Verduidelijking handels- en ondernemingsrecht deel 3

Ondernemingsrecht deel 3:

Theorie:

Aandeelhouders zijn in beginsel tot niet meer gehouden dan volstorting van de aandelen. Ook
wanneer de rechtspersoon failliet gaat, kunnen zij, in beginsel, tot niet meer dan volstorting van de
aandelen gedwongen worden. Waarom schrijf ik in beginsel? Het kan zijn dat de aandeelhouder zich
als bestuurder gaat gedragen. Dat betekent dat wanneer de aandeelhouder bestuurstaken over gaat
nemen hij gezien kan worden als bestuurder. Dat betekent dat de artikelen van
bestuurdersaansprakelijkheid ook op hem van toepassing kan zijn. Maar waar gaat
bestuurdersaansprakelijk dan over?

Bestuurdersaansprakelijk kan zowel intern als extern zijn. Intern kan er sprake zijn van de bestuurder
jegens de rechtspersoon. Dat is het geval als de bestuurder bepaalde rechtshandelingen heeft
verricht die vervolgens het gevolg zijn geweest van de deconfiture van de onderneming. Nou hoeft
dat niet direct bestuurdersaansprakelijkheid te betekenen. De bestuurder moet namelijk kunnen
besturen zonder dat de mogelijkheid van bestuurdersaansprakelijkheid als een soort zwaard van
Damocles boven hem hangt. Hij dient besluiten te kunnen nemen en deze besluiten niet laten
afhangen van defensieve overwegingen. Externe aansprakelijkheid van de bestuurder is er als hij
bijvoorbeeld een rechtshandeling met een derde is aangegaan namens de rechtspersoon en de
rechtspersoon vervolgens niet kan betalen en de bestuurder dat redelijkerwijs had moeten kunnen
voorzien. Zowel voor interne als externe aansprakelijkheid geldt het criterium van persoonlijk ernstig
verwijt.

De taken van de bestuurder zijn, zoals al eerder aangegeven, het dagelijkse bestuur over de
onderneming voeren. Het bestuur kan dan ook een tegengesteld belang hebben met de
aandeelhouders. De aandeelhouders willen bijvoorbeeld winst uitgekeerd zien en de bestuurder
vindt dat niet verstandig omdat men dan wel eens in betalingsproblemen kan komen. Maar wanneer
mag dan winst worden uitgekeerd? Er mag winst worden uitgekeerd wanneer dit boven het gestort
en opgevraagd kapitaal komt vermeerderd met de wettelijke reserves. Bij een NV is het kapitaal
bijvoorbeeld 45.000 euro. Wanneer het bedrag dat de NV binnenkrijgt boven deze 45.000 euro komt
te liggen, dan mag de NV gaan uitkeren mits het bedrag tevens boven de wettelijke reserve uitkomt.
De wettelijke reserve is een reserve ter hoogte van zijn aandeel in het positieve resultaat uit
deelnemingen en rechtstreekse vermogenswaarderingen sinds de eerste waardering. Een besluit tot
uitkering van dividend dat niet voldoet aan voorafgaande is een uitkering in strijd met de wet en
derhalve nietig. Het bestuur kan dan hiervoor aansprakelijk gesteld worden. Daarnaast kan het
bestuur ook aansprakelijk gehouden worden bij een onrechtmatige daad. De Hoge Raad heeft daar
eigenlijk een omkering van de bewijslast genoteerd. Wanneer vaststaat dat een vennootschap
onrechtmatig heeft gehandeld, dan wordt er bestuurdersaansprakelijkheid aangenomen, tenzij de
bestuurder een rechtvaardigingsgrond heeft. Het persoonlijke ernstige verwijt staat dan vast.

Een vennootschap kan er ook voor kiezen om zelf aandelen in te kopen. Dat doet zij door bij de
aandeelhouders de aandelen op te kopen. Deze aandelen dienen echter wel volgestort te zijn.

Aansprakelijkheid van de bestuurder kan worden verminderd door middel van decharge. Decharge
wordt door de aandeelhouders verleend aan de bestuurder waarin eigenlijk wordt gezegd dat de
bestuurder niet meer aansprakelijk is voor de jaarrekening. Echter, dit strekt zich uit tot datgeen dat
de aandeelhouders konden weten. Als er sprake is van zaken die de aandeelhouders niet wisten of
konden weten, dan blijft de aansprakelijkheid van de bestuurders bestaan.

Jurisprudentie: