Samenvatting scheikunde Havo 5
Hoofdstuk 7 koolstofverbindingen
Koolstofverbindingen
->stoffen waarin de atoomsoort c in voorkomt
->zijn onderverdeeld in subgroepen, bijvoorbeeld de koolwaterstoffen
Koolwaterstoffen
->verbindingen die alleen bestaan uit koolstof en waterstofatomen
Onvertakte en vertakte koolwaterstoffen
Verzadigd en onverzadigd koolwaterstoffen
->enkele bindingen ->1 of meer dubbele atoombindingen
Homologe reeks: een groep
van stoffen die dezelfde
algemene formule hebben.
-> de verhouding tussen het aantal c-atomen en h-atomen in de moleculen van alle stoffen uit 1
homologe reeks is gelijk.
Alkanen
-> stoffen waarvan de moleculen bestaan uit C en H atomen
-> verhouding n :2n + 2 CnH2n+2
- je hebt vertakte en onvertakte alkanen
- enkelvoudige bindingen -> dus verzadigde verbindingen
Alkenen
-> stoffen waarvan de moleculen bestaan uit C en H atomen
-> verhouding is n : 2n CnH2n
- je hebt vertakte en onvertakte alkenen
- er komt 1 dubbele binding in voor -> onverzadigde verbindingen
Letten op covalentie → hoeveel bindingen kan het aangaan
Isomerie: verschillende stoffen, zelfde
molecuulformule.
->zelfde molecuulformule, verschillende
structuurformule
Systematische naamgeving
,Namen van onvertakte alkenen
-> uitgang niet aan, maar een!
-> dubbele binding kan op verschillende plaatsen in het molecuul voorkomen.
Aantal C-atomen tellen -> 5 -> dus
pent
Dubbele binding -> uitgang dus …een
Waar zit de dubbele binding -> tellen vanaf kortste kant
->zit op 2e C
-> systematische naam → pent-2-een
Namen van vertakte alkanen
1 vertakking -> methyl 3 vertakkingen -> propyl
2 vertakkingen -> ethyl 4 vertakkingen -> enzovoort
Koolstofverbindingen met een
karakteristieke groep.
Een karakteristieke groep is een atoom (geen C of H atoom) of een groep atomen in een
koolstofverbinding.
In een halogeenalkaan is een H-atoom vervangen door een halogeenatoom.
->de naam van deze karakteristieke groep wordt geplaatst voor de stamnaam van de
alkaanketen.
->zie tabel 66d Binas
, Systematische naamgeving van de
alkaanzuren
Alle koolstofverbindingen waarin de karakteristieke groep met de formule:
in voorkomt, behoren tot de
groep van de carbonzuren. Een
subgroep van de carbonzuren
wordt gevormd door de
homologe reeks van de
alkaanzuren.
In een alkaanzuur is een H-
atoom vervangen door een
COOH-groep, een zuurgroep.
Zuur komt achter de naam van
de alkaanketen.
Systematische naam van de
alkanolen
Alle koolstofverbindingen
waarin de karakteristieke groep met de formule –O-H aanwezig is, behoren tot de groep van de
alcoholen. Een subgroep van de alcoholen wordt gevormd door de homologe reeks van de
alkanolen. In het voorbeeld hieronder is 1H vervangen door 1 OH groep.
In een alkanol is een H-atoom
vervangen door een –OH groep.
In de naam van een alkanol
wordt de uitgang –ol achter de
naam van de alkaanketen
geplaatst.
Alle koolstofverbindingen
waarin de karakteristieke groep
met de formule –NH2 aanwezig is, behoren tot de
groep van de amines. Een subgroep hiervan
wordt gevormd door de homologe reeks van de
alkaanamines.
, In een alkaanamine is 1 H atoom vervangen
door een NH2 groep. In de naam van een
alkaanamine wordt de uitgang –amine
achter de naam van de alkaanketen
geplaatst.
Substitutie en additiereacties
Substitutiereactie
-> is een reactie tussen een alkaan en een halogeen die alleen verloopt onder invloed van licht.
-> endotherme reactie
Een H atoom kan vervangen worden door een halogeenatoom
Additiereactie
-> is een reactie tussen een alkeen en een stof bijv. een halogeen
-> de dubbele binding in het alkeenmolecuul breekt open en beide halogeenatomen koppelen op
de vrijgekomen bindingsplaatsen → er ontstaat een halogeenalkaan als reactieproduct.
De aanwezigheid van een onverzadigde verbinding kun je aantonen met behulp van een
broomoplossing.
Bij een additie van een halogeen aan
een alkeen ontstaat een
dihalogeenalkaan (een alkaan waarvan
elk molecuul 2 halogeenatomen bevat)
Bij de additie van waterstof aan een
alkeen ontstaat een alkaan.
Bij de additie van water aan een alkeen
ontstaat een alkanol.
Additiereacties hebben vaak een
katalysator nodig om de
additiereacties met redelijke snelheid
te laten verlopen.
Ethanol/alcohol
2 belangrijke productieprocessen voor
ethanol.
De productie van ethanol uit etheen.
-proces berust op additie van water uit etheen
Voor proces katalysator nodig
De vergelijking voor de reactie is:
Hoofdstuk 7 koolstofverbindingen
Koolstofverbindingen
->stoffen waarin de atoomsoort c in voorkomt
->zijn onderverdeeld in subgroepen, bijvoorbeeld de koolwaterstoffen
Koolwaterstoffen
->verbindingen die alleen bestaan uit koolstof en waterstofatomen
Onvertakte en vertakte koolwaterstoffen
Verzadigd en onverzadigd koolwaterstoffen
->enkele bindingen ->1 of meer dubbele atoombindingen
Homologe reeks: een groep
van stoffen die dezelfde
algemene formule hebben.
-> de verhouding tussen het aantal c-atomen en h-atomen in de moleculen van alle stoffen uit 1
homologe reeks is gelijk.
Alkanen
-> stoffen waarvan de moleculen bestaan uit C en H atomen
-> verhouding n :2n + 2 CnH2n+2
- je hebt vertakte en onvertakte alkanen
- enkelvoudige bindingen -> dus verzadigde verbindingen
Alkenen
-> stoffen waarvan de moleculen bestaan uit C en H atomen
-> verhouding is n : 2n CnH2n
- je hebt vertakte en onvertakte alkenen
- er komt 1 dubbele binding in voor -> onverzadigde verbindingen
Letten op covalentie → hoeveel bindingen kan het aangaan
Isomerie: verschillende stoffen, zelfde
molecuulformule.
->zelfde molecuulformule, verschillende
structuurformule
Systematische naamgeving
,Namen van onvertakte alkenen
-> uitgang niet aan, maar een!
-> dubbele binding kan op verschillende plaatsen in het molecuul voorkomen.
Aantal C-atomen tellen -> 5 -> dus
pent
Dubbele binding -> uitgang dus …een
Waar zit de dubbele binding -> tellen vanaf kortste kant
->zit op 2e C
-> systematische naam → pent-2-een
Namen van vertakte alkanen
1 vertakking -> methyl 3 vertakkingen -> propyl
2 vertakkingen -> ethyl 4 vertakkingen -> enzovoort
Koolstofverbindingen met een
karakteristieke groep.
Een karakteristieke groep is een atoom (geen C of H atoom) of een groep atomen in een
koolstofverbinding.
In een halogeenalkaan is een H-atoom vervangen door een halogeenatoom.
->de naam van deze karakteristieke groep wordt geplaatst voor de stamnaam van de
alkaanketen.
->zie tabel 66d Binas
, Systematische naamgeving van de
alkaanzuren
Alle koolstofverbindingen waarin de karakteristieke groep met de formule:
in voorkomt, behoren tot de
groep van de carbonzuren. Een
subgroep van de carbonzuren
wordt gevormd door de
homologe reeks van de
alkaanzuren.
In een alkaanzuur is een H-
atoom vervangen door een
COOH-groep, een zuurgroep.
Zuur komt achter de naam van
de alkaanketen.
Systematische naam van de
alkanolen
Alle koolstofverbindingen
waarin de karakteristieke groep met de formule –O-H aanwezig is, behoren tot de groep van de
alcoholen. Een subgroep van de alcoholen wordt gevormd door de homologe reeks van de
alkanolen. In het voorbeeld hieronder is 1H vervangen door 1 OH groep.
In een alkanol is een H-atoom
vervangen door een –OH groep.
In de naam van een alkanol
wordt de uitgang –ol achter de
naam van de alkaanketen
geplaatst.
Alle koolstofverbindingen
waarin de karakteristieke groep
met de formule –NH2 aanwezig is, behoren tot de
groep van de amines. Een subgroep hiervan
wordt gevormd door de homologe reeks van de
alkaanamines.
, In een alkaanamine is 1 H atoom vervangen
door een NH2 groep. In de naam van een
alkaanamine wordt de uitgang –amine
achter de naam van de alkaanketen
geplaatst.
Substitutie en additiereacties
Substitutiereactie
-> is een reactie tussen een alkaan en een halogeen die alleen verloopt onder invloed van licht.
-> endotherme reactie
Een H atoom kan vervangen worden door een halogeenatoom
Additiereactie
-> is een reactie tussen een alkeen en een stof bijv. een halogeen
-> de dubbele binding in het alkeenmolecuul breekt open en beide halogeenatomen koppelen op
de vrijgekomen bindingsplaatsen → er ontstaat een halogeenalkaan als reactieproduct.
De aanwezigheid van een onverzadigde verbinding kun je aantonen met behulp van een
broomoplossing.
Bij een additie van een halogeen aan
een alkeen ontstaat een
dihalogeenalkaan (een alkaan waarvan
elk molecuul 2 halogeenatomen bevat)
Bij de additie van waterstof aan een
alkeen ontstaat een alkaan.
Bij de additie van water aan een alkeen
ontstaat een alkanol.
Additiereacties hebben vaak een
katalysator nodig om de
additiereacties met redelijke snelheid
te laten verlopen.
Ethanol/alcohol
2 belangrijke productieprocessen voor
ethanol.
De productie van ethanol uit etheen.
-proces berust op additie van water uit etheen
Voor proces katalysator nodig
De vergelijking voor de reactie is:
