Staats- en bestuursrecht cluster A, periode 1
Lesweek 1: Staatsrecht
Staatsrecht is al het geldende recht inzake de inrichting van de overheidsorganisatie en haar
machtsuitoefening.
Een staats is een samenleving van mensen die wonen op ene bepaald stuk grond waar bepaalde
rechtsregels gelden.
Grondwet 1814/1815:
- Monarchie
- Wetgevende macht Koning en Staten-Generaal
- Koning zelfstandige bevoegdheid regelgevingen (veel macht)
- Tweekamerstelsel: 2e kamer getrapt; eerste kamer gekozen door koning
Grondwet 1848:
- Koning verliest macht
- Contraseign: politieke ministeriële verantwoordelijkheid
- Regering bevoegdheid ontbinding Kamers
- 2e Kamer rechtstreeks gekozen
Grondwet 1917:
- Algemene kiesrecht (1919 vrouwen kiesrecht)
- Evenredige vertegenwoordiging
Grondwet 1983:
- Grondrechten eerste hoofdstuk en uitbereiding
Trias politica houdt in dat er scheiding van machten is en dat er evenwicht is tussen de machten.
- Wetgevende macht: algemene regels voor burgers, de regering en de Staten-Generaal
vormen samen de wetgevende macht. Artikel 81 Grondwet
- Uitvoerende macht: voert de algemene regels uit oftewel het bestuur,
- Rechterlijke macht: geschillen over uitvoering worden door onafhankelijke rechter beslecht,
de rechtbank, gerechtshoven en de Hoge Raad.
Organen van de staat:
- Koning, artikel 24 e.v. Grondwet de koning is onschendbaar en de ministers zijn politiek
verantwoordelijk voor daden of uitspraken van het staatshoofd.
- Regering, artikel 42 en 47 Grondwet
- Ministers, artikel 44 Grondwet
- Staatssecretarissen, artikel 46 Grondwet
- Staten-Generaal
Drie kenmerken van een democratie:
- Vrije verkiezingen
- Parlementair stelsel
- Respect voor de grondrechten
, Het parlement
De Staten-Generaal bestaat uit de Eerste en de Tweede Kamer. Ze hebben de wetgevende en
Controlerende taak. Vertegenwoordigt het gehele Nederlandse volk. Artikel 50 Grondwet.
Ook maakt de Staten-Generaal de wetten, het is daarmee ook de hoogste wetgever samen met de
regering.
Een fractie zijn alle Kamerleden van dezelfde partij. Dit is een uitvalsbasis van waaruit ieder Kamerlid
zijn werk doet.
Een commissie is een Kamer in het klein en bestaat uit Kamerleden uit verschillende fracties die zich
bezighouden met hetzelfde deelterrein van het bestuur.
De Tweede Kamer
De Tweede Kamer bestaat uit 150 leden en wordt om de 4 jaar rechtstreeks gekozen door het volk.
- Behandeling wifz eerst 2e Kamer, dan 1e kamer
- Recht van initiatief (wetsvoorstel indienen)
- Recht van amendement (wetsvoorstel wijzigen)
- Recht van interpellatie (vragen aan minister/staatssecretaris)
- Recht van enquête
- Politiek primaat in volksvertegenwoordiging
- Beroepspolitici, intensieve contacten bewindslieden
De Eerste Kamer
De Eerste Kamer bestaat uit 75 leden en wordt ook voor 4 jaar gekozen, niet door de burgers maar
door de Provinciale Staten.
- Na behandeling in de Tweede Kamer, dan behandeling in de Eerste Kamer
- Recht van budget
- Recht van interpellatie
- Recht van enquête (recht bepaalde zaken te onderzoeken)
- Niet boventoon in relatie tussen regering en Staten-Generaal
- Hoofdwerkzaamheden buiten de Eerste Kamer. Bijeenkomst een keer per week
De regering
De regering bestaat uit het kabinet, de koning en de ministers, het heeft als taak het land te
besturen.
- Uitvoeren van wetten
- Maken van plannen
- Aanleggen van wegen
- Heffen van belastingen
Een minister zonder portefeuille: ministers met een eigen beleidsterrein maar zonder ministerie.
Naast een minister kennen we ook nog een staatssecretaris. Deze is verantwoordelijk voor dat deel
van het beleid waarvoor hij is benoemd. Een staatssecretaris is ondergeschikt aan een minister en
heeft alleen een raadgevende stem in de ministerraad als hij daar de minister vertegenwoordigt.
Alle ministers samen vormen de ministerraad. Hier worden de hoofdlijnen van het regeringsbeleid
vastgelegd. Ministers geven leiding aan hun ministerie. Artikel 44 Grondwet.
Lesweek 1: Staatsrecht
Staatsrecht is al het geldende recht inzake de inrichting van de overheidsorganisatie en haar
machtsuitoefening.
Een staats is een samenleving van mensen die wonen op ene bepaald stuk grond waar bepaalde
rechtsregels gelden.
Grondwet 1814/1815:
- Monarchie
- Wetgevende macht Koning en Staten-Generaal
- Koning zelfstandige bevoegdheid regelgevingen (veel macht)
- Tweekamerstelsel: 2e kamer getrapt; eerste kamer gekozen door koning
Grondwet 1848:
- Koning verliest macht
- Contraseign: politieke ministeriële verantwoordelijkheid
- Regering bevoegdheid ontbinding Kamers
- 2e Kamer rechtstreeks gekozen
Grondwet 1917:
- Algemene kiesrecht (1919 vrouwen kiesrecht)
- Evenredige vertegenwoordiging
Grondwet 1983:
- Grondrechten eerste hoofdstuk en uitbereiding
Trias politica houdt in dat er scheiding van machten is en dat er evenwicht is tussen de machten.
- Wetgevende macht: algemene regels voor burgers, de regering en de Staten-Generaal
vormen samen de wetgevende macht. Artikel 81 Grondwet
- Uitvoerende macht: voert de algemene regels uit oftewel het bestuur,
- Rechterlijke macht: geschillen over uitvoering worden door onafhankelijke rechter beslecht,
de rechtbank, gerechtshoven en de Hoge Raad.
Organen van de staat:
- Koning, artikel 24 e.v. Grondwet de koning is onschendbaar en de ministers zijn politiek
verantwoordelijk voor daden of uitspraken van het staatshoofd.
- Regering, artikel 42 en 47 Grondwet
- Ministers, artikel 44 Grondwet
- Staatssecretarissen, artikel 46 Grondwet
- Staten-Generaal
Drie kenmerken van een democratie:
- Vrije verkiezingen
- Parlementair stelsel
- Respect voor de grondrechten
, Het parlement
De Staten-Generaal bestaat uit de Eerste en de Tweede Kamer. Ze hebben de wetgevende en
Controlerende taak. Vertegenwoordigt het gehele Nederlandse volk. Artikel 50 Grondwet.
Ook maakt de Staten-Generaal de wetten, het is daarmee ook de hoogste wetgever samen met de
regering.
Een fractie zijn alle Kamerleden van dezelfde partij. Dit is een uitvalsbasis van waaruit ieder Kamerlid
zijn werk doet.
Een commissie is een Kamer in het klein en bestaat uit Kamerleden uit verschillende fracties die zich
bezighouden met hetzelfde deelterrein van het bestuur.
De Tweede Kamer
De Tweede Kamer bestaat uit 150 leden en wordt om de 4 jaar rechtstreeks gekozen door het volk.
- Behandeling wifz eerst 2e Kamer, dan 1e kamer
- Recht van initiatief (wetsvoorstel indienen)
- Recht van amendement (wetsvoorstel wijzigen)
- Recht van interpellatie (vragen aan minister/staatssecretaris)
- Recht van enquête
- Politiek primaat in volksvertegenwoordiging
- Beroepspolitici, intensieve contacten bewindslieden
De Eerste Kamer
De Eerste Kamer bestaat uit 75 leden en wordt ook voor 4 jaar gekozen, niet door de burgers maar
door de Provinciale Staten.
- Na behandeling in de Tweede Kamer, dan behandeling in de Eerste Kamer
- Recht van budget
- Recht van interpellatie
- Recht van enquête (recht bepaalde zaken te onderzoeken)
- Niet boventoon in relatie tussen regering en Staten-Generaal
- Hoofdwerkzaamheden buiten de Eerste Kamer. Bijeenkomst een keer per week
De regering
De regering bestaat uit het kabinet, de koning en de ministers, het heeft als taak het land te
besturen.
- Uitvoeren van wetten
- Maken van plannen
- Aanleggen van wegen
- Heffen van belastingen
Een minister zonder portefeuille: ministers met een eigen beleidsterrein maar zonder ministerie.
Naast een minister kennen we ook nog een staatssecretaris. Deze is verantwoordelijk voor dat deel
van het beleid waarvoor hij is benoemd. Een staatssecretaris is ondergeschikt aan een minister en
heeft alleen een raadgevende stem in de ministerraad als hij daar de minister vertegenwoordigt.
Alle ministers samen vormen de ministerraad. Hier worden de hoofdlijnen van het regeringsbeleid
vastgelegd. Ministers geven leiding aan hun ministerie. Artikel 44 Grondwet.
