Humane anatomie
Assen
Longitudinale as: loopt van boven (craniaal / superieus) naar beneden
(caudaal / inferior).
Saggitale as: loopt van voor (ventraal / anterieur) naar achter (dorsaal /
posterieur).
Transversale as: loopt van zijkant (lateraal) naar midden (mediaal) naar
zijkant (lateraal).
Vlakken
Frontale / coronale vlak: staat haaks op de saggitale as. Scheidt
voor- en achterkant hoofd.
Sagittale vlak: staat haaks op de transversale as. Scheidt linker-
en rechter kant hoofd.
Transversale vlak: Staat haaks op de longitudinale as: scheidt
onder- en bovenlichaam.
Mediane vlak: in het midden gelegen
Paramediane vlak: Naast het midden gelegen.
Posities en richtingen
Proximaal: Dichterbij het centrum van het lichaam.
Distaal: Verder weg van het centrum van het lichaam.
Inferieur: ergens beneden.
Ventraal: aan de voorkant lichaam
, Orgaansystemen
Huid (integumentum)
Onderdelen: huid, haar, (zweet)klieren en nagels.
Functies: bescherming, temperatuur regulatie en gaswisseling (expiratie).
Skelet
Onderdelen: de botstukken bot, kraakbeen en beenmerg.
Functies: bescherming en steun organen, aanhechting van pezen spieren en ligamenten, bloedcelvorming
en calciumhuishouding & fosfaathuishouding.
Bestaat uit axiale en appendiculair skelet.
Axiaal skelet: Skeletdeel in de mediaallijn (midden lichaam). 80 Botten:
- Schedel (cranium)
- Wervelkolom (colomna vertebralis)
o 7 halswervels (vert. cervicales)
o 12 borstwervels (vert. thoracales), ribben (costae) en borstbeen (sternum)
o 5 lendwervels (vert. lumbales)
o 5 heiligbeenwervels (vert. sacrales)
o 3 tot 5 stuit/staartwervels (vert. coccygeales)
Appendiculair skelet: Skeletdeel armen en benen. 126 botten:
Bovenste extremiteit (armen):
- Schoudergordel
o Sleutelbeen (clavicula)
o Schouderblad (scapula)
- Bovenarm
o Opperarmbeen (humerus)
- Onderarm
o Spaakbeen (radius)
o Ellepijp (ulna)
- Hand
o Handwortelbeentjes (carpalia)
o Middenhandbeentjes (metacarpalia)
Onderste extremiteit (benen:
- Bekkengordel
o Bekken (pelvis)
o Heup (ossa coxae)
o Heiligbeen (sacrum). Behoort eigenlijk tot axiaal skelet.
- Bovenbeen
o Dijbeen (femur)
- Onderbeen
o Scheenbeen (tibia)
o Kuitbeen (fibula)
- Voet
o Voetwortelbeentjes (tarsalia)
o Middenvoetbeentjes (metatarsalia)
o Teenkootjes (phalangen)
Zowel in de schoudergordel als heupgordel is bilaterale symmetrie aanwezig.
, Gewrichten
Bestaan uit continue en discontinue beenverbindingen.
Continue (onbeweeglijke) beenverbindingen:
- Junctura fibrosa (bindweefselverbinding). Bijvoorbeeld:
o Suturen: fibreuze bindweefsel verbinding tussen botstukken schedel (schedelnaten).
Hierdoor is groeien van de schedel kind mogelijk.
o Syndesmose: fibreuze bindweefsel verbinding tussen botstukken radius en ulna
(membrana interossea).
- Junctura cartilaginea (kraakbeenverbinding). Bijvoorbeeld:
o Synchondrose: kraakbendige verbinding tussen 2 botstukken. Zit in groeischijven, ribben
en wervelschijven, bekkenhelften. Kleine mate van beweging is mogelijk.
In het schoudergewricht zitten de botten scapula en humerus. Schoudergewricht is voor beweeglijkheid:
weinig ligamenten, veel spieren en kom ondiep.
In het heupgewricht zitten de botten os coxae en femur. Heupgewricht is voor stabiliteit: veel
ligamenten, minder spieren en diepe kom.
De elleboog bestaat uit gewrichten: articulatio humero-radiale, articulatio humero-ulnare, articulatio
radio-ulnare proximal. Mogelijke bewegingen: flexie, extensie, supinatie, pronatie.
De knie bevat de gewrichten: tibia, femur, patella. Knie bewegingen:
- Gestrekte knie: flexie
- Gebogen knie: flexie, extensio, endorotatie, exorotatie.
Discontinue (beweeglijke) beenverbindingen:
- Junctura synovialis (synoviale gewrichten). Bevinden zich in schouder, knie en heup.
2 botstukken omgeven door een gewrichtskapsel komen samen, omsloten door:
o membrana fibrosa
o membrana synovialis: produceert synoviaalvloeistof in de gewrichtsspleet. Maakt soepele
bewegingen mogelijk.
Er bevindt zich ook gewrichtskraakbeen tussen de 2 botstukken.
De labrun glenoidale steunt het schoudergewricht en houdt het op de juiste plaats. Labrum Glenoidale en
het heupgewricht zijn beide voor ondersteuning door vergroting van de kom.
Kruisbanden zijn gelegen in het kniegewricht met als functie het bij elkaar houden van de botstructuren en
stabiliteit van gewricht tijdens beweging.
Spieren
Functies: Beweging, lichaamshouding en warmteproductie.
Hebben 2 aanhechtingpunten:
- Origo: gelegen aan het proximale onbeweeglijke beenstuk.
- Insertie: gelegen aan het distale beweeglijke beenstuk.
Bewegingen:
- Agonist: Buigende spier die beweging initieert (ook wel prime mover genoemd).
- Synergist: Ondersteunt een beweging
- Antagonist: Strekkende spier die beweging van agonist tegen gaan. Ledemaat gaat terug in
rustpositie. Van belang voor gewrichten.
De m.deltoideus (deltaspier) loopt als een kap om het schoudergewricht heen.
M. deltoideus is deltavormig en bestaat uit 3 delen:
- pars clavicularis
- pars acromiaca
- pars spinalis
die vastzitten aan voorkant, zijkant en achterkant van de schouder en zijn actief bij alle bewegingen.
Assen
Longitudinale as: loopt van boven (craniaal / superieus) naar beneden
(caudaal / inferior).
Saggitale as: loopt van voor (ventraal / anterieur) naar achter (dorsaal /
posterieur).
Transversale as: loopt van zijkant (lateraal) naar midden (mediaal) naar
zijkant (lateraal).
Vlakken
Frontale / coronale vlak: staat haaks op de saggitale as. Scheidt
voor- en achterkant hoofd.
Sagittale vlak: staat haaks op de transversale as. Scheidt linker-
en rechter kant hoofd.
Transversale vlak: Staat haaks op de longitudinale as: scheidt
onder- en bovenlichaam.
Mediane vlak: in het midden gelegen
Paramediane vlak: Naast het midden gelegen.
Posities en richtingen
Proximaal: Dichterbij het centrum van het lichaam.
Distaal: Verder weg van het centrum van het lichaam.
Inferieur: ergens beneden.
Ventraal: aan de voorkant lichaam
, Orgaansystemen
Huid (integumentum)
Onderdelen: huid, haar, (zweet)klieren en nagels.
Functies: bescherming, temperatuur regulatie en gaswisseling (expiratie).
Skelet
Onderdelen: de botstukken bot, kraakbeen en beenmerg.
Functies: bescherming en steun organen, aanhechting van pezen spieren en ligamenten, bloedcelvorming
en calciumhuishouding & fosfaathuishouding.
Bestaat uit axiale en appendiculair skelet.
Axiaal skelet: Skeletdeel in de mediaallijn (midden lichaam). 80 Botten:
- Schedel (cranium)
- Wervelkolom (colomna vertebralis)
o 7 halswervels (vert. cervicales)
o 12 borstwervels (vert. thoracales), ribben (costae) en borstbeen (sternum)
o 5 lendwervels (vert. lumbales)
o 5 heiligbeenwervels (vert. sacrales)
o 3 tot 5 stuit/staartwervels (vert. coccygeales)
Appendiculair skelet: Skeletdeel armen en benen. 126 botten:
Bovenste extremiteit (armen):
- Schoudergordel
o Sleutelbeen (clavicula)
o Schouderblad (scapula)
- Bovenarm
o Opperarmbeen (humerus)
- Onderarm
o Spaakbeen (radius)
o Ellepijp (ulna)
- Hand
o Handwortelbeentjes (carpalia)
o Middenhandbeentjes (metacarpalia)
Onderste extremiteit (benen:
- Bekkengordel
o Bekken (pelvis)
o Heup (ossa coxae)
o Heiligbeen (sacrum). Behoort eigenlijk tot axiaal skelet.
- Bovenbeen
o Dijbeen (femur)
- Onderbeen
o Scheenbeen (tibia)
o Kuitbeen (fibula)
- Voet
o Voetwortelbeentjes (tarsalia)
o Middenvoetbeentjes (metatarsalia)
o Teenkootjes (phalangen)
Zowel in de schoudergordel als heupgordel is bilaterale symmetrie aanwezig.
, Gewrichten
Bestaan uit continue en discontinue beenverbindingen.
Continue (onbeweeglijke) beenverbindingen:
- Junctura fibrosa (bindweefselverbinding). Bijvoorbeeld:
o Suturen: fibreuze bindweefsel verbinding tussen botstukken schedel (schedelnaten).
Hierdoor is groeien van de schedel kind mogelijk.
o Syndesmose: fibreuze bindweefsel verbinding tussen botstukken radius en ulna
(membrana interossea).
- Junctura cartilaginea (kraakbeenverbinding). Bijvoorbeeld:
o Synchondrose: kraakbendige verbinding tussen 2 botstukken. Zit in groeischijven, ribben
en wervelschijven, bekkenhelften. Kleine mate van beweging is mogelijk.
In het schoudergewricht zitten de botten scapula en humerus. Schoudergewricht is voor beweeglijkheid:
weinig ligamenten, veel spieren en kom ondiep.
In het heupgewricht zitten de botten os coxae en femur. Heupgewricht is voor stabiliteit: veel
ligamenten, minder spieren en diepe kom.
De elleboog bestaat uit gewrichten: articulatio humero-radiale, articulatio humero-ulnare, articulatio
radio-ulnare proximal. Mogelijke bewegingen: flexie, extensie, supinatie, pronatie.
De knie bevat de gewrichten: tibia, femur, patella. Knie bewegingen:
- Gestrekte knie: flexie
- Gebogen knie: flexie, extensio, endorotatie, exorotatie.
Discontinue (beweeglijke) beenverbindingen:
- Junctura synovialis (synoviale gewrichten). Bevinden zich in schouder, knie en heup.
2 botstukken omgeven door een gewrichtskapsel komen samen, omsloten door:
o membrana fibrosa
o membrana synovialis: produceert synoviaalvloeistof in de gewrichtsspleet. Maakt soepele
bewegingen mogelijk.
Er bevindt zich ook gewrichtskraakbeen tussen de 2 botstukken.
De labrun glenoidale steunt het schoudergewricht en houdt het op de juiste plaats. Labrum Glenoidale en
het heupgewricht zijn beide voor ondersteuning door vergroting van de kom.
Kruisbanden zijn gelegen in het kniegewricht met als functie het bij elkaar houden van de botstructuren en
stabiliteit van gewricht tijdens beweging.
Spieren
Functies: Beweging, lichaamshouding en warmteproductie.
Hebben 2 aanhechtingpunten:
- Origo: gelegen aan het proximale onbeweeglijke beenstuk.
- Insertie: gelegen aan het distale beweeglijke beenstuk.
Bewegingen:
- Agonist: Buigende spier die beweging initieert (ook wel prime mover genoemd).
- Synergist: Ondersteunt een beweging
- Antagonist: Strekkende spier die beweging van agonist tegen gaan. Ledemaat gaat terug in
rustpositie. Van belang voor gewrichten.
De m.deltoideus (deltaspier) loopt als een kap om het schoudergewricht heen.
M. deltoideus is deltavormig en bestaat uit 3 delen:
- pars clavicularis
- pars acromiaca
- pars spinalis
die vastzitten aan voorkant, zijkant en achterkant van de schouder en zijn actief bij alle bewegingen.
