taalverwerking en afasie
de student kan het begrip afasie definiëren:
Afasie: Verworven taalstoornis ten gevolge van plotseling optredend hersenletsel dat
is ontstaan nadat de taal verworven is.”
de student kan de lokalisatie van taalfuncties in de hersenen en de
belangrijkste betrokken hersengebieden benoemen en aanwijzen
de student kent de opbouw, theoretische achtergrond en mogelijke
toepassing van het taalverwerkingsmodel van Ellis en Young
Verschil tussen het model van Ellis & Jong en het model van Levelt:
E&Y: één semantisch systeem
Levelt : 2 systemen:
non-verbaal (concept)
verbaal (woorden)
Model van Ellis & Jong:
Met dit model zijn de volgende
processen te beschrijven:
Begrijpen van gesproken
woorden
Benoemen van
voorwerpen, dieren etc.
Herhalen/na spreken
Hardop lezen
Begrijpend lezen
Schrijven op dictaat
Schriftelijk benoemen
Herhalen, lezen en
schrijven van niet
bestaande woorden
Het model is opgesteld om de
verwerking en productie van
zelfstandige naamwoorden te
beschrijven.
Voor werkwoorden is een
model op zinsniveau beter.
,
, spreken
auditief begrip:
1. auditieve analysesysteem: de klankreeks wordt door het auditieve
analysesysteem uit de
geluidsstroom gedestilleerd en geanalyseerd.
woorddoofheid (gestoord taalbegrip): niet of onjuiste
analyse van de
klankstroom
2. auditieve – inputlexicon: de klankreeks activeert een woordvorm in het
auditieve-
inputlexicon en het woord wordt herkend.
woordvormdoofheid (gestoord taalbegrip)
activatieproblemen
waardoor een gecoactiveerd fonologisch verwant woord
‘wint’
3. het semantisch systeem: het woord activeert een lemma in het
semantische systeem en
wordt begrepen.
semantische fouten – woorden worden niet goed begrepen
stoornis in SS: woordbetekenisdoofheid (gestoord
taalbegrip)
stoornis in centraal/geheel: semantische fouten (alle
taalmodaliteiten)
lemmaselectie is gebeurd in het semantisch systeem (SS)
woordproductie:
4. fonologisch outputlexicon (FOL): een in het semantisch systeem gekozen
lemma
activeert een onderliggende woordvorm in het FOL.
fonologisch verwante woorden liggen bij elkaar
opgeslagen.
woordvindingsproblemen (gestoorde taalproductie) :
onvoldoende of geen activatie- fonologisch verwante
bestaande woorden (fonematische parafasieën)
5. fonologische codering: De geselecteerde woordvorm wordt vastgehouden in een
zogenaamde
‘fonologische buffer’ terwijl de juiste fonemen worden geselecteerd en
ingevuld:
o invullen fonemen in de juiste volgorde
o toepassen fonologische regels van de taal
fonematische parafasieën (gestoorde taalproductie:
o verwisselingen, omzettingen, weglatingen en toevoegingen van
klanken
o juiste woordvorm wordt wel opgehaald in het FOL, maar het lukt
niet om de juiste fonemen op de juiste plaatsen te zetten
sublexicale route: semantisch systeem fonologische codering
de patiënt kan niet bestaande woorden nazeggen. dit kan niet via lexicons, wat daar
liggen alleen bestaande woorden opgeslagen.
de student kan het begrip afasie definiëren:
Afasie: Verworven taalstoornis ten gevolge van plotseling optredend hersenletsel dat
is ontstaan nadat de taal verworven is.”
de student kan de lokalisatie van taalfuncties in de hersenen en de
belangrijkste betrokken hersengebieden benoemen en aanwijzen
de student kent de opbouw, theoretische achtergrond en mogelijke
toepassing van het taalverwerkingsmodel van Ellis en Young
Verschil tussen het model van Ellis & Jong en het model van Levelt:
E&Y: één semantisch systeem
Levelt : 2 systemen:
non-verbaal (concept)
verbaal (woorden)
Model van Ellis & Jong:
Met dit model zijn de volgende
processen te beschrijven:
Begrijpen van gesproken
woorden
Benoemen van
voorwerpen, dieren etc.
Herhalen/na spreken
Hardop lezen
Begrijpend lezen
Schrijven op dictaat
Schriftelijk benoemen
Herhalen, lezen en
schrijven van niet
bestaande woorden
Het model is opgesteld om de
verwerking en productie van
zelfstandige naamwoorden te
beschrijven.
Voor werkwoorden is een
model op zinsniveau beter.
,
, spreken
auditief begrip:
1. auditieve analysesysteem: de klankreeks wordt door het auditieve
analysesysteem uit de
geluidsstroom gedestilleerd en geanalyseerd.
woorddoofheid (gestoord taalbegrip): niet of onjuiste
analyse van de
klankstroom
2. auditieve – inputlexicon: de klankreeks activeert een woordvorm in het
auditieve-
inputlexicon en het woord wordt herkend.
woordvormdoofheid (gestoord taalbegrip)
activatieproblemen
waardoor een gecoactiveerd fonologisch verwant woord
‘wint’
3. het semantisch systeem: het woord activeert een lemma in het
semantische systeem en
wordt begrepen.
semantische fouten – woorden worden niet goed begrepen
stoornis in SS: woordbetekenisdoofheid (gestoord
taalbegrip)
stoornis in centraal/geheel: semantische fouten (alle
taalmodaliteiten)
lemmaselectie is gebeurd in het semantisch systeem (SS)
woordproductie:
4. fonologisch outputlexicon (FOL): een in het semantisch systeem gekozen
lemma
activeert een onderliggende woordvorm in het FOL.
fonologisch verwante woorden liggen bij elkaar
opgeslagen.
woordvindingsproblemen (gestoorde taalproductie) :
onvoldoende of geen activatie- fonologisch verwante
bestaande woorden (fonematische parafasieën)
5. fonologische codering: De geselecteerde woordvorm wordt vastgehouden in een
zogenaamde
‘fonologische buffer’ terwijl de juiste fonemen worden geselecteerd en
ingevuld:
o invullen fonemen in de juiste volgorde
o toepassen fonologische regels van de taal
fonematische parafasieën (gestoorde taalproductie:
o verwisselingen, omzettingen, weglatingen en toevoegingen van
klanken
o juiste woordvorm wordt wel opgehaald in het FOL, maar het lukt
niet om de juiste fonemen op de juiste plaatsen te zetten
sublexicale route: semantisch systeem fonologische codering
de patiënt kan niet bestaande woorden nazeggen. dit kan niet via lexicons, wat daar
liggen alleen bestaande woorden opgeslagen.
