Hoorcolleges
Inhoudsopgave
WEEK 1..............................................................................................................................................2
WEEK 2..............................................................................................................................................4
WEEK 3..............................................................................................................................................8
WEEK 4............................................................................................................................................10
WEEK 5............................................................................................................................................13
WEEK 6............................................................................................................................................15
WEEK 7............................................................................................................................................18
WEEK 8............................................................................................................................................20
WEEK 9............................................................................................................................................23
WEEK 10..........................................................................................................................................25
WEEK 11..........................................................................................................................................27
WEEK 12..........................................................................................................................................31
RESPONSIECOLLEGE.........................................................................................................................33
KENNISCLIPS....................................................................................................................................40
ZUTPHENS WATERLEIDING...................................................................................................................40
KELDERLUIK......................................................................................................................................40
NEFALIT/KARAMUS............................................................................................................................40
NIJMEEGSE MARKTKRAAM...................................................................................................................40
DIJKDOORBRAAK WILNIS.....................................................................................................................41
DE OUDERS VAN MAJA BRADARIC.........................................................................................................41
KELLY..............................................................................................................................................41
WIE KAN AANSPRAKELIJK WORDEN GEHOUDEN VOOR SCHADEVEROORZAKENDE GEDRAGINGEN VAN EEN DIER?........42
,Week 1
Verschillen USA en Nederland
1. Procesgerelateerde verschillen
a. Contingecy fee en American Rule
b. Collateral source
c. Punitive damages
d. Jury rechtspraak
e. Class action
2. Sociale verschillen
a. Sociale zekerheid
b. Mentaliteitsverschil
Punitieve damages: een bedrag dat aan de eiser in een civiele zaak wegens onrechtmatig gedrag van
de gedaagde boven op de normale schadevergoeding wordt toegewezen en dat strekt tot vergelding
van het onrecht en tot preventie van toekomstig onrecht van de dader en anderen.
Nadelen
- Defensive medicine;
- Onverzekerbaarheid of oververzekering
- Geen innovatie
- Hoge kosten
Onrechtmatigheid (art. 6:162 lid 2 BW)
- Onrechtmatigheid
o Betreft het gedrag
o Objectief beoordelen
- Inbreuk op een recht
- Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht
- Doen of nalaten in strijd met hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt.
Kelderluik = gevaarzetting
Opvattingen over onrechtmatigheid:
1. Gedragingen is zelf een inbreuk: onrechtmatigheid gegeven (behoudens
rechtvaardigingsgrond)
Gedragingen is zelf geen inbreuk maar leidt tot letsel of zaakschade: toetsen aan
ongeschreven zorgvuldigheidsnormen
2. Leer Smits: zorgvuldigheidsnorm is het enige criterium. Je kijkt ook altijd of het
maatschappelijk onzorgvuldig is.
Toerekenbaarheid (art. 6:162 lid 3 BW)
- Toerekenbaarheid
o Betreft de dader;
o Subjectief en persoonlijk
o NB. Verkeersopvattingen: objectivering
- Schuld: verwijtbaar en vermijdbaar (culpa levissima (lichtste vorm) volstaat)
- Risico:
o Wet (art. 6:165 BW: mits een doen)
o Verkeersopvattingen
Gesubjectiveerde onrechtmatigheid
- Voorbeelden uit de jurisprudentie
o Struikelende broodbezorger HR 22 november 1974, NJ 1975, 149
o Taxusstruik HR 22 april 1994, NJ 1994, 624
Gevaarzetting en waarschuwingsverplichting
- Kelderluik criteria:
, o Ernst van de te verwachten schade;
o Kans dat de schade intreedt
o Bezwaarlijk van voorzorgsmaatregelen (feitelijke mogelijkheid, gebruikelijkheid,
bezwaarlijkheid)
o Mate van de te verwachten onoplettendheid en onvoorzichtigheid van anderen
- Waarschuwingsverplichting: een zorgverplichting die in bepaalde gevallen bepaalde personen
of organisatie rust om binnen zekere grenzen te voorkomen dat een ander schade lijdt.
Waarschuwingsverplichting geldt op het moment dat je het gevaar niet weg kan nemen.
Waarschuwingsverplichtingen:
- Wanneer?
o Kennis of kenbaarheid van gevaar
o Maatregelen niet mogelijk
Gevaar kan niet op andere wijze worden weggenomen
Gevaar niet waarneembaar of onbekend verschijnsel
- Waarvoor?
o Uitgangspunt: het te verwachten gedrag
o Bijv. te verwachten gebruik van het product, art. 6:186 lid 1 BW
- Factoren o.a.:
o Doel en aard van het product; ernst en bekendheid van het gevaar
o NB. Geen aansprakelijkheid voor onvoorzienbaar gebruik/gedrag.
HR Jetblast: voor het antwoord op de vraag of een waarschuwing kan worden beschouwd als een
afdoende maatregel met het oog op bescherming tegen een bepaald gevaar, is van doorslaggevende
betekenis of te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handeling of nalaten
waardoor dit gevaar wordt vermeden?
Factoren bij ontstaan claimcultuur
1. Juridisering samenleving
2. Complexere samenleving: meer risico’s
3. Minder vertrouwen sociale zekerheid
4. Minder sociale angst
5. Verzekeringen.
, Week 2
Toerekening naar redelijkheid
- = rechtsvraag
- Bewijslevering als zodanig niet aan de orde (althans niet door eiser)
- Zie HR 2 oktober 1998, NJ 1998/831 (Nacap/Shellfish)
Welke schade feitelijk door iemands onrechtmatige daad of wanprestatie is veroorzaakt, plegen we
vast te stellen aan de hand van het conditio sine qua non-verband
Vraag: welke mate van zekerheid is vereist voor het aannemen van causaal verband c.q. csqn-
verband.
- De invulling is een eigen juridisch oordeel.
- Juristen laten zich informeren door deskundigen, maar laten daar niet volledig door leiden.
- Het criterium voor bewijs = een redelijke mate van waarschijnlijkheid.
o Volledige zekerheid is dus niet vereist. Een andere oorzaak van de schade hoeft niet
uitgesloten te zijn.
HR 14 juli 2017: vlam in de pan?
- Rov. 4.2 0> o.a.: “de deskundige heeft opgemerkt dat een andere oorzaak van de brand niet
geheel kan worden uitgesloten, maar blijkens zijn rapport ontbreken concrete aanwijzingen
voor een andere oorzaak en bevat het rapport van deskundige (C) dienaangaande “slechts
aannames”.”
- “Het oordeel van het Hof (…) komt erop neer dat ondanks de in 4.2 genoemde
omstandigheden zoveel onzekerheid over het causaal verband is blijven bestaan dat dit
verband niet kan worden aangenomen. Dat oordeel is zonder nadere motivering
onbegrijpelijk, nu uit die omstandigheden zonder meer kan volgen dat de brand is veroorzaakt
doordat de vlam is geslagen in een pand met brandbaar materiaal en het hof niet in de
motivering van zijn oordeel heeft betrekken hoe waarschijnlijk het is dat de brand door een
andere oorzaak is ontstaan.” Klacht treft doel.
X c.s./Erasmus MC: HR 23 december 2016, NJ 2017/133:
- Ter beoordeling van het causaal verband tussen de normschending en de gestelde schade
dient een vergelijking te worden gemaakt tussen de feitelijke situatie na de normschending en
de hypothetische situatie zoals die geweest zou zijn als de normschending zou zijn
uitgebleven.
- Wat de feitelijke situatie betreft, gaat het om de vaststelling van hetgeen daadwerkelijk is
voorgevallen.
- Wat de hypothetische situatie dient dus niet te worden uitgegaan van de norm van een redelijk
handelend en redelijk bekwaam beroepsgenoot, maar van de behandeling die feitelijk zou
hebben plaatsgevonden, zij het dat daarbij wel uitgangspunt moet zijn dat geen
normschending zou hebben plaatsgevonden.
HR 20 september 2019, Schietincident Alphen aan de Rijn
- 3.2.1 Onderdeel 2 keert zich tegen de verwerping door het hof in rov. 9.2 van het betoog van
de Politie dat conditio sine qua non-verband ontbreekt tussen het aan de schutter verleende
verlof om een vuurwapen voorhanden te hebben en het schietincident omdat de schutter
zonder het verlof op andere wijze (illegaal) aan een wapen zou zijn gekomen en het incident
eveneens zou hebben plaatsgevonden. Het hof heeft de verwerping van dit betoog gegrond
op de overweging dat het oorzakelijk verband tussen het verlof en de schade niet wordt
verbroken doordat zich andere feiten hadden kunnen voordoen die eveneens tot een
zodanige schade zou hebben geleid.
- 3.2.2 In het midden kan blijven of deze overweging van het hof juist is, nu de stukken van het
geding geen andere conclusie toelaten dan dat de Politie haar betwisting van het conditio sine
qua non-verband onvoldoende heeft onderbouwd. In dit verband is het volgende van belang.
Vast staat dat de schutter door het verlof over de bij het schietincident gebruikte wapens kon
beschikking. De Politie heeft aangevoerd dat de schutter ook langs illegale weg aan die
wapens had kunnen komen, maar zij heeft niet onderbouwd dat de schutter zich ook
daadwerkelijk illegale wapens zou hebben verschaft. Mede gelet op de aard van de door
Politieregio HM geschonden norm (een veiligheidsnorm die vuurwapenbezit beoogt te
Inhoudsopgave
WEEK 1..............................................................................................................................................2
WEEK 2..............................................................................................................................................4
WEEK 3..............................................................................................................................................8
WEEK 4............................................................................................................................................10
WEEK 5............................................................................................................................................13
WEEK 6............................................................................................................................................15
WEEK 7............................................................................................................................................18
WEEK 8............................................................................................................................................20
WEEK 9............................................................................................................................................23
WEEK 10..........................................................................................................................................25
WEEK 11..........................................................................................................................................27
WEEK 12..........................................................................................................................................31
RESPONSIECOLLEGE.........................................................................................................................33
KENNISCLIPS....................................................................................................................................40
ZUTPHENS WATERLEIDING...................................................................................................................40
KELDERLUIK......................................................................................................................................40
NEFALIT/KARAMUS............................................................................................................................40
NIJMEEGSE MARKTKRAAM...................................................................................................................40
DIJKDOORBRAAK WILNIS.....................................................................................................................41
DE OUDERS VAN MAJA BRADARIC.........................................................................................................41
KELLY..............................................................................................................................................41
WIE KAN AANSPRAKELIJK WORDEN GEHOUDEN VOOR SCHADEVEROORZAKENDE GEDRAGINGEN VAN EEN DIER?........42
,Week 1
Verschillen USA en Nederland
1. Procesgerelateerde verschillen
a. Contingecy fee en American Rule
b. Collateral source
c. Punitive damages
d. Jury rechtspraak
e. Class action
2. Sociale verschillen
a. Sociale zekerheid
b. Mentaliteitsverschil
Punitieve damages: een bedrag dat aan de eiser in een civiele zaak wegens onrechtmatig gedrag van
de gedaagde boven op de normale schadevergoeding wordt toegewezen en dat strekt tot vergelding
van het onrecht en tot preventie van toekomstig onrecht van de dader en anderen.
Nadelen
- Defensive medicine;
- Onverzekerbaarheid of oververzekering
- Geen innovatie
- Hoge kosten
Onrechtmatigheid (art. 6:162 lid 2 BW)
- Onrechtmatigheid
o Betreft het gedrag
o Objectief beoordelen
- Inbreuk op een recht
- Doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht
- Doen of nalaten in strijd met hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt.
Kelderluik = gevaarzetting
Opvattingen over onrechtmatigheid:
1. Gedragingen is zelf een inbreuk: onrechtmatigheid gegeven (behoudens
rechtvaardigingsgrond)
Gedragingen is zelf geen inbreuk maar leidt tot letsel of zaakschade: toetsen aan
ongeschreven zorgvuldigheidsnormen
2. Leer Smits: zorgvuldigheidsnorm is het enige criterium. Je kijkt ook altijd of het
maatschappelijk onzorgvuldig is.
Toerekenbaarheid (art. 6:162 lid 3 BW)
- Toerekenbaarheid
o Betreft de dader;
o Subjectief en persoonlijk
o NB. Verkeersopvattingen: objectivering
- Schuld: verwijtbaar en vermijdbaar (culpa levissima (lichtste vorm) volstaat)
- Risico:
o Wet (art. 6:165 BW: mits een doen)
o Verkeersopvattingen
Gesubjectiveerde onrechtmatigheid
- Voorbeelden uit de jurisprudentie
o Struikelende broodbezorger HR 22 november 1974, NJ 1975, 149
o Taxusstruik HR 22 april 1994, NJ 1994, 624
Gevaarzetting en waarschuwingsverplichting
- Kelderluik criteria:
, o Ernst van de te verwachten schade;
o Kans dat de schade intreedt
o Bezwaarlijk van voorzorgsmaatregelen (feitelijke mogelijkheid, gebruikelijkheid,
bezwaarlijkheid)
o Mate van de te verwachten onoplettendheid en onvoorzichtigheid van anderen
- Waarschuwingsverplichting: een zorgverplichting die in bepaalde gevallen bepaalde personen
of organisatie rust om binnen zekere grenzen te voorkomen dat een ander schade lijdt.
Waarschuwingsverplichting geldt op het moment dat je het gevaar niet weg kan nemen.
Waarschuwingsverplichtingen:
- Wanneer?
o Kennis of kenbaarheid van gevaar
o Maatregelen niet mogelijk
Gevaar kan niet op andere wijze worden weggenomen
Gevaar niet waarneembaar of onbekend verschijnsel
- Waarvoor?
o Uitgangspunt: het te verwachten gedrag
o Bijv. te verwachten gebruik van het product, art. 6:186 lid 1 BW
- Factoren o.a.:
o Doel en aard van het product; ernst en bekendheid van het gevaar
o NB. Geen aansprakelijkheid voor onvoorzienbaar gebruik/gedrag.
HR Jetblast: voor het antwoord op de vraag of een waarschuwing kan worden beschouwd als een
afdoende maatregel met het oog op bescherming tegen een bepaald gevaar, is van doorslaggevende
betekenis of te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handeling of nalaten
waardoor dit gevaar wordt vermeden?
Factoren bij ontstaan claimcultuur
1. Juridisering samenleving
2. Complexere samenleving: meer risico’s
3. Minder vertrouwen sociale zekerheid
4. Minder sociale angst
5. Verzekeringen.
, Week 2
Toerekening naar redelijkheid
- = rechtsvraag
- Bewijslevering als zodanig niet aan de orde (althans niet door eiser)
- Zie HR 2 oktober 1998, NJ 1998/831 (Nacap/Shellfish)
Welke schade feitelijk door iemands onrechtmatige daad of wanprestatie is veroorzaakt, plegen we
vast te stellen aan de hand van het conditio sine qua non-verband
Vraag: welke mate van zekerheid is vereist voor het aannemen van causaal verband c.q. csqn-
verband.
- De invulling is een eigen juridisch oordeel.
- Juristen laten zich informeren door deskundigen, maar laten daar niet volledig door leiden.
- Het criterium voor bewijs = een redelijke mate van waarschijnlijkheid.
o Volledige zekerheid is dus niet vereist. Een andere oorzaak van de schade hoeft niet
uitgesloten te zijn.
HR 14 juli 2017: vlam in de pan?
- Rov. 4.2 0> o.a.: “de deskundige heeft opgemerkt dat een andere oorzaak van de brand niet
geheel kan worden uitgesloten, maar blijkens zijn rapport ontbreken concrete aanwijzingen
voor een andere oorzaak en bevat het rapport van deskundige (C) dienaangaande “slechts
aannames”.”
- “Het oordeel van het Hof (…) komt erop neer dat ondanks de in 4.2 genoemde
omstandigheden zoveel onzekerheid over het causaal verband is blijven bestaan dat dit
verband niet kan worden aangenomen. Dat oordeel is zonder nadere motivering
onbegrijpelijk, nu uit die omstandigheden zonder meer kan volgen dat de brand is veroorzaakt
doordat de vlam is geslagen in een pand met brandbaar materiaal en het hof niet in de
motivering van zijn oordeel heeft betrekken hoe waarschijnlijk het is dat de brand door een
andere oorzaak is ontstaan.” Klacht treft doel.
X c.s./Erasmus MC: HR 23 december 2016, NJ 2017/133:
- Ter beoordeling van het causaal verband tussen de normschending en de gestelde schade
dient een vergelijking te worden gemaakt tussen de feitelijke situatie na de normschending en
de hypothetische situatie zoals die geweest zou zijn als de normschending zou zijn
uitgebleven.
- Wat de feitelijke situatie betreft, gaat het om de vaststelling van hetgeen daadwerkelijk is
voorgevallen.
- Wat de hypothetische situatie dient dus niet te worden uitgegaan van de norm van een redelijk
handelend en redelijk bekwaam beroepsgenoot, maar van de behandeling die feitelijk zou
hebben plaatsgevonden, zij het dat daarbij wel uitgangspunt moet zijn dat geen
normschending zou hebben plaatsgevonden.
HR 20 september 2019, Schietincident Alphen aan de Rijn
- 3.2.1 Onderdeel 2 keert zich tegen de verwerping door het hof in rov. 9.2 van het betoog van
de Politie dat conditio sine qua non-verband ontbreekt tussen het aan de schutter verleende
verlof om een vuurwapen voorhanden te hebben en het schietincident omdat de schutter
zonder het verlof op andere wijze (illegaal) aan een wapen zou zijn gekomen en het incident
eveneens zou hebben plaatsgevonden. Het hof heeft de verwerping van dit betoog gegrond
op de overweging dat het oorzakelijk verband tussen het verlof en de schade niet wordt
verbroken doordat zich andere feiten hadden kunnen voordoen die eveneens tot een
zodanige schade zou hebben geleid.
- 3.2.2 In het midden kan blijven of deze overweging van het hof juist is, nu de stukken van het
geding geen andere conclusie toelaten dan dat de Politie haar betwisting van het conditio sine
qua non-verband onvoldoende heeft onderbouwd. In dit verband is het volgende van belang.
Vast staat dat de schutter door het verlof over de bij het schietincident gebruikte wapens kon
beschikking. De Politie heeft aangevoerd dat de schutter ook langs illegale weg aan die
wapens had kunnen komen, maar zij heeft niet onderbouwd dat de schutter zich ook
daadwerkelijk illegale wapens zou hebben verschaft. Mede gelet op de aard van de door
Politieregio HM geschonden norm (een veiligheidsnorm die vuurwapenbezit beoogt te
