrus precentralis in de frontale lobe. Dit schorsgebied
krijgt zijn informatie uit de tertiaire motorische schors, en zend
zijn informatie naar de primaire motorische schors. Hier liggen
61
,bewegingsschema’s opgeslagen voor bijvoorbeeld lopen en fietsen.
tertiair = Hier wordt het plan gemaakt om te gaan bewegen, dit plan wordt
doorgestuurd naar de secundaire motorische cortex.
De studen kan beschrijven wat er gebeurt bij uitval van een van deze
structuren.
Numm Lokalisatie Normale Stoornis Beperking
er functie
1 Primair Motoriek Moeilijke Moeilijk
motorische rechts, gelaat aansturing praten,
cortex gelaat veranderd
gelaat aan
rechter zijde.
2 Gebied van Motorisch Afasie van Niet op
Broca centrum voor Broca woorden
spraak kunnen
komen.
3 Primair Sensoriek Hemi Slepen van
somatosensori rechts (been) anesthesie rechter been,
sche cortex struikelen.
4 Secundair Herkennen Visuele Voorwerpen
visuele cortex visuele agnosie niet kunnen
informatie herkennen.
5 Gebied van Begrijpen van Afasie van Begrijpt taal
Wernicke taal Wernicke, niet, begrijpt
sensorische niet wat je
afasie zegt.
6 Prefrontale Karakter, Veranderd Problemen
cortex motivatie karakter met omgaan,
goede
omgang met
anderen.
7 Primaire Binnenkomst Hemi anopsie Vooral linker
visuele cortex / van visuele visuele veld
lobus informatie niet kunnen
occipitalis zien.
8 Tertiaire Interpretatie Bijv. neglect Negeren,
sensorische van het beeld verdwalen
schors
9 Lobus Secundaire Akoestische Misverstande
temporalis akoestische agnosie n in de
schors communicatie
10 Secundaire Herkennen van Tactiele Niet kunnen
somatosensori tast agnosie beschrijven
61
, sche cortex wat ik vast
heb, onhandig
dingen
uitvoeren
(haren
kammen met
lepel).
11 Primair Motoriek linker Hemi parese Moeite met
motorische been/arm (of lopen/moeite
cortex plegie/paralys met
e) armfunctie.
12 Secundair Motorische Apraxie Dagelijkse
motorische integratie (spatieel) handelingen
schors niet goed
kunnen
uitvoeren.
De student kan het verloop beschrijven
de motorische prikkel vanaf de cortex tot
alpha motorneuron.
Tertiaire, secundaire en primair motorische
schors, deze geven een signaal richting de
hersenstam. In de hersenstam kruisen 80-90%
van de vezels naar de heterolaterale zijde.
Deze baan wordt de tractus corticospinalis
lateralis genoemd.
De overige 10-20% blijven aan dezelfde zijde
tractus corticospinalis ventralis.
Na het kruisen gaan de vezels via het
ruggenmerg naar beneden. Via de spinale
zenuw verlaat het signaal het centrale
zenuwstelsel naar het perifere zenuwstelsel.
De student kan het verloop beschrijven
van de sensorische prikkel vanaf binnenkomst in het ruggenmerg tot en
met de primaire somatosensorische schors.
Tast prikkel:
Komt binnen via de achterhoorn, gaat omhoog via de tractus spinothalamicus
dorsalis (= achterstrengbaan), deze kruist naar de heterolaterale zijde in de
medulla oblongata. In de thalamus wordt dit signaal geschakeld richting de
primair somatosensorische schors.
Pijn prikkel:
Komt binnen via de achterhoorn, gaat omhoog via de tractus spinothalamicus
lateralis, deze kruist direct op ruggenmergniveau. In de thalamus wordt dit
signaal geschakeld naar de primair somatosensorische schors. Zie blz 5 voor
afbeelding.
61
,Laterale banen: bewuste beweging van de distale spieren, direct onder corticale
controle.
ventromediale banen: Zijn onder controle van de hersenstam, en zorgen voor
beweging en postuur.
Lateraal (beweging)
- tractus corticospinalis (=
piramidebaan) (zie boven) (
Komt uit M1. 80-90% kruist in hersenstam.
- tractus rubrospinalis (grove motoriek)
Begint in nucleus ruber (middenhersenen), kruist in medulla en komt
samen met tractus corticospinalis.
Ventromediaal (houding)
- tractus verstibulospinalis (evenwicht (voornamelijk van het hoofd op de nek)
Begint in medulla (nucleus vestibularis = aangesloten op n VIII) en gaat
bilateraal naar beneden.
- tractus tectospinalis
Begint in middenhersenen, krijgt input uit de retina. Hoofdbewegingen agv
visus en gehoor.
- tractus reticulospinalis (regelt antizwaartekracht reflexen. spiertonus)
kruist niet
Tracus corticobulbaris is soort aftakking van de tractus corticospinalis. Loopt van
cortex naar motorische kernen in de hersenstam.
61
,Sensorische banen
Bewust
Tractus spinothalamicus lateralis
pijn en temperatuur
Tractus spinothalamicus medialis
fijne tast en propriocepsis
Onbewust
Tractus spinocerebellaris
61
, De student
kan de
(functie van de )verschillende hersenzenuwen benoemen.
Hersenzenuw Functie S/M
I. N. Olfactorius Reukzenuw S
II. N. Opticus Visuele prikkels S
III. N. Oculomotorius Oogspier M
IV. N. Trochlearis Oogspier M
V. N. Trigeminus (s) aangezicht, (m) kaakspieren S/M
VI. N. Abducens Abductie van het oog M
VII. N. Facialis Gelaatspieren en smaak M/S
VIII. N. Gehoor en evenwichtszenuw S
Vestobulocochlear
is
IX. N. Tong-keelzenuw (s), slikken(m) M/S
Glossopharyngicu
s
X. N. Vagus Heeft veel functies door het hele lichaam, M/S
belangrijkste is aansturing van de
parasympaticus en het spreken.
XI. N. Accessorius Aansturing m. Sternocleidomastoideus en m. M
Trapezius, ontspringt uit het ruggenmerg.
Hoofd draaien
XII. N. Hypoglossus Verzorgt de tongspieren en enkele M
halsspieren.
De student kan een omschrijving geven van de vascularisatie van het
brein.
Infarct in a. Cerebri media komt het meeste voor. Dit geeft veel handproblemen.
Infarct in a. Cerebri anterior geeft meer problemen bij been en persoonlijkheid.
61
, Cirkel van Willis. Deze wordt gevoed door de a.
Carotis internis en de A. Basilaris (vanuit 2x a.
Vertebralis). De cirkel wordt rond gemaakt door
de anestomen a. Communicans anterior &
posterior, die zorgen voor de verbinding tussen
beide a. Cerebri anterior en beide a. Cerebri
posterior.
Verwerkingsvragen
Hoe verloopt de infostroom van de visus?
In elk oog komt een groot deel van het visuele veld binnen. In het optic chiasme
kruisen de banen zodat de visuele velden van beide ogen gecombineerd worden.
61
, Wat is hemianopsie en waardoor ontstaat dit? Welke structuur is
aangedaan?
hemianopsie is halfzijdige gezichtsveldstoornis. Dit ontstaat door beschadiging
aan de nervus opticus (kan op verschillende plaatsen, hierdoor ontstaan er
verschillende variaties in beperking).
Wat is het verschil tussen neglect en hemianopsie?
Bij een hemianopsie is de patient blind (alleen door stoornis in neurale structuur
en niet in het oog), en bij een neglect is er sprake van het verwaarlozen van een
kant van het lichaam of de ruimte. Hierbij ziet de patient dit gedeelte wel, maar
is zichzelf hiervan niet bewust. Een patient met hemianopsie is zich wel bewust
van het halfzijdige zicht.
Welke verschillende vormen van neglect zijn er?
Personaal neglect de patient is zich niet bewust van een zijde van zijn
eigen lichaam.
Peri-personaal neglect de patient is zich niet bewust van een zijde van
de reikruimte.
Extra-personaal neglect de patient is zich niet bewust van de omgeving
aan een zijde.
Komt door schade in de parietaal cortex.
DTO 1 Mangement
De student kan beschrijven wat gezondheidszorg is.
In het Nationaal Kompas wordt gezondheidszorg omschreven als het geheel van
zorgverleners (en ondersteunend personeel), instellingen, middelen en
activiteiten dat direct gericht is op instandhouding en verbetering van de
gezondheidstoestand en/of zelfredzaamheid en op het reduceren, opheffen,
compenseren en voorkomen van tekorten daarin.
http://www.nationaalkompas.nl/zorg/wat-is-gezondheidszorg/
De student kan benoemen wat het gezondheidstelsel is.
Het begrip zorgstelsel is breder dan gezondheidszorg, het omvat naast
zorgverlening ook activiteiten van partijen die meer op afstand staan van het
primaire proces. Voorbeelden van aspecten die tot het zorgstelsel worden
gerekend zijn: de ziektekostenverzekering, premieheffing en vergoedingen,
de organisatie van de kwaliteit- en veiligheidsbewaking door
beroepsverenigingen, zorgverzekeraars en overheid, rechtspraak, toezicht door
de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), beleidsbeïnvloeding, opleiding en
kennisontwikkeling.
61
