BIOLOGIE SAMENVATTING – DE BASIS
Organismen zijn georganiseerd in biologische eenheden, van klein naar groot en van
eenvoudig naar complex:
1. Atoom
2. Molecuul: bestaat uit minimaal 2 atomen
3. Celorganel: functionele onderdelen van een cel
4. Cel: kleinst mogelijke vorm van leven (groep organellen + cytoplasma)
5. Weefsel: groepje cellen met dezelfde functie (alleen in meercellige organismen),
eencellige organismen hebben dus GEEN weefsels en GEEN organen. (spierweefsel)
6. Orgaan: verschillende typen weefsel die samen een bepaalde functie uitvoeren
7. Organenstelsel: groep van samenwerkende organen die een gezamenlijke functie
hebben
8. Organisme: individuele levende wezens
9. Populatie: groep individuen van dezelfde soort die in een bepaald gebied leeft en zich
onderling voortplant
10. Levensgemeenschap: alle organismen (van alle soorten) in één gebied, dus alle
populaties die samen leven
11. Ecosysteem: begrensd gebied waarbinnen de biotische en abiotische factoren een
eenheid vormen
12. Biosfeer: alle ecosystemen op aarde
Emergente eigenschappen een nieuwe eigenschap die op een hoger organisatieniveau
ontstaat
Interactie = op elkaar reageren
, CELORGANELLEN
Celkern:
- Zelfregulatie van de cel
- In kernplasma liggen chromosomen (DNA-moleculen
rond een eiwit)
- Voordat cel zich deelt, wordt DNA in chromosomen
gekopieerd
- In nucleolus worden ribosomendelen gemaakt, die verlaten de cel via de
kernporiën en vormen ribosomen in het cytoplasma
Ribosomen:
- Bolvormige organellen op ER en in cytoplasma die eiwitten produceren
(eiwitsynthese)
- Maken m.b.v. boodschappermoleculen een eiwitmolecuul
- De ribosomen lezen een mRNA-molecuul af en vertalen
de nucleotidenvolgorde van dat mRNA in een aminozuurvolgorde, door
gebruik te maken van een reeks verschillende tRNA-moleculen. Ze maken
eiwitten door aminozuren in die specifieke volgorde aan elkaar te plakken.
Deze vertaling van mRNA naar eiwit noemen we translatie.
Endoplasmatisch reticulum:
- Netwerk van dubbele membranen
- Ruw ER: bevat ribosomen en die geven eiwitten af in
de holten van de membranen, deze eiwitten worden in blaasjes verder
getransporteerd en het ruw ER snoert deze uiteindelijk af, Glad ER: bevat
geen ribosomen, en heeft in elke celtype een andere functie. (bijv. hormonen
of vetten maken of giftige stoffen onschadelijk maken).
Golgisysteem:
- Opeengestapelde membranen in cytoplasma die de blaasjes opneemt en
geeft de eiwitten hun definitieve vorm, en snoert de eiwitten in blaasjes af
- Sommige blaasjes versmelten met het celmembraan en geven de eiwitten
buiten de cel af, het afsnoeren van blaasjes door het celmembraan om stoffen
naar buiten de cel te transporteren heet, exocytose
- Lysosomen bevatten enzymen die stoffen afbreken
Mitochondriën:
- Bolvormig, dubbele membranen, binnenkant geplooid (5x groter oppervlakte,
veel ruimte voor enzymen)
- In cytoplasma van mitochondriën worden eiwitten, vetten en koolhydraten
afgebroken (zuurstof nodig) en komt energie vrij. Vrijgekomen energie wordt
opgeslagen in moleculen van ATP. Enzymen voor productie ATP in membraan.
- Aantal mitochondriën in een cel is afhankelijk van de activiteit van de cel
Organismen zijn georganiseerd in biologische eenheden, van klein naar groot en van
eenvoudig naar complex:
1. Atoom
2. Molecuul: bestaat uit minimaal 2 atomen
3. Celorganel: functionele onderdelen van een cel
4. Cel: kleinst mogelijke vorm van leven (groep organellen + cytoplasma)
5. Weefsel: groepje cellen met dezelfde functie (alleen in meercellige organismen),
eencellige organismen hebben dus GEEN weefsels en GEEN organen. (spierweefsel)
6. Orgaan: verschillende typen weefsel die samen een bepaalde functie uitvoeren
7. Organenstelsel: groep van samenwerkende organen die een gezamenlijke functie
hebben
8. Organisme: individuele levende wezens
9. Populatie: groep individuen van dezelfde soort die in een bepaald gebied leeft en zich
onderling voortplant
10. Levensgemeenschap: alle organismen (van alle soorten) in één gebied, dus alle
populaties die samen leven
11. Ecosysteem: begrensd gebied waarbinnen de biotische en abiotische factoren een
eenheid vormen
12. Biosfeer: alle ecosystemen op aarde
Emergente eigenschappen een nieuwe eigenschap die op een hoger organisatieniveau
ontstaat
Interactie = op elkaar reageren
, CELORGANELLEN
Celkern:
- Zelfregulatie van de cel
- In kernplasma liggen chromosomen (DNA-moleculen
rond een eiwit)
- Voordat cel zich deelt, wordt DNA in chromosomen
gekopieerd
- In nucleolus worden ribosomendelen gemaakt, die verlaten de cel via de
kernporiën en vormen ribosomen in het cytoplasma
Ribosomen:
- Bolvormige organellen op ER en in cytoplasma die eiwitten produceren
(eiwitsynthese)
- Maken m.b.v. boodschappermoleculen een eiwitmolecuul
- De ribosomen lezen een mRNA-molecuul af en vertalen
de nucleotidenvolgorde van dat mRNA in een aminozuurvolgorde, door
gebruik te maken van een reeks verschillende tRNA-moleculen. Ze maken
eiwitten door aminozuren in die specifieke volgorde aan elkaar te plakken.
Deze vertaling van mRNA naar eiwit noemen we translatie.
Endoplasmatisch reticulum:
- Netwerk van dubbele membranen
- Ruw ER: bevat ribosomen en die geven eiwitten af in
de holten van de membranen, deze eiwitten worden in blaasjes verder
getransporteerd en het ruw ER snoert deze uiteindelijk af, Glad ER: bevat
geen ribosomen, en heeft in elke celtype een andere functie. (bijv. hormonen
of vetten maken of giftige stoffen onschadelijk maken).
Golgisysteem:
- Opeengestapelde membranen in cytoplasma die de blaasjes opneemt en
geeft de eiwitten hun definitieve vorm, en snoert de eiwitten in blaasjes af
- Sommige blaasjes versmelten met het celmembraan en geven de eiwitten
buiten de cel af, het afsnoeren van blaasjes door het celmembraan om stoffen
naar buiten de cel te transporteren heet, exocytose
- Lysosomen bevatten enzymen die stoffen afbreken
Mitochondriën:
- Bolvormig, dubbele membranen, binnenkant geplooid (5x groter oppervlakte,
veel ruimte voor enzymen)
- In cytoplasma van mitochondriën worden eiwitten, vetten en koolhydraten
afgebroken (zuurstof nodig) en komt energie vrij. Vrijgekomen energie wordt
opgeslagen in moleculen van ATP. Enzymen voor productie ATP in membraan.
- Aantal mitochondriën in een cel is afhankelijk van de activiteit van de cel
