Hoofdstuk 8, ecosysteem en evenwicht: samenvatting biologie 4 havo

Samenvatting Biologie Hoofdstuk 8- Ecosysteem en
evenwicht
8.1, energiestromen
Voedselketen, voedselweb en energie
Bruto primaire productie (BPP): de hoeveelheid energie uit zonlicht die producenten vastleggen in
hun organische stoffen
Bij bijv. de producenten algen is de BPP voor een groot deel brandstof, door dissimilatie maken de
algen energie vrij voor bijv. bladgroen maken of DNA kopiëren, hierbij ontstaat warmte
De rest van de energie gebruiken de algen als bouwstof voor voortgezette assimilatie en vormt de
netto primaire productie (NPP): hoeveelheid gevormde organische stoffen die producenten
beschikbaar hebben als bouwstof voor voortgezette assimilatie (in Kj / M 3 / dag)
Dus: NPP = BPP - D
Secundaire productie: hoeveelheid organische stof die een organisme gebruikt als bouwstof

Producenten: Algen
Eerste orde: Garnalen
Tweede orde: vissen, zoals schollen
Derde orde: kabeljauwen
Bij elke stap blijft er van de NPP steeds minder over (vooral door dissimilatie)

Voedselconversie
Voedselconversie is de hoeveelheid voer (in kg) die nodig is om 1 kg aan lichaamseigen organische
stoffen bij een organisme te laten toenemen

Reducenten (bacteriën en schimmels)
Bacteriën en schimmels zijn reducenten
Worden gezien als laatste schakel van een voedselketen, ze breken organisch restmateriaal af
- Ze leven zowel in water als op het land
- Hun voedsel: dode organismen + organische resten van organismen (uitwerpselen, veren,
takken)
- Ook de recudenten dissimileren grootste deel van opgenomen organische stoffen , de rest is
bouwstof voor hun cellen

Energie in organische stoffen
Meten hoeveel energie er in organismen is niet eenvoudig
Je begint met bepalen van drooggewicht (bestaat uit: organische stoffen, biomassa en mineralen)
Energie zit vooral in organische stoffen: vetten , koolhydraten, eiwitten
Mineralen bevatten bijna geen energie


Piramidemodellen
In een piramide geven ze de biomassa van en trofisch niveau weer, hoe breder, hoe meer biomassa
Producenten onder, en daarboven de consumenten = piramide van biomassa (geeft aan hoe de
biomassa is verdeeld over trofische niveaus)
Doe je ditzelfde, alleen dan met jaargemiddelden = piramide van productiviteit
Jaargemiddelden zijn handig omdat bij bijvoorbeeld grasvelden in de ene periode van het jaar heel
veel gras is en in een andere periode van het jaar is het gras helemaal kaalgegraasd
Piramide van aantallen: aantallen organismen per trofisch niveau

, Verstoring van energie
Energie komt in ecosystemen doordat producenten via fotosynthese energie uit zonlicht vastleggen
en verdwijnt via de warmte die ontstaat bij dissimilatie
Door visvangst kan de energie uit het ecosysteem verdwijnen, door duurzaam te vissen wordt het
ecosysteem stabiel = de energiestromen (toename en afname van energie in vorm van organische
kno




stoffen) zijn met elkaar in gewicht
Een verstoring is een gebeurtenis waardoor een snelle, blijvende verandering in een ecosysteem
plaatsvind  ecosysteem niet meer stabiel

8.2, koolstofkringloop
De eenvoudige koolstofkringloop
Uitgeademde koolstofdioxide (CO2) komt in de lucht  dit gaat naar een plant die er d.m.v.
fotosynthese/koolstofassimilatie glucose van maakt  dit gebruik jij weer als brandstof bij je
dissimilatie  bij dissimilatie komt weer CO2 vrij die de lucht in gaat
Dit vormt de kringloop van het voortdurend hergebruikte koolstof

Andere kringlopen
Reducenten: bacteriën en schimmels, breken organische afvalstoffen af tot: Anorganische stoffen,
stoffen zoals H2O, CO2 en mineralen met elementen zoals stikstof, zwavel, fosfor en ijzer
Planten gebruiken die elementen voor secundaire productie van organische stoffen uit glucose
Via de reducenten sluit de kringloop en komen de elementen ten slotte weer in de vorm van
anorganische stoffen terug bij de planten, de producenten

Koolstofkringlopen op het land
Snelle C-kringloop: van producenten naar consumenten en rechtstreeks of via reducenten weer terug
naar de producenten
Langzame C-kringloop: hier gaat het om C die miljoenen jaren is opgeslagen in de bodem. Dat
gebeurt in de vorm van fossiele brandstoffen als steenkool en aardolie en als kalkgesteente (CaCO3)

Koolstofkringlopen in het water
Vis ademt CO2 uit en dit lost in het water op, er ontstaat biocarbonaat, HCO 3-)  algen en
waterplanten nemen deze vorm C op voor de fotosynthese
Er zijn in water ook consumenten die biocarbonaat kunnen opnemen, door reactie met calcium
ontstaat kalk, CaCo3, kalk gebruiken schelpdieren voor hun skelet/omhulsel
Kalk is slecht oplosbaar in water, van dode schelpdieren blijft de schelp dus lange tijd vrijwel intact 
op de zeebodem hoopt een dikke laag schelpen op  door hoge druk vormt kalkgesteente
Pas op het moment dat zuur regenwater het kalksteen een beetje oplost komt er CO 2 vrij. Dan pas is
deze (langzame) kringloop weer rond

Koolstofdioxide wegwerken
Om de toename van het versterkte broeikaseffect te stoppen zijn andere energiebronnen nodig,
bijvoorbeeld wind- of zonne-energie. Ook zijn maatregelen om het CO 2 gehalte te verlagen nodig,
bijvoorbeeld:
 Bomen aanplanten: hout van stammen en takken leggen de C voor lange tijd vast
 Algen kweken: deze nemen CO2 op
 CO2 opslaan: Je kunt koolstofdioxide op grote diepte in de bodem stoppen
 CO2 uit de lucht filteren: Technieken om dit te doen zijn nog in ontwikkeling