Leren op School
Hoorcollege 1
De school als pedagogische context
In deze cursus bevinden we ons eigenlijk altijd in de school. En in de school zitten kinderen;
daar hebben we het veel over. Kinderen hebben veel generieke vaardigheden/kenmerken =
Brede vaardigheden/kenmerken van een kind.
- Intelligentie
- Executieve functies
➔ Deze hangen natuurlijk ook met elkaar samen
Staan centraal!
Daarnaast gaan we het hebben over een heleboel specifieke vaardigheden van een kind:
- Taal
- Begrijpend lezen
- Speling
- Rekenen
➔ Ook deze hangen met elkaar samen → Taalvaardigheid beïnvloedt ook hoe makkelijk
je kunt rekenen, spellen en leert lezen etc.
Staan centraal in deze cursus
We gaan het hebben over de gebieden apart (hoe ziet de taalontwikkeling etc. eruit), maar ook
over de samenhang (Wat heb je aan taalontwikkeling nodig om te kunnen lezen?)
Let op: De specifieke en generieke vaardigheden hangen ook weer met elkaar samen →
Kinderen met een wat hogere intelligentie leren op een wat andere manier begrijpend lezen
dan kinderen met een wat lagere intelligentie OF Specifieke executieve functies kunnen heel
erg helpen met rekenen
➔ We gaan dus in op de domeinen op zich
o Wat is het?
o Hoe ziet de ontwikkeling bij kinderen eruit?
o Wat zijn belangrijke aandachtspunten
➔ En we gaan ook kijken hoe het uiteindelijk samenhangt met andere gebieden van
leren.
Het is natuurlijk taak van de school om heel veel van dit soort vaardigheden aan kinderen aan
te leren. In het kader van passend onderwijs gebeurd dat eigenlijk met een gelaagd
zorgpakket: Kinderen krijgen reguliere instructie, maar ook als kinderen meer moeite ervaren,
krijgen ze binnen de school aangepast aanbod om ze te helpen.’
De basisprocessen (reguliere instructie) is heel goed om als orthopedagoog om te weten. De
aangepaste zorg/processen hoort misschien tot je takenpakket om dat voor kinderen te gaan
samenstellen → Daar zit een meer actieve rol als orthopedagoog.
,Het kind staat heel veel centraal; het kind binnen het onderwijs. MAAR het kind is natuurlijk
niet alleen → Het kind heeft een school, een leerkracht, ouders, een orthopedagoog ( = veel
betrokkenen) → Die worden ook allemaal behandeld!!!
“Onze groep 6”
(Oude klassenfoto die we zullen gebruiken ter illustratie; het is ONZE klas → Er komt vaak
een vraag van de docent naar voren over deze leerling)
Vandaag hebben we een introductie van de school
- Wat moet de school doen?
- Wat moet de leerkracht doen?
En een introductie van de orthopedagoog:
- Wat moet de orthopedagoog doen?
Casussen
“Tessa beheerst de stof van groep 6 nog onvoldoende. Ze haalt zwakke tot zeer zwakke
resultaten op alle schooltoetsen. Het is een jonge leerling. Met het eind van de basisschool in
zicht gaan ouders en leerkrachten met elkaar in gesprek om te kijken wat het beste is voor
Tessa. Zij gaan onder andere bespreken of zij welllicht een jaar moet blijven zitten en/of er
een eigen leerweg ingezet moet worden vanaf volgend jaar.”
“Amara beheerst de stof van groep 6 zeer goed. Ze haalt hoge resultaten op alle schooltoetsen.
Voor de meeste vakken beheerst zij zelfs al het niveau van groep 7 of 8. Amara is erg
gemotiveerd om te leren en is breed geïnteresseerd. De leerkracht vraagt zich af of de
komende twee jaar op de basisschool nog wel uitdagend genoeg zijn voor Amara en gaat in
gesprek met haar ouders. Ze bespreken onder andere of Amara misschien een klas moet
overslaan en/of zij wellicht baat heeft bij een plaatsing in een plusklas.”
➔ Wat kun je hier nou over zeggen als Orthopedagoog?
Wanneer je denkt aan de basisschool…
- Cognitieve uitdaging en passende begeleiding
o Te hoog / te laag
o Begeleiding die je wel/niet had
- Plaatsing
o Blijven zitten OF doorstroming
- Klasklimaat
- Naschoolse activiteiten
- Relaties met leerkrachten (behandeld bij professionele opvoeders)
- Relaties met leeftijdsgenootjes
- …
➔ Deze cursus gaat vooral over de dikgedrukte punten
, Dat is een deel van de ervaring van de basisschool, maar wel een belangrijk deel van de
ontwikkeling van de kinderen op de basisschool.
Waarom de schcool als context?
Waarom moeten we dit bestuderen?
Het is belangrijk om te beseffen da ALLE kinderen ten minste van 5 (meestal 4 in NL) tot 16
jaar oud naar school gaan. Dit doen ze 5 dagen per week en meestal 40 weken per jaar. Op
school wordt onderwijs gegeven.
Onderwijs is nodig voor:
- Persoonlijke ontwikkeling van kinderen
- Overdracht van maatschappelijke en culturele waarden
o Ofwel: Burgerlijke ontwikkeling
- Voorbereiden op deelname aan de maatschappij
o = Algemene doel
Kernfunctie basisschool = kinderen goed onderwijzen
- Leren kennis te verwerven
- Leren leren
- Leren nadenken
- Leren problemen op te lossen
- Leren samen te werken
- Leren de wereld te begrijpen
➔ Heel veel van deze taken wordt uitgevoerd door een (team van) leerkrachten.
➔ Op sommige domeinen lukt dat misschien wat minder goed, om een kind alleen maar
in de klas te helpen, en dan komt de orthopedagoog daarbij kijken.
Kerndoelen
Alle rollen, taken en functies van de school zijn vastgelegd in kerndoelen = Leerdoelen die
vastliggen, die voor elke school gelden, die wettelijk verplicht zijn, waarin staat wat kinderen
eigenlijk van basis- tot voorgezet onderwijs moeten leren, ongeacht op welke school ze zitten.
- Leerdoelen die landelijk en wettelijk verplicht zijn
- Van basis- tot voortgezet onderwijs
o Ze lopen op van makkelijk tot moeilijk
- Geven aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen op bepaalde momenten in hun
schoolloopbaan
- Streefdoelen: inspanningsverplichting, veel meer ruimte voor eigen invulling
Referentiedoelen
- Tussendoelen en referentieniveaus voor rekenen en Nederlandse taal (8 á 10 niveaus)
Voorbeelden kerndoelen
Op het gebied van:
Hoorcollege 1
De school als pedagogische context
In deze cursus bevinden we ons eigenlijk altijd in de school. En in de school zitten kinderen;
daar hebben we het veel over. Kinderen hebben veel generieke vaardigheden/kenmerken =
Brede vaardigheden/kenmerken van een kind.
- Intelligentie
- Executieve functies
➔ Deze hangen natuurlijk ook met elkaar samen
Staan centraal!
Daarnaast gaan we het hebben over een heleboel specifieke vaardigheden van een kind:
- Taal
- Begrijpend lezen
- Speling
- Rekenen
➔ Ook deze hangen met elkaar samen → Taalvaardigheid beïnvloedt ook hoe makkelijk
je kunt rekenen, spellen en leert lezen etc.
Staan centraal in deze cursus
We gaan het hebben over de gebieden apart (hoe ziet de taalontwikkeling etc. eruit), maar ook
over de samenhang (Wat heb je aan taalontwikkeling nodig om te kunnen lezen?)
Let op: De specifieke en generieke vaardigheden hangen ook weer met elkaar samen →
Kinderen met een wat hogere intelligentie leren op een wat andere manier begrijpend lezen
dan kinderen met een wat lagere intelligentie OF Specifieke executieve functies kunnen heel
erg helpen met rekenen
➔ We gaan dus in op de domeinen op zich
o Wat is het?
o Hoe ziet de ontwikkeling bij kinderen eruit?
o Wat zijn belangrijke aandachtspunten
➔ En we gaan ook kijken hoe het uiteindelijk samenhangt met andere gebieden van
leren.
Het is natuurlijk taak van de school om heel veel van dit soort vaardigheden aan kinderen aan
te leren. In het kader van passend onderwijs gebeurd dat eigenlijk met een gelaagd
zorgpakket: Kinderen krijgen reguliere instructie, maar ook als kinderen meer moeite ervaren,
krijgen ze binnen de school aangepast aanbod om ze te helpen.’
De basisprocessen (reguliere instructie) is heel goed om als orthopedagoog om te weten. De
aangepaste zorg/processen hoort misschien tot je takenpakket om dat voor kinderen te gaan
samenstellen → Daar zit een meer actieve rol als orthopedagoog.
,Het kind staat heel veel centraal; het kind binnen het onderwijs. MAAR het kind is natuurlijk
niet alleen → Het kind heeft een school, een leerkracht, ouders, een orthopedagoog ( = veel
betrokkenen) → Die worden ook allemaal behandeld!!!
“Onze groep 6”
(Oude klassenfoto die we zullen gebruiken ter illustratie; het is ONZE klas → Er komt vaak
een vraag van de docent naar voren over deze leerling)
Vandaag hebben we een introductie van de school
- Wat moet de school doen?
- Wat moet de leerkracht doen?
En een introductie van de orthopedagoog:
- Wat moet de orthopedagoog doen?
Casussen
“Tessa beheerst de stof van groep 6 nog onvoldoende. Ze haalt zwakke tot zeer zwakke
resultaten op alle schooltoetsen. Het is een jonge leerling. Met het eind van de basisschool in
zicht gaan ouders en leerkrachten met elkaar in gesprek om te kijken wat het beste is voor
Tessa. Zij gaan onder andere bespreken of zij welllicht een jaar moet blijven zitten en/of er
een eigen leerweg ingezet moet worden vanaf volgend jaar.”
“Amara beheerst de stof van groep 6 zeer goed. Ze haalt hoge resultaten op alle schooltoetsen.
Voor de meeste vakken beheerst zij zelfs al het niveau van groep 7 of 8. Amara is erg
gemotiveerd om te leren en is breed geïnteresseerd. De leerkracht vraagt zich af of de
komende twee jaar op de basisschool nog wel uitdagend genoeg zijn voor Amara en gaat in
gesprek met haar ouders. Ze bespreken onder andere of Amara misschien een klas moet
overslaan en/of zij wellicht baat heeft bij een plaatsing in een plusklas.”
➔ Wat kun je hier nou over zeggen als Orthopedagoog?
Wanneer je denkt aan de basisschool…
- Cognitieve uitdaging en passende begeleiding
o Te hoog / te laag
o Begeleiding die je wel/niet had
- Plaatsing
o Blijven zitten OF doorstroming
- Klasklimaat
- Naschoolse activiteiten
- Relaties met leerkrachten (behandeld bij professionele opvoeders)
- Relaties met leeftijdsgenootjes
- …
➔ Deze cursus gaat vooral over de dikgedrukte punten
, Dat is een deel van de ervaring van de basisschool, maar wel een belangrijk deel van de
ontwikkeling van de kinderen op de basisschool.
Waarom de schcool als context?
Waarom moeten we dit bestuderen?
Het is belangrijk om te beseffen da ALLE kinderen ten minste van 5 (meestal 4 in NL) tot 16
jaar oud naar school gaan. Dit doen ze 5 dagen per week en meestal 40 weken per jaar. Op
school wordt onderwijs gegeven.
Onderwijs is nodig voor:
- Persoonlijke ontwikkeling van kinderen
- Overdracht van maatschappelijke en culturele waarden
o Ofwel: Burgerlijke ontwikkeling
- Voorbereiden op deelname aan de maatschappij
o = Algemene doel
Kernfunctie basisschool = kinderen goed onderwijzen
- Leren kennis te verwerven
- Leren leren
- Leren nadenken
- Leren problemen op te lossen
- Leren samen te werken
- Leren de wereld te begrijpen
➔ Heel veel van deze taken wordt uitgevoerd door een (team van) leerkrachten.
➔ Op sommige domeinen lukt dat misschien wat minder goed, om een kind alleen maar
in de klas te helpen, en dan komt de orthopedagoog daarbij kijken.
Kerndoelen
Alle rollen, taken en functies van de school zijn vastgelegd in kerndoelen = Leerdoelen die
vastliggen, die voor elke school gelden, die wettelijk verplicht zijn, waarin staat wat kinderen
eigenlijk van basis- tot voorgezet onderwijs moeten leren, ongeacht op welke school ze zitten.
- Leerdoelen die landelijk en wettelijk verplicht zijn
- Van basis- tot voortgezet onderwijs
o Ze lopen op van makkelijk tot moeilijk
- Geven aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen op bepaalde momenten in hun
schoolloopbaan
- Streefdoelen: inspanningsverplichting, veel meer ruimte voor eigen invulling
Referentiedoelen
- Tussendoelen en referentieniveaus voor rekenen en Nederlandse taal (8 á 10 niveaus)
Voorbeelden kerndoelen
Op het gebied van:
