Week 1 Dementie
De student kan het ziektebeeld dementie uitleggen
Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes. De bekendste vormen van dementie
zijn:
- Corticale dementie (Alzheimer)
- Lewy Body dementie
- Fronto-temporale dementie
- Vasculaire dementie
De student heeft kennis van de oorzaken en signs & symptoms van dementie
- Roken
- Ongezond gewicht
- Te weinig beweging
- Hoge bloeddruk
- Suikerziekte
- Te weinig mentale en sociale activiteiten
- Depressie
- Ophoping van bepaalde eiwitten
Kan alzheimerdementie, vasculaire dementie, lewy-body-dementie en
frontaalkwabdementie onderscheiden van oorzaken en symptomen
Corticale dementie (Alzheimer)
Oorzaken:
Zenuwcellen in de hersenen gaan kapot. Dit komt doordat bepaalde eiwitten zich ophopen
in de zenuwcellen. Deze ophopingen verstoren de onderlinge communicatie
Verschijnselen:
- Geheugenstoornissen
- Moeite met alledaagse handelingen
- Veranderingen in karakter en gedrag
- Problemen met taal
Lewy Body dementie
Oorzaken:
Bij iemand met Lewy body dementie bevinden zich zogenaamde Lewy bodies in de
zenuwcellen van de hersenen. Dit zijn speciale eiwitafzettingen. Onderzoekers denken dat
deze Lewy bodies ontstaan als een hersencel gevaar loopt, bijvoorbeeld omdat er een giftige
stof aanwezig is. Bij Lewy body dementie zitten de afwijkingen voornamelijk in de
hersenschors. Lewy body dementie is in het overgrote deel van de gevallen niet erfelijk.
Verschijnselen:
Iemand met Lewy body dementie heeft in het begin geen geheugenproblemen of moeite
met het uitvoeren van handelingen. Symptomen van Lewy body dementie kunnen zijn:
Aandacht stoornissen.
Visuele hallucinaties. Iemand ziet dingen die er niet zijn. Dit maakt het moeilijker om
deze vorm van dementie te herkennen.
, Een extra probleem is dat mensen met Lewy body dementie vaak erg gevoelig zijn
voor de bijwerkingen van de medicijnen tegen hallucinaties.
Fronto-temporale dementie
Oorzaken:
De frontaalkwab regelt ons gedrag. We gebruiken dit hersendeel om keuzes te maken,
plannen te maken en onze coördinatie te regelen. We toetsen met de frontaalkwab of ons
(geplande) gedrag voldoet aan onze normen en waarden. De temporaalkwab speelt ook een
rol in ons gedrag maar is vooral belangrijk voor taal en spraak. Bij fronto-temporale
dementie sterven de hersencellen in de frontaalkwab af.
Verschijnselen:
De eerste verschijnselen zijn afhankelijk van de plaats in de hersenen die beschadigd raakt.
Heftige veranderingen in gedrag, taalvaardigheid en motoriek kunnen wijzen op FTD.
Geheugenproblemen volgen vaak pas in een later stadium.
Vasculaire dementie
Oorzaken:
Veel mensen met vasculaire dementie hebben hart- en vaatziekten (gehad). Bijvoorbeeld
langdurig een hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, suikerziekte of TIA's (kortdurende
afsluiting van een bloedvat in de hersenen). Ook is het mogelijk dat iemand een of meerdere
beroertes heeft gehad voordat de dementie begon. Het komt echter ook veel voor dat
vaatschade een oorzaak is van dementie zonder dat iemand ooit een beroerte heeft
bemerkt.
Verschijnselen:
- Wat vaak opvalt is dat men langzamer gaat denken, spreken en handelen.
- Men kan zich moeilijker concentreren en moeilijke meerdere dingen tegelijk doen
- Naast de geestelijke achteruitgang kan iemand ook lichamelijke verschijnselen
hebben, zoals wankeler of langzamer lopen
Ook kan bijvoorbeeld verlamming, of gevoelsverlies ontstaan
De student weet welke ziektegerichte diagnostiek gedaan kan worden bij mensen met
dementie
1. Auto-anamnese arts vraagt wat het probleem is van de patiënt
2. Hetero-anamnese verhaal van de familie over de patiënt
3. Meetinstrumenten Mini Mental Status Examination (MMSE), Observatie lijst voor
vroege dementie (OLD)
4. Aanvullend onderzoek
De student kan interventies benoemen voor mensen met dementie en uitleggen
- Trend overheidsbeleid: zo lang mogelijk thuis blijven wonen
- Vroegsignalering
- Tertiare preventie
- Begeleiding
- Gepaste benaderingswijze
- Verpleegkundige diagnoses bij dementie
, De student heeft kennis van de benaderingswijzen van mensen met dementie volgens:
Realiteits Orientatie Training (ROT), Validation en Reminiscentie
Geven van realistische informatie en systematisch corrigeren van onjuiste uitspraken en
handelingen. Doel is dementerenden contact met de realiteit zo lang mogelijk te laten
behouden.
De student kan beargumenteren welke behandel- en begeleidingsvormen toepasbaar zijn in
diverse stadia van dementie
Voor dementie is tot op de dag van vandaag nog geen geneesmiddel beschikbaar. Het type
medicijn hangt van het type en het stadium van de dementie af. Wel zijn er bepaalde
medicatie om het proces te remmen en symptomen te bestrijden zoals angst, depressie,
slapeloosheid en psychotische verschijnselen.
Omgaan met dementie:
De omgang met dementie kan je in twee categorieën verdelen:
- Geheugentraining
- Benaderingswijze
Geheugentraining:
Use it of lose it
Goed geoefende/gestudeerde hersenen hebben meer hersencapaciteit: symptomen van
dementie bij hoger opgeleiden worden later zichtbaar. Met geheugentraining kan het proces
van het zichtbaar worden van symptomen enigszins worden afgeremd.
Benaderingswijze
- Realiteits Oriëntatie training (ROT)
- Reminiscentie ophalen van persoonlijke herinneringen, het doel is vergroten
welbevinden en bijdragen aan opmaken van levensbalans
- Validation benaderingswijze waarbij steeds wordt gezocht naar aansluiting bij de
realiteit en beleving van de dementerende (wordt vaak gebruikt bij Alzheimer)
- Gedragstherapie wordt gebruik gemaakt van operante conditionering, oftewel het
aanmoedigen/prijzen bij gewenst gedrag en het negeren van ongewenst gedrag
- Adaptatie-coping benadering en activiteitenprogramma’s
activiteitenprogramma’s waaronder activiteitenbegeleiding, psychomotorische
therapie en muziektherapie passen in een benadering waarbij het accent ligt op de
bevordering van het welbevinden
De student kan omgevingsfactoren benoemen die (on)gunstig zijn voor dementie
- Structuur en inrichting van de leefruimte: huiselijke sfeer, logische indeling,
zichtbaar, breng contrast aan en persoonlijke spullen
- Mogelijkheid tot bewegen
- Zintuigelijke waarneming stimuleren
- Vrij toegang tot buiten
De student kan het ziektebeeld dementie uitleggen
Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes. De bekendste vormen van dementie
zijn:
- Corticale dementie (Alzheimer)
- Lewy Body dementie
- Fronto-temporale dementie
- Vasculaire dementie
De student heeft kennis van de oorzaken en signs & symptoms van dementie
- Roken
- Ongezond gewicht
- Te weinig beweging
- Hoge bloeddruk
- Suikerziekte
- Te weinig mentale en sociale activiteiten
- Depressie
- Ophoping van bepaalde eiwitten
Kan alzheimerdementie, vasculaire dementie, lewy-body-dementie en
frontaalkwabdementie onderscheiden van oorzaken en symptomen
Corticale dementie (Alzheimer)
Oorzaken:
Zenuwcellen in de hersenen gaan kapot. Dit komt doordat bepaalde eiwitten zich ophopen
in de zenuwcellen. Deze ophopingen verstoren de onderlinge communicatie
Verschijnselen:
- Geheugenstoornissen
- Moeite met alledaagse handelingen
- Veranderingen in karakter en gedrag
- Problemen met taal
Lewy Body dementie
Oorzaken:
Bij iemand met Lewy body dementie bevinden zich zogenaamde Lewy bodies in de
zenuwcellen van de hersenen. Dit zijn speciale eiwitafzettingen. Onderzoekers denken dat
deze Lewy bodies ontstaan als een hersencel gevaar loopt, bijvoorbeeld omdat er een giftige
stof aanwezig is. Bij Lewy body dementie zitten de afwijkingen voornamelijk in de
hersenschors. Lewy body dementie is in het overgrote deel van de gevallen niet erfelijk.
Verschijnselen:
Iemand met Lewy body dementie heeft in het begin geen geheugenproblemen of moeite
met het uitvoeren van handelingen. Symptomen van Lewy body dementie kunnen zijn:
Aandacht stoornissen.
Visuele hallucinaties. Iemand ziet dingen die er niet zijn. Dit maakt het moeilijker om
deze vorm van dementie te herkennen.
, Een extra probleem is dat mensen met Lewy body dementie vaak erg gevoelig zijn
voor de bijwerkingen van de medicijnen tegen hallucinaties.
Fronto-temporale dementie
Oorzaken:
De frontaalkwab regelt ons gedrag. We gebruiken dit hersendeel om keuzes te maken,
plannen te maken en onze coördinatie te regelen. We toetsen met de frontaalkwab of ons
(geplande) gedrag voldoet aan onze normen en waarden. De temporaalkwab speelt ook een
rol in ons gedrag maar is vooral belangrijk voor taal en spraak. Bij fronto-temporale
dementie sterven de hersencellen in de frontaalkwab af.
Verschijnselen:
De eerste verschijnselen zijn afhankelijk van de plaats in de hersenen die beschadigd raakt.
Heftige veranderingen in gedrag, taalvaardigheid en motoriek kunnen wijzen op FTD.
Geheugenproblemen volgen vaak pas in een later stadium.
Vasculaire dementie
Oorzaken:
Veel mensen met vasculaire dementie hebben hart- en vaatziekten (gehad). Bijvoorbeeld
langdurig een hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, suikerziekte of TIA's (kortdurende
afsluiting van een bloedvat in de hersenen). Ook is het mogelijk dat iemand een of meerdere
beroertes heeft gehad voordat de dementie begon. Het komt echter ook veel voor dat
vaatschade een oorzaak is van dementie zonder dat iemand ooit een beroerte heeft
bemerkt.
Verschijnselen:
- Wat vaak opvalt is dat men langzamer gaat denken, spreken en handelen.
- Men kan zich moeilijker concentreren en moeilijke meerdere dingen tegelijk doen
- Naast de geestelijke achteruitgang kan iemand ook lichamelijke verschijnselen
hebben, zoals wankeler of langzamer lopen
Ook kan bijvoorbeeld verlamming, of gevoelsverlies ontstaan
De student weet welke ziektegerichte diagnostiek gedaan kan worden bij mensen met
dementie
1. Auto-anamnese arts vraagt wat het probleem is van de patiënt
2. Hetero-anamnese verhaal van de familie over de patiënt
3. Meetinstrumenten Mini Mental Status Examination (MMSE), Observatie lijst voor
vroege dementie (OLD)
4. Aanvullend onderzoek
De student kan interventies benoemen voor mensen met dementie en uitleggen
- Trend overheidsbeleid: zo lang mogelijk thuis blijven wonen
- Vroegsignalering
- Tertiare preventie
- Begeleiding
- Gepaste benaderingswijze
- Verpleegkundige diagnoses bij dementie
, De student heeft kennis van de benaderingswijzen van mensen met dementie volgens:
Realiteits Orientatie Training (ROT), Validation en Reminiscentie
Geven van realistische informatie en systematisch corrigeren van onjuiste uitspraken en
handelingen. Doel is dementerenden contact met de realiteit zo lang mogelijk te laten
behouden.
De student kan beargumenteren welke behandel- en begeleidingsvormen toepasbaar zijn in
diverse stadia van dementie
Voor dementie is tot op de dag van vandaag nog geen geneesmiddel beschikbaar. Het type
medicijn hangt van het type en het stadium van de dementie af. Wel zijn er bepaalde
medicatie om het proces te remmen en symptomen te bestrijden zoals angst, depressie,
slapeloosheid en psychotische verschijnselen.
Omgaan met dementie:
De omgang met dementie kan je in twee categorieën verdelen:
- Geheugentraining
- Benaderingswijze
Geheugentraining:
Use it of lose it
Goed geoefende/gestudeerde hersenen hebben meer hersencapaciteit: symptomen van
dementie bij hoger opgeleiden worden later zichtbaar. Met geheugentraining kan het proces
van het zichtbaar worden van symptomen enigszins worden afgeremd.
Benaderingswijze
- Realiteits Oriëntatie training (ROT)
- Reminiscentie ophalen van persoonlijke herinneringen, het doel is vergroten
welbevinden en bijdragen aan opmaken van levensbalans
- Validation benaderingswijze waarbij steeds wordt gezocht naar aansluiting bij de
realiteit en beleving van de dementerende (wordt vaak gebruikt bij Alzheimer)
- Gedragstherapie wordt gebruik gemaakt van operante conditionering, oftewel het
aanmoedigen/prijzen bij gewenst gedrag en het negeren van ongewenst gedrag
- Adaptatie-coping benadering en activiteitenprogramma’s
activiteitenprogramma’s waaronder activiteitenbegeleiding, psychomotorische
therapie en muziektherapie passen in een benadering waarbij het accent ligt op de
bevordering van het welbevinden
De student kan omgevingsfactoren benoemen die (on)gunstig zijn voor dementie
- Structuur en inrichting van de leefruimte: huiselijke sfeer, logische indeling,
zichtbaar, breng contrast aan en persoonlijke spullen
- Mogelijkheid tot bewegen
- Zintuigelijke waarneming stimuleren
- Vrij toegang tot buiten
