Leerjaar 2 Blok 3 Bestuurskunde Radboud Universiteit
Samenvatting Beleidscyclus I:
Agenda- en Besluitvorming
Alle stof: hoorcolleges, artikelen en hoofdstukken uit het boek
‘Understanding Public Policy: Theories and Issues’ – P. Cairney
Gemaakt in 2021
,Inhoud
Hoorcollege 1: Inleiding Wicked Problems & Hervormingen................................................................3
Deel 1: Inleiding cursus......................................................................................................................3
Deel 2: Beleid (+ Hoofdstuk 1 & 2 uit Cairney) en Wicked Problems (+ Artikel van Rittel &
Webber)..............................................................................................................................................3
Deel 3: Macht (+ Hoofdstuk 3 – Cairney)..........................................................................................5
Hoorcollege 2: Waarom hervormingen moeilijk zijn..............................................................................8
Deel 1: Hervormingen (+ Artikel Resodihardjo en Bannink).............................................................8
Deel 2: Arbeid-zorg beleid in Nederland – casus (+ Artikel Yerkes & Den Dulk).............................9
Deel 3: Punctuated Equilibrium Theory (+ Hoofdstuk 9 – Cairney).................................................10
Deel 4: Multipele Streams Analysis (+ Hoofdstuk 11 – Cairney).....................................................11
Hoorcollege 4: Structuren, instituties en netwerken in beleid...............................................................12
Deel 1: New Institutionalisme (+ Hoofdstuk 5 – Cairney)................................................................12
Deel 2: Structuur, omgeving en complexe systemen (+ Hoofdstuk 6 – Cairney)..............................13
Deel 3: Beleidsnetwerken (+ Artikel Koppenjan).............................................................................14
Deel 4: Collectieve actie problemen (+ Hoofdstuk 7 – Cairney)......................................................15
Hoorcollege 6: Besluitvormingsstrategieën..........................................................................................18
Deel 1: Besluitvorming.....................................................................................................................18
Deel 2: Comprehensive versus bounded rationality (+ Hoofdstuk 4 Cairney)..................................18
Deel 3: Root method versus Branch method (+ Artikel Lindblom)..................................................19
Deel 4: Andere modellen (+H1/3/5 Artikel Allison & Zelikow).......................................................20
Hoorcollege 8: Multi-level Governance (+Hoofdstuk 8 – Cairney)......................................................23
Deel 1: Multilevel Governance.........................................................................................................23
Deel 2: Government versus Governance...........................................................................................24
Deel 3: MLG in de EU......................................................................................................................24
Deel 4: Hervormingen in naam van governance...............................................................................24
Deel 5: Verantwoordelijkheid binnen MLG.....................................................................................25
Deel 6: Waarom zijn hervormingen moeilijk volgens MLG?...........................................................25
Hoorcollege 9: Beïnvloeding van besluitvorming door media..............................................................27
Deel 1: Media en agendasetting........................................................................................................27
Deel 2: Media en besluitvorming – framing & discourse (+ Artikel Entman)..................................27
Deel 3: Media en besluitvorming (+ Artikel Robinson)....................................................................28
Deel 4: Casus ontsnappingen gevangenis VS 1994/1995.................................................................29
Deel 5: Kritiek op Robinson.............................................................................................................29
Hoorcollege 10: Beïnvloeding besluitvorming – lobby........................................................................31
Deel 2: Aansluiten of afwijzen van normen (+ Artikel Newsome)...................................................31
Deel 3: Weak and strong ties (+ Artikel Beyers and Brain)..............................................................32
1
,Hoorcollege 11: Leiderschap en hervormingen (+ Hoofdstuk 11 – Cairney)........................................34
Deel 1: Ideeën als verklaring voor hervormingen.............................................................................34
Deel 2: Multipele Stream Analysis...................................................................................................35
Deel 3: Leiderschap in hervormingen (+ Artikel Goldfinch & ’T Hart)...........................................37
Hoorcollege 13: Leren van beleid.........................................................................................................39
Deel 1: Advocacy Coalition Framework (+Hoofdstuk 10 – Cairney)...............................................39
Deel 2: Policy learning (+ Hoofdstuk 12 – Cairney).........................................................................40
Deel 3: Policy transfer......................................................................................................................41
Deel 3: Beleidstheorie als verzamelde wijsheid (+ Hoofdstuk 13 – Cairney)...................................42
De samenvatting bestaat voornamelijk uit de stof die in de colleges is besproken. Tussendoor wordt er
extra informatie gegeven uit de hoofdstukken van het boek of uit de artikelen. In de samenvatting staat
aangegeven wanneer dit wordt gedaan en om welke hoofdstukken/artikelen dit dan gaat. Daarnaast
komt de collegestof deels uit online clips die zijn opgenomen tijdens de corona crisis en deels komt de
stof uit live online bijeenkomsten. De colleges die missen waren interactieve colleges waarin
opdrachten werden besproken die je bij aanvang gemaakt moest hebben. Deze opdrachten zijn
gebaseerd op de stof uit de normale colleges dus deze heb ik weggelaten in de samenvatting.
2
, Hoorcollege 1: Inleiding Wicked Problems & Hervormingen
Deel 1: Inleiding cursus
Rode draad cursus: Hervormingen zijn lastig (m.b.t. casus partnerverlof)
- 2000: resolutie om in NL verlof te vergroten (achtergelopen op de rest van Europa) →
mannen hadden eerst maar 2 dagen verlof.
- 2009: ILO uitbreiden rechten (gendergelijkheid)
- 2019: Pas toen zijn de hervormingen uitgevoerd → Waarom is dit zo lastig?
o Verlof vrouwen: 16 weken verlof
o Verlof mannen: eerst 2 dagen, sinds 2019 5 werkdagen en sinds juli 2020 recht op
aanvullend 5 weken verlof tegen 70% uitbetaling.
Deel 2: Beleid (+ Hoofdstuk 1 & 2 uit Cairney) en Wicked Problems (+ Artikel
van Rittel & Webber)
Elke theorie heeft een prescriptieve en descriptieve factor:
- Prescriptief → zou zo het moeten
- Descriptief → wat er daadwerkelijk is gebeurd.
Cairney: Beoordeelt op wat een theorie zegt te verklaren, hoe goed werkt de theorie op verschillende
omstandigheden en hoe de theorie past bij andere dingen. We bestuderen ze omdat we willen weten
hoe besluiten zijn genomen en waarom.
Beleid = Heeft verschillende definities. Alles wat een overheid kiest wel of niet te doen (theorieën
kunnen helpen begrijpen hoe beleid gemaakt moet worden).
- Alles wat de overheid wel of niet doet; combinaties van beslissingen die samen tot iets leiden
dat gewenst wordt en waar de macht over ons speelt; iets wat we construeren over doelen,
middelen en tijdskeuzes en gaat over het oplossen van maatschappelijke problemen; niet-
beslissingen zijn ook belangrijk; Als het gaat om beleid en de gevolgen ervan, beslissen om
iets wel of niet te doen. Onbedoelde effecten zijn geen gevolgen want beleid bedoelde niet dat
die effecten er kwamen.
- Dus → actor is de overheid, bewust besluiten om iets wel of niet te doen en om
maatschappelijke problemen op te lossen of te voorkomen.
Aan de hand van de Beleidscyclus analyseren we. Er is geen concessie over deze cyclus. Het is een
ideaaltype volgens Cairney. Het helpt om handelingen rondom beleid te begrijpen, maar de
beleidscyclus bestaat eigenlijk niet.
1. Agendavorming → formuleren probleem of juist formuleren dat iets geen probleem is. Pas
wanneer een probleem wordt gezien, wordt er beleid gemaakt.
2. Besluitvorming → Welke beleidsmaatregelen moeten genomen worden om doelen te bereiken
(kosten, draagvlak). Ook effecten van de oplossingen worden bepaald en de instrumenten.
3. Beleidsuitvoering → Implementatie
4. Beleidsevaluatie → Was het succesvol?
De beleidscyclus heeft volgens Cairney een prescriptieve en een descriptieve rol.
Nadelen: verklaart niet hoe beleid wordt gemaakt, beschrijvend onnauwkeurig (fasen gaan door
elkaar) en gaat vooral in op top-down beleid (misleidend als beleidsmakers delegeren).
Voordelen: simpel, vloeiende aard staat vast, soms chronologisch en begin van beleidsstrategieën.
Maar het probleem verdwijnt niet met een oplossing of een beslissing.
→ Volgens Cairney kan er beter naar een zijmodel worden gekeken. Het proces verloopt namelijk niet
in volgorde en er wordt vaak gesprongen tussen verschillende fasen.
3
Samenvatting Beleidscyclus I:
Agenda- en Besluitvorming
Alle stof: hoorcolleges, artikelen en hoofdstukken uit het boek
‘Understanding Public Policy: Theories and Issues’ – P. Cairney
Gemaakt in 2021
,Inhoud
Hoorcollege 1: Inleiding Wicked Problems & Hervormingen................................................................3
Deel 1: Inleiding cursus......................................................................................................................3
Deel 2: Beleid (+ Hoofdstuk 1 & 2 uit Cairney) en Wicked Problems (+ Artikel van Rittel &
Webber)..............................................................................................................................................3
Deel 3: Macht (+ Hoofdstuk 3 – Cairney)..........................................................................................5
Hoorcollege 2: Waarom hervormingen moeilijk zijn..............................................................................8
Deel 1: Hervormingen (+ Artikel Resodihardjo en Bannink).............................................................8
Deel 2: Arbeid-zorg beleid in Nederland – casus (+ Artikel Yerkes & Den Dulk).............................9
Deel 3: Punctuated Equilibrium Theory (+ Hoofdstuk 9 – Cairney).................................................10
Deel 4: Multipele Streams Analysis (+ Hoofdstuk 11 – Cairney).....................................................11
Hoorcollege 4: Structuren, instituties en netwerken in beleid...............................................................12
Deel 1: New Institutionalisme (+ Hoofdstuk 5 – Cairney)................................................................12
Deel 2: Structuur, omgeving en complexe systemen (+ Hoofdstuk 6 – Cairney)..............................13
Deel 3: Beleidsnetwerken (+ Artikel Koppenjan).............................................................................14
Deel 4: Collectieve actie problemen (+ Hoofdstuk 7 – Cairney)......................................................15
Hoorcollege 6: Besluitvormingsstrategieën..........................................................................................18
Deel 1: Besluitvorming.....................................................................................................................18
Deel 2: Comprehensive versus bounded rationality (+ Hoofdstuk 4 Cairney)..................................18
Deel 3: Root method versus Branch method (+ Artikel Lindblom)..................................................19
Deel 4: Andere modellen (+H1/3/5 Artikel Allison & Zelikow).......................................................20
Hoorcollege 8: Multi-level Governance (+Hoofdstuk 8 – Cairney)......................................................23
Deel 1: Multilevel Governance.........................................................................................................23
Deel 2: Government versus Governance...........................................................................................24
Deel 3: MLG in de EU......................................................................................................................24
Deel 4: Hervormingen in naam van governance...............................................................................24
Deel 5: Verantwoordelijkheid binnen MLG.....................................................................................25
Deel 6: Waarom zijn hervormingen moeilijk volgens MLG?...........................................................25
Hoorcollege 9: Beïnvloeding van besluitvorming door media..............................................................27
Deel 1: Media en agendasetting........................................................................................................27
Deel 2: Media en besluitvorming – framing & discourse (+ Artikel Entman)..................................27
Deel 3: Media en besluitvorming (+ Artikel Robinson)....................................................................28
Deel 4: Casus ontsnappingen gevangenis VS 1994/1995.................................................................29
Deel 5: Kritiek op Robinson.............................................................................................................29
Hoorcollege 10: Beïnvloeding besluitvorming – lobby........................................................................31
Deel 2: Aansluiten of afwijzen van normen (+ Artikel Newsome)...................................................31
Deel 3: Weak and strong ties (+ Artikel Beyers and Brain)..............................................................32
1
,Hoorcollege 11: Leiderschap en hervormingen (+ Hoofdstuk 11 – Cairney)........................................34
Deel 1: Ideeën als verklaring voor hervormingen.............................................................................34
Deel 2: Multipele Stream Analysis...................................................................................................35
Deel 3: Leiderschap in hervormingen (+ Artikel Goldfinch & ’T Hart)...........................................37
Hoorcollege 13: Leren van beleid.........................................................................................................39
Deel 1: Advocacy Coalition Framework (+Hoofdstuk 10 – Cairney)...............................................39
Deel 2: Policy learning (+ Hoofdstuk 12 – Cairney).........................................................................40
Deel 3: Policy transfer......................................................................................................................41
Deel 3: Beleidstheorie als verzamelde wijsheid (+ Hoofdstuk 13 – Cairney)...................................42
De samenvatting bestaat voornamelijk uit de stof die in de colleges is besproken. Tussendoor wordt er
extra informatie gegeven uit de hoofdstukken van het boek of uit de artikelen. In de samenvatting staat
aangegeven wanneer dit wordt gedaan en om welke hoofdstukken/artikelen dit dan gaat. Daarnaast
komt de collegestof deels uit online clips die zijn opgenomen tijdens de corona crisis en deels komt de
stof uit live online bijeenkomsten. De colleges die missen waren interactieve colleges waarin
opdrachten werden besproken die je bij aanvang gemaakt moest hebben. Deze opdrachten zijn
gebaseerd op de stof uit de normale colleges dus deze heb ik weggelaten in de samenvatting.
2
, Hoorcollege 1: Inleiding Wicked Problems & Hervormingen
Deel 1: Inleiding cursus
Rode draad cursus: Hervormingen zijn lastig (m.b.t. casus partnerverlof)
- 2000: resolutie om in NL verlof te vergroten (achtergelopen op de rest van Europa) →
mannen hadden eerst maar 2 dagen verlof.
- 2009: ILO uitbreiden rechten (gendergelijkheid)
- 2019: Pas toen zijn de hervormingen uitgevoerd → Waarom is dit zo lastig?
o Verlof vrouwen: 16 weken verlof
o Verlof mannen: eerst 2 dagen, sinds 2019 5 werkdagen en sinds juli 2020 recht op
aanvullend 5 weken verlof tegen 70% uitbetaling.
Deel 2: Beleid (+ Hoofdstuk 1 & 2 uit Cairney) en Wicked Problems (+ Artikel
van Rittel & Webber)
Elke theorie heeft een prescriptieve en descriptieve factor:
- Prescriptief → zou zo het moeten
- Descriptief → wat er daadwerkelijk is gebeurd.
Cairney: Beoordeelt op wat een theorie zegt te verklaren, hoe goed werkt de theorie op verschillende
omstandigheden en hoe de theorie past bij andere dingen. We bestuderen ze omdat we willen weten
hoe besluiten zijn genomen en waarom.
Beleid = Heeft verschillende definities. Alles wat een overheid kiest wel of niet te doen (theorieën
kunnen helpen begrijpen hoe beleid gemaakt moet worden).
- Alles wat de overheid wel of niet doet; combinaties van beslissingen die samen tot iets leiden
dat gewenst wordt en waar de macht over ons speelt; iets wat we construeren over doelen,
middelen en tijdskeuzes en gaat over het oplossen van maatschappelijke problemen; niet-
beslissingen zijn ook belangrijk; Als het gaat om beleid en de gevolgen ervan, beslissen om
iets wel of niet te doen. Onbedoelde effecten zijn geen gevolgen want beleid bedoelde niet dat
die effecten er kwamen.
- Dus → actor is de overheid, bewust besluiten om iets wel of niet te doen en om
maatschappelijke problemen op te lossen of te voorkomen.
Aan de hand van de Beleidscyclus analyseren we. Er is geen concessie over deze cyclus. Het is een
ideaaltype volgens Cairney. Het helpt om handelingen rondom beleid te begrijpen, maar de
beleidscyclus bestaat eigenlijk niet.
1. Agendavorming → formuleren probleem of juist formuleren dat iets geen probleem is. Pas
wanneer een probleem wordt gezien, wordt er beleid gemaakt.
2. Besluitvorming → Welke beleidsmaatregelen moeten genomen worden om doelen te bereiken
(kosten, draagvlak). Ook effecten van de oplossingen worden bepaald en de instrumenten.
3. Beleidsuitvoering → Implementatie
4. Beleidsevaluatie → Was het succesvol?
De beleidscyclus heeft volgens Cairney een prescriptieve en een descriptieve rol.
Nadelen: verklaart niet hoe beleid wordt gemaakt, beschrijvend onnauwkeurig (fasen gaan door
elkaar) en gaat vooral in op top-down beleid (misleidend als beleidsmakers delegeren).
Voordelen: simpel, vloeiende aard staat vast, soms chronologisch en begin van beleidsstrategieën.
Maar het probleem verdwijnt niet met een oplossing of een beslissing.
→ Volgens Cairney kan er beter naar een zijmodel worden gekeken. Het proces verloopt namelijk niet
in volgorde en er wordt vaak gesprongen tussen verschillende fasen.
3
