Leerdoelen Sociale Wetenschappen periode 2 uitgewerkt
Inhoudsopgave
Cardiovasculaire aandoeningen, stress, zelfmanagement...............................................................................2
Diabetes type 2, depressie, zelfmanagement................................................................................................ 10
Ethiek rondom leefstijlbeïnvloeding............................................................................................................. 13
Alcoholisme, mantelzorg, bespreken van de stoelgang met cliënten.............................................................15
,Cardiovasculaire aandoeningen, stress,
zelfmanagement
De DIO kent oorzaken van stress, weet wie er extra kwetsbaar zijn voor stress, kent
gevolgen van stress en behandelingen om stress te reduceren.
Oorzaak
Stress: Een lichamelijke en psychische respons op een uitdaging of een bedreigende situatie.
Psychologen maken onderscheidt tussen de externe druk (gebeurtenis die stress
veroorzaakt) en de innerlijke invloed ervan op ons als individu.
Externe gebeurtenissen of situaties die stress veroorzaken, noemen we stressoren.
Distress: De emotionele, cognitieve en/of gedragsmatige stress, die veroorzaakt wordt door
een externe stressor, en die onderdeel kan zijn van stress. Dit is de biologische verandering
die de stressor teweeg kan brengen.
Stress is een voorbeeld van een emotionele reactie, dus speelt de cognitieve beoordeling of
interpretatie een belangrijke rol bij de mate van de stress.
Traumatische stressor: een situatie die iemands geestelijke of lichamelijke veiligheid
bedreigt en daardoor gevoelens van angst, afschuw of hulpeloosheid oproept.
- Catastrofale gebeurtenis: een plotselinge, gewelddadige ramp die een trauma
veroorzaakt. Bijv. natuurrampen of terrorisme.
Secundaire traumatisering: hevige stress die wordt veroorzaakt door blootstelling aan
traumatische beelden of aan verhalen die tot gevolg hebben dat de waarnemer zich met de
oorzaak van de stress gaat bezighouden.
- Persoonlijk verlies: rouw is de reactie hierop.
o Miskende rouw: De emotie rond een verlies die niet door anderen wordt
ondersteund, gedeeld of begrepen.
o Afwijzing als verlies.
- Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
Een angststoornis waarbij de stressreactie volgens op situaties waarbij er sprake is van
levensbedreiging, ernstig lichamelijk letsel of een bedreiging van de fysieke integriteit,
aanhoudt en het functioneren verstoort. Kenmerkend hierbij is de herbeleving van de
emotionele, cognitieve en gedragsmatige aspecten van een trauma dat eerder is ondergaan,
terwijl geprobeerd wordt prikkels die deze herbeleving kunnen veroorzaken te vermijden.
Chronische stressoren: toestand van stressvolle arousal die langere tijd aanhoudt.
- Maatschappelijke stressoren: stressvolle omstandigheid die haar oorsprong vindt in
onze sociale, culturele of economische omgeving.
Compassiemoeheid: toestand van psychologische uitputting die verzorgers na langdurig
contact met lijdende cliënten gestrest, verdoofd of onverschillig maakt.
- Belangrijke levensgebeurtenissen (‘major life events’)
- Dagelijkse ergernissen
, Meest kwetsbaar
Persoonlijkheidskenmerken zijn van invloed op onze individuele reacties op stressvolle
situaties, en daardoor op de mate waarin we stress ervaren als we aan stressoren worden
blootgesteld.
In de tabel hieronder is de wijze waarop afzonderlijke factoren van invloed zijn op onze
stressreacties zichtbaar:
Moderatoren
Persoonlijkheidstype A Persoonlijkheidstype B
- Werken in een versneld tempo - Werken in een regelmatig tempo
- Genieten niet per se van prestaties - Genieten gewoonlijk van prestaties
- Accepteren mislukking moeilijk - Accepteren mislukking gemakkelijker
- Kiezen voor een gevoel van urgentie - Kiezen voor een laconieke benadering
- Concurreren graag - Genieten liever van de ervaring
Externe locus of control Interne locus of control
- Externaliseren: geloven dat ze - Internaliseren: geloven dat ze veel
weinig invloed hebben de resultaten invloed hebben op de resultaten van
in hun leven hun leven
- Beleven een stressor als - Beleven een stressor vaker als
onbeheersbaar ervaren meer beheersbaar ervaren minder
Inhoudsopgave
Cardiovasculaire aandoeningen, stress, zelfmanagement...............................................................................2
Diabetes type 2, depressie, zelfmanagement................................................................................................ 10
Ethiek rondom leefstijlbeïnvloeding............................................................................................................. 13
Alcoholisme, mantelzorg, bespreken van de stoelgang met cliënten.............................................................15
,Cardiovasculaire aandoeningen, stress,
zelfmanagement
De DIO kent oorzaken van stress, weet wie er extra kwetsbaar zijn voor stress, kent
gevolgen van stress en behandelingen om stress te reduceren.
Oorzaak
Stress: Een lichamelijke en psychische respons op een uitdaging of een bedreigende situatie.
Psychologen maken onderscheidt tussen de externe druk (gebeurtenis die stress
veroorzaakt) en de innerlijke invloed ervan op ons als individu.
Externe gebeurtenissen of situaties die stress veroorzaken, noemen we stressoren.
Distress: De emotionele, cognitieve en/of gedragsmatige stress, die veroorzaakt wordt door
een externe stressor, en die onderdeel kan zijn van stress. Dit is de biologische verandering
die de stressor teweeg kan brengen.
Stress is een voorbeeld van een emotionele reactie, dus speelt de cognitieve beoordeling of
interpretatie een belangrijke rol bij de mate van de stress.
Traumatische stressor: een situatie die iemands geestelijke of lichamelijke veiligheid
bedreigt en daardoor gevoelens van angst, afschuw of hulpeloosheid oproept.
- Catastrofale gebeurtenis: een plotselinge, gewelddadige ramp die een trauma
veroorzaakt. Bijv. natuurrampen of terrorisme.
Secundaire traumatisering: hevige stress die wordt veroorzaakt door blootstelling aan
traumatische beelden of aan verhalen die tot gevolg hebben dat de waarnemer zich met de
oorzaak van de stress gaat bezighouden.
- Persoonlijk verlies: rouw is de reactie hierop.
o Miskende rouw: De emotie rond een verlies die niet door anderen wordt
ondersteund, gedeeld of begrepen.
o Afwijzing als verlies.
- Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
Een angststoornis waarbij de stressreactie volgens op situaties waarbij er sprake is van
levensbedreiging, ernstig lichamelijk letsel of een bedreiging van de fysieke integriteit,
aanhoudt en het functioneren verstoort. Kenmerkend hierbij is de herbeleving van de
emotionele, cognitieve en gedragsmatige aspecten van een trauma dat eerder is ondergaan,
terwijl geprobeerd wordt prikkels die deze herbeleving kunnen veroorzaken te vermijden.
Chronische stressoren: toestand van stressvolle arousal die langere tijd aanhoudt.
- Maatschappelijke stressoren: stressvolle omstandigheid die haar oorsprong vindt in
onze sociale, culturele of economische omgeving.
Compassiemoeheid: toestand van psychologische uitputting die verzorgers na langdurig
contact met lijdende cliënten gestrest, verdoofd of onverschillig maakt.
- Belangrijke levensgebeurtenissen (‘major life events’)
- Dagelijkse ergernissen
, Meest kwetsbaar
Persoonlijkheidskenmerken zijn van invloed op onze individuele reacties op stressvolle
situaties, en daardoor op de mate waarin we stress ervaren als we aan stressoren worden
blootgesteld.
In de tabel hieronder is de wijze waarop afzonderlijke factoren van invloed zijn op onze
stressreacties zichtbaar:
Moderatoren
Persoonlijkheidstype A Persoonlijkheidstype B
- Werken in een versneld tempo - Werken in een regelmatig tempo
- Genieten niet per se van prestaties - Genieten gewoonlijk van prestaties
- Accepteren mislukking moeilijk - Accepteren mislukking gemakkelijker
- Kiezen voor een gevoel van urgentie - Kiezen voor een laconieke benadering
- Concurreren graag - Genieten liever van de ervaring
Externe locus of control Interne locus of control
- Externaliseren: geloven dat ze - Internaliseren: geloven dat ze veel
weinig invloed hebben de resultaten invloed hebben op de resultaten van
in hun leven hun leven
- Beleven een stressor als - Beleven een stressor vaker als
onbeheersbaar ervaren meer beheersbaar ervaren minder
