Inhoudsopgave
1. Luistervaardigheid.............................................................................................................................................................................4
1.1 Kwadrant 1.................................................................................................................................................................................4
1.1.3 Luisterdoelen......................................................................................................................................................................4
1.1.4 Luisterstrategieën...............................................................................................................................................................4
1.1.5 Spreekdoelen......................................................................................................................................................................4
1.1.6 Spreekstrategieën...............................................................................................................................................................4
1.1.8 Sociale taalfuncties.............................................................................................................................................................5
1.1.9 Cognitieve taalfuncties.......................................................................................................................................................5
1.3 Kwadrant 3.................................................................................................................................................................................5
1.3.2 Taalverwerving...................................................................................................................................................................5
1.3.3 Taalontwikkelingsfasen......................................................................................................................................................5
1.3.4 Tweedetaalontwikkeling....................................................................................................................................................6
1.3.6 Communicatieve competentie...........................................................................................................................................6
2. Woordenschat...................................................................................................................................................................................7
2.1 Kwadrant 1.................................................................................................................................................................................7
2.1.2 Receptieve woordenschat..................................................................................................................................................7
2.1.3 Productieve woordenschat.................................................................................................................................................7
2.1.4 Woordleerstrategieën........................................................................................................................................................7
2.1.5 Woordbetekenis.................................................................................................................................................................7
2.1.6 Woordenschatopbouw.......................................................................................................................................................7
2.1.7 Vaktaalwoorden.................................................................................................................................................................7
2.1.8 Schooltaalwoorden.............................................................................................................................................................8
2.1.9 Signaalwoorden..................................................................................................................................................................8
2.3 Kwadrant 3.................................................................................................................................................................................8
2.3.2 Mentaal lexicon..................................................................................................................................................................8
2.3.3 Woordenschatverwerving..................................................................................................................................................8
3. Beginnende geletterdheid.................................................................................................................................................................9
3.1 Kwadrant 1.................................................................................................................................................................................9
3.1.1 Ontluikende geletterdheid.................................................................................................................................................9
3.1.3 Boekoriëntatie en verhaalbegrip........................................................................................................................................9
3.1.4 Functies van geschreven taal..............................................................................................................................................9
3.1.5 Taalbewustzijn en alfabetisch principe..............................................................................................................................9
3.1.6 Auditieve vaardigheden......................................................................................................................................................9
3.1.7 Visuele vaardigheden.......................................................................................................................................................10
3.1.8 Elementaire leeshandeling...............................................................................................................................................10
3.1.9 Elementaire spellinghandeling.........................................................................................................................................10
3.1.13 Klankzuivere woorden....................................................................................................................................................10
3.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................10
3.3.1 Ontwikkeling van het jonge kind......................................................................................................................................10
3.3.2 Schriftsystemen................................................................................................................................................................11
3.3.3 Functionele geletterdheid................................................................................................................................................11
3.3.4 Thuissituatie en geletterdheid..........................................................................................................................................11
4. Voortgezet technisch lezen.............................................................................................................................................................12
4.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................12
4.1.1 Strategieën technisch lezen..............................................................................................................................................12
4.1.3 Voordrachtaspecten.........................................................................................................................................................12
4.1.5 Leesteksten.......................................................................................................................................................................12
4.1.6 Niveaubepaling.................................................................................................................................................................12
4.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................13
4.3.2 Automatisering.................................................................................................................................................................13
4.3.3 Leesproces........................................................................................................................................................................13
4.3.4 Dyslexie.............................................................................................................................................................................13
,5. Begrijpend lezen..............................................................................................................................................................................15
5.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................15
5.1.2 Leesdoel bepalen..............................................................................................................................................................15
5.1.3 Leesstrategieën.................................................................................................................................................................15
5.1.4 Technieken voor informatieverwerking...........................................................................................................................15
5.1.8 Tekstsoorten.....................................................................................................................................................................15
5.1.9 Tekstkenmerken...............................................................................................................................................................15
5.1.10 Relaties in teksten..........................................................................................................................................................16
5.1.11 Tekstdoelen....................................................................................................................................................................16
5.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................16
5.3.2 Informatieverwerking.......................................................................................................................................................16
6. Stellen..............................................................................................................................................................................................17
6.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................17
6.1.1 Stelstrategieën..................................................................................................................................................................17
6.1.2 Bepalen doel, publiek en tekstsoort.................................................................................................................................17
6.1.3 Verzamelen.......................................................................................................................................................................17
6.1.4 Structureren.....................................................................................................................................................................17
6.1.5 Formuleren.......................................................................................................................................................................17
6.1.6 Reviseren..........................................................................................................................................................................17
6.1.7 Verzorgen.........................................................................................................................................................................18
6.1.8 Reflecteren op schrijfgedrag............................................................................................................................................18
6.1.10 Tekstsoorten...................................................................................................................................................................18
6.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................18
6.3.2 Functies van schrijven.......................................................................................................................................................18
6.3.3 Schrijfproces.....................................................................................................................................................................18
7. Jeugdliteratuur................................................................................................................................................................................20
7.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................20
7.1.4 Literaire genres.................................................................................................................................................................20
7.1.7 Versvorm en rijm..............................................................................................................................................................20
7.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................21
7.3.3 Beoordelingscriteria jeugdliteratuur................................................................................................................................21
8. Taalbeschouwing.............................................................................................................................................................................22
8.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................22
8.1.1 Taalbeschouwingsstrategieën..........................................................................................................................................22
8.1.2 Zinsontleden.....................................................................................................................................................................22
8.1.3 Woordbenoemen.............................................................................................................................................................22
8.1.5 Taalvariatie.......................................................................................................................................................................22
8.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................22
8.3.2 Taal...................................................................................................................................................................................22
8.3.3 Fonologie..........................................................................................................................................................................22
8.3.4 Morfologie........................................................................................................................................................................22
8.3.55 Syntaxis...........................................................................................................................................................................23
8.3.6 Semantiek.........................................................................................................................................................................23
8.3.7 Pragmatiek........................................................................................................................................................................23
8.3.8 Orthografie.......................................................................................................................................................................23
8.3.9 Metalinguïstisch bewustzijn.............................................................................................................................................23
8.3.10 Schoolgrammatica..........................................................................................................................................................23
8.3.11 Nut van grammaticaonderwijs.......................................................................................................................................23
8.3.12 Taalverandering..............................................................................................................................................................24
9. Spelling............................................................................................................................................................................................25
9.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................25
9.1.1 Elementaire spellinghandeling.........................................................................................................................................25
9.1.2 Spellingstrategieën...........................................................................................................................................................25
9.1.6 Spellingcategorieën..........................................................................................................................................................25
, 9.1.7 Werkwoordspelling..........................................................................................................................................................25
9.1.8 Interpunctie......................................................................................................................................................................26
9.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................26
9.3.2 Schriftsystemen................................................................................................................................................................26
, 1. Luistervaardigheid
1.1 Kwadrant 1
1.1.3 Luisterdoelen
Voorbeelden van luisterdoelen:
Iets te weten willen komen
Een bepaald gevoel willen ondergaan
Zich een mening willen vormen
Een bepaalde handeling willen uitvoeren
Een spel mee willen spelen
1.1.4 Luisterstrategieën
Om luisterdoelen te realiseren kiest luisteraar bewust of onbewust een strategie, zoals:
Globaal luisteren (grote lijnen)
Intensief luisteren (details ook belangrijk vinden)
Gericht luisteren (specifieke informatie oppikken)
Kritisch luisteren (mening vormen)
Leerkracht geeft leerling inzicht in luisterstrategieën en leert hem deze bewust in te zetten. De luisteraar
kan de volgende strategieën gebruiken:
Oriënteren op luisterdoel
Oriënteren op onderwerp en eigen kennis daarvan
Oriënteren op soort luistertekst
Oriënteren op spreker
Reflecteren op luistertaak
Monitoren van luistertaak
Evalueren van luistertaak
Leerkracht daagt leerling uit om de strategie af te stemmen op de tekstsoort. De manier van luisteren kan
variëren van passief tot actief luisteren. Actief luisteren is de vorm waarbij de luisteraar zich maximaal
inzet om de spreker te volgen en begrijpen, met middelen als aankijken, luisterresponsen geven (knikken)
en vragen stellen.
1.1.5 Spreekdoelen
Spreker heeft altijd bewust of onbewust een doel. Leerkracht moet aandacht besteden aan de volgende
doelen:
Amuseren (bijvoorbeeld mop vertellen)
Informeren (bijvoorbeeld vertellen hoe laat het is)
Instrueren (bijvoorbeeld wegwijzen)
Overtuigen (bijvoorbeeld vertellen hoe goed een boek is)
Leerling moet leren dat hij zijn strategie moet afstemmen op luisteraar en spreekdoel. Zo kan de spreker
kiezen voor een bepaalde vorm of type taalgebruik.
1.1.6 Spreekstrategieën
Om spreekdoelen te realiseren kiest de spreker bewust of onbewust een strategie. Leerkracht stimuleert
leerling zicht te krijgen op zijn strategiegebruik en leert hun strategieën bewust in te zetten bij gespreks- en
spreektaken.
Spreekstrategieën zijn:
Oriënteren op het doel van spreektaak
Oriënteren op onderwerp en eigen kennis daarvan
Oriënteren op soort spreektaak
Oriënteren op gesprekspartner(s) of publiek
Reflecteren op spreektaak
, Monitoren van spreektaak
Evalueren van spreektaak
1.1.8 Sociale taalfuncties
Spreker hanteert sociale taalfuncties die betrekking hebben op interactie tussen mensen. Leerkracht
besteedt aandacht aan volgende functies:
Zelfhandhaving: zichzelf verdedigen of bezit beschermen
Zelfsturing: eigen handelingen met woorden ordenen of plannen aankondigen
Sturing van anderen: beïnvloeden van gedrag van anderen
Structurering van gesprek: bijvoorbeeld beurten aangeven
1.1.9 Cognitieve taalfuncties
Spreker hanteert cognitieve functies van taal om te verwijzen naar betekenissen en concepten. Cognitieve
taalfuncties verwijzen naar conceptualiserende functie van taal. Via taal benoemt en ordent hij
werkelijkheid. Leerkracht besteedt aandacht aan verschillende cognitieve functies (gerangschikt o.b.v.
mate van complexiteit:
Rapporteren: verslag doen van iets wat in werkelijkheid voorkomt (bijvoorbeeld: benoemen,
beschrijven, vergelijken)
Redeneren: beschrijving waarin extra denkstap wordt verwoord (bijvoorbeeld: chronologisch
ordenen, concluderen, middel-doelrelatie, oplossen van probleem, oorzaak-gevolgrelatie)
Projecteren: verplaatsen in gedachten en gevoelens van anderen
1.3 Kwadrant 3
1.3.2 Taalverwerving
In praktijk worden begrippen taalverwerving en taalontwikkeling door elkaar gebruikt. In
taalontwikkelingsproces leren kinderen regels voor taalinhoud (semantisch aspect), taalvorm (fonologie,
morfologie en syntaxis) en taalgebruik (pragmatiek). Ontwikkeling van moedertaal wordt gedeeltelijk
gestuurd vanuit rijping van centrale zenuwstelsel (minimumspreeknormen die bij logopedie worden
gehanteerd). Taalinput van buitenaf zorgt voor prikkeling van hersencellen, waardoor taal zich in eerste 6
jaren op hersenschors vastlegt in mentale atlas. Die bestaat uit vermogen tot geluidswaarneming,
klankvorming, woordbegrip, zinsbegrip en zinsproductie. Er bestaan verschillende theorieën over hoe
kinderen taal verwerven, ze imiteren niet simpelweg, maar zijn creatieve bouwers die beschikken over
taalleermechanisme. De interactionele benadering voegt toe dat taalaanbod van en interactie met
moedertaalsprekers een grote rol speelt bij leren van taal.
1.3.3 Taalontwikkelingsfasen
In moedertaalontwikkeling zijn de volgende fasen:
Prelinguale of preverbale fase (0-1 jaar)
o Huilen (0-6 weken)
o Vocaliseren (6-20 weken)
o Vocaal spel (4-6 maanden)
o Brabbelfase (7+ maanden)
Linguale of talige fase (1+ jaar)
o Vroeglinguale periode (1-2,5 jaar): een-, twee- en meerwoordzinnen.
o Differentiatiefase (2,5-5 jaar): explosieve ontwikkeling, aspecten worden uitgebouwd en
verfijnd, nieuwe aspecten komen aan bod.
o Voltooiingsfase (5+ jaar): kind bezit bouwstenen voor mondelinge taalvaardigheid, puntjes
op de i zetten.
Moedertaalsprekers op basisschool zijn in voltooiingsfase, ze beheersen moedertaal wat structurele
kenmerken betreft. Spreken grammaticaal correcte, minder complexe zinnen. Op basisschool breiden zij
1. Luistervaardigheid.............................................................................................................................................................................4
1.1 Kwadrant 1.................................................................................................................................................................................4
1.1.3 Luisterdoelen......................................................................................................................................................................4
1.1.4 Luisterstrategieën...............................................................................................................................................................4
1.1.5 Spreekdoelen......................................................................................................................................................................4
1.1.6 Spreekstrategieën...............................................................................................................................................................4
1.1.8 Sociale taalfuncties.............................................................................................................................................................5
1.1.9 Cognitieve taalfuncties.......................................................................................................................................................5
1.3 Kwadrant 3.................................................................................................................................................................................5
1.3.2 Taalverwerving...................................................................................................................................................................5
1.3.3 Taalontwikkelingsfasen......................................................................................................................................................5
1.3.4 Tweedetaalontwikkeling....................................................................................................................................................6
1.3.6 Communicatieve competentie...........................................................................................................................................6
2. Woordenschat...................................................................................................................................................................................7
2.1 Kwadrant 1.................................................................................................................................................................................7
2.1.2 Receptieve woordenschat..................................................................................................................................................7
2.1.3 Productieve woordenschat.................................................................................................................................................7
2.1.4 Woordleerstrategieën........................................................................................................................................................7
2.1.5 Woordbetekenis.................................................................................................................................................................7
2.1.6 Woordenschatopbouw.......................................................................................................................................................7
2.1.7 Vaktaalwoorden.................................................................................................................................................................7
2.1.8 Schooltaalwoorden.............................................................................................................................................................8
2.1.9 Signaalwoorden..................................................................................................................................................................8
2.3 Kwadrant 3.................................................................................................................................................................................8
2.3.2 Mentaal lexicon..................................................................................................................................................................8
2.3.3 Woordenschatverwerving..................................................................................................................................................8
3. Beginnende geletterdheid.................................................................................................................................................................9
3.1 Kwadrant 1.................................................................................................................................................................................9
3.1.1 Ontluikende geletterdheid.................................................................................................................................................9
3.1.3 Boekoriëntatie en verhaalbegrip........................................................................................................................................9
3.1.4 Functies van geschreven taal..............................................................................................................................................9
3.1.5 Taalbewustzijn en alfabetisch principe..............................................................................................................................9
3.1.6 Auditieve vaardigheden......................................................................................................................................................9
3.1.7 Visuele vaardigheden.......................................................................................................................................................10
3.1.8 Elementaire leeshandeling...............................................................................................................................................10
3.1.9 Elementaire spellinghandeling.........................................................................................................................................10
3.1.13 Klankzuivere woorden....................................................................................................................................................10
3.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................10
3.3.1 Ontwikkeling van het jonge kind......................................................................................................................................10
3.3.2 Schriftsystemen................................................................................................................................................................11
3.3.3 Functionele geletterdheid................................................................................................................................................11
3.3.4 Thuissituatie en geletterdheid..........................................................................................................................................11
4. Voortgezet technisch lezen.............................................................................................................................................................12
4.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................12
4.1.1 Strategieën technisch lezen..............................................................................................................................................12
4.1.3 Voordrachtaspecten.........................................................................................................................................................12
4.1.5 Leesteksten.......................................................................................................................................................................12
4.1.6 Niveaubepaling.................................................................................................................................................................12
4.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................13
4.3.2 Automatisering.................................................................................................................................................................13
4.3.3 Leesproces........................................................................................................................................................................13
4.3.4 Dyslexie.............................................................................................................................................................................13
,5. Begrijpend lezen..............................................................................................................................................................................15
5.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................15
5.1.2 Leesdoel bepalen..............................................................................................................................................................15
5.1.3 Leesstrategieën.................................................................................................................................................................15
5.1.4 Technieken voor informatieverwerking...........................................................................................................................15
5.1.8 Tekstsoorten.....................................................................................................................................................................15
5.1.9 Tekstkenmerken...............................................................................................................................................................15
5.1.10 Relaties in teksten..........................................................................................................................................................16
5.1.11 Tekstdoelen....................................................................................................................................................................16
5.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................16
5.3.2 Informatieverwerking.......................................................................................................................................................16
6. Stellen..............................................................................................................................................................................................17
6.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................17
6.1.1 Stelstrategieën..................................................................................................................................................................17
6.1.2 Bepalen doel, publiek en tekstsoort.................................................................................................................................17
6.1.3 Verzamelen.......................................................................................................................................................................17
6.1.4 Structureren.....................................................................................................................................................................17
6.1.5 Formuleren.......................................................................................................................................................................17
6.1.6 Reviseren..........................................................................................................................................................................17
6.1.7 Verzorgen.........................................................................................................................................................................18
6.1.8 Reflecteren op schrijfgedrag............................................................................................................................................18
6.1.10 Tekstsoorten...................................................................................................................................................................18
6.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................18
6.3.2 Functies van schrijven.......................................................................................................................................................18
6.3.3 Schrijfproces.....................................................................................................................................................................18
7. Jeugdliteratuur................................................................................................................................................................................20
7.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................20
7.1.4 Literaire genres.................................................................................................................................................................20
7.1.7 Versvorm en rijm..............................................................................................................................................................20
7.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................21
7.3.3 Beoordelingscriteria jeugdliteratuur................................................................................................................................21
8. Taalbeschouwing.............................................................................................................................................................................22
8.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................22
8.1.1 Taalbeschouwingsstrategieën..........................................................................................................................................22
8.1.2 Zinsontleden.....................................................................................................................................................................22
8.1.3 Woordbenoemen.............................................................................................................................................................22
8.1.5 Taalvariatie.......................................................................................................................................................................22
8.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................22
8.3.2 Taal...................................................................................................................................................................................22
8.3.3 Fonologie..........................................................................................................................................................................22
8.3.4 Morfologie........................................................................................................................................................................22
8.3.55 Syntaxis...........................................................................................................................................................................23
8.3.6 Semantiek.........................................................................................................................................................................23
8.3.7 Pragmatiek........................................................................................................................................................................23
8.3.8 Orthografie.......................................................................................................................................................................23
8.3.9 Metalinguïstisch bewustzijn.............................................................................................................................................23
8.3.10 Schoolgrammatica..........................................................................................................................................................23
8.3.11 Nut van grammaticaonderwijs.......................................................................................................................................23
8.3.12 Taalverandering..............................................................................................................................................................24
9. Spelling............................................................................................................................................................................................25
9.1 Kwadrant 1...............................................................................................................................................................................25
9.1.1 Elementaire spellinghandeling.........................................................................................................................................25
9.1.2 Spellingstrategieën...........................................................................................................................................................25
9.1.6 Spellingcategorieën..........................................................................................................................................................25
, 9.1.7 Werkwoordspelling..........................................................................................................................................................25
9.1.8 Interpunctie......................................................................................................................................................................26
9.3 Kwadrant 3...............................................................................................................................................................................26
9.3.2 Schriftsystemen................................................................................................................................................................26
, 1. Luistervaardigheid
1.1 Kwadrant 1
1.1.3 Luisterdoelen
Voorbeelden van luisterdoelen:
Iets te weten willen komen
Een bepaald gevoel willen ondergaan
Zich een mening willen vormen
Een bepaalde handeling willen uitvoeren
Een spel mee willen spelen
1.1.4 Luisterstrategieën
Om luisterdoelen te realiseren kiest luisteraar bewust of onbewust een strategie, zoals:
Globaal luisteren (grote lijnen)
Intensief luisteren (details ook belangrijk vinden)
Gericht luisteren (specifieke informatie oppikken)
Kritisch luisteren (mening vormen)
Leerkracht geeft leerling inzicht in luisterstrategieën en leert hem deze bewust in te zetten. De luisteraar
kan de volgende strategieën gebruiken:
Oriënteren op luisterdoel
Oriënteren op onderwerp en eigen kennis daarvan
Oriënteren op soort luistertekst
Oriënteren op spreker
Reflecteren op luistertaak
Monitoren van luistertaak
Evalueren van luistertaak
Leerkracht daagt leerling uit om de strategie af te stemmen op de tekstsoort. De manier van luisteren kan
variëren van passief tot actief luisteren. Actief luisteren is de vorm waarbij de luisteraar zich maximaal
inzet om de spreker te volgen en begrijpen, met middelen als aankijken, luisterresponsen geven (knikken)
en vragen stellen.
1.1.5 Spreekdoelen
Spreker heeft altijd bewust of onbewust een doel. Leerkracht moet aandacht besteden aan de volgende
doelen:
Amuseren (bijvoorbeeld mop vertellen)
Informeren (bijvoorbeeld vertellen hoe laat het is)
Instrueren (bijvoorbeeld wegwijzen)
Overtuigen (bijvoorbeeld vertellen hoe goed een boek is)
Leerling moet leren dat hij zijn strategie moet afstemmen op luisteraar en spreekdoel. Zo kan de spreker
kiezen voor een bepaalde vorm of type taalgebruik.
1.1.6 Spreekstrategieën
Om spreekdoelen te realiseren kiest de spreker bewust of onbewust een strategie. Leerkracht stimuleert
leerling zicht te krijgen op zijn strategiegebruik en leert hun strategieën bewust in te zetten bij gespreks- en
spreektaken.
Spreekstrategieën zijn:
Oriënteren op het doel van spreektaak
Oriënteren op onderwerp en eigen kennis daarvan
Oriënteren op soort spreektaak
Oriënteren op gesprekspartner(s) of publiek
Reflecteren op spreektaak
, Monitoren van spreektaak
Evalueren van spreektaak
1.1.8 Sociale taalfuncties
Spreker hanteert sociale taalfuncties die betrekking hebben op interactie tussen mensen. Leerkracht
besteedt aandacht aan volgende functies:
Zelfhandhaving: zichzelf verdedigen of bezit beschermen
Zelfsturing: eigen handelingen met woorden ordenen of plannen aankondigen
Sturing van anderen: beïnvloeden van gedrag van anderen
Structurering van gesprek: bijvoorbeeld beurten aangeven
1.1.9 Cognitieve taalfuncties
Spreker hanteert cognitieve functies van taal om te verwijzen naar betekenissen en concepten. Cognitieve
taalfuncties verwijzen naar conceptualiserende functie van taal. Via taal benoemt en ordent hij
werkelijkheid. Leerkracht besteedt aandacht aan verschillende cognitieve functies (gerangschikt o.b.v.
mate van complexiteit:
Rapporteren: verslag doen van iets wat in werkelijkheid voorkomt (bijvoorbeeld: benoemen,
beschrijven, vergelijken)
Redeneren: beschrijving waarin extra denkstap wordt verwoord (bijvoorbeeld: chronologisch
ordenen, concluderen, middel-doelrelatie, oplossen van probleem, oorzaak-gevolgrelatie)
Projecteren: verplaatsen in gedachten en gevoelens van anderen
1.3 Kwadrant 3
1.3.2 Taalverwerving
In praktijk worden begrippen taalverwerving en taalontwikkeling door elkaar gebruikt. In
taalontwikkelingsproces leren kinderen regels voor taalinhoud (semantisch aspect), taalvorm (fonologie,
morfologie en syntaxis) en taalgebruik (pragmatiek). Ontwikkeling van moedertaal wordt gedeeltelijk
gestuurd vanuit rijping van centrale zenuwstelsel (minimumspreeknormen die bij logopedie worden
gehanteerd). Taalinput van buitenaf zorgt voor prikkeling van hersencellen, waardoor taal zich in eerste 6
jaren op hersenschors vastlegt in mentale atlas. Die bestaat uit vermogen tot geluidswaarneming,
klankvorming, woordbegrip, zinsbegrip en zinsproductie. Er bestaan verschillende theorieën over hoe
kinderen taal verwerven, ze imiteren niet simpelweg, maar zijn creatieve bouwers die beschikken over
taalleermechanisme. De interactionele benadering voegt toe dat taalaanbod van en interactie met
moedertaalsprekers een grote rol speelt bij leren van taal.
1.3.3 Taalontwikkelingsfasen
In moedertaalontwikkeling zijn de volgende fasen:
Prelinguale of preverbale fase (0-1 jaar)
o Huilen (0-6 weken)
o Vocaliseren (6-20 weken)
o Vocaal spel (4-6 maanden)
o Brabbelfase (7+ maanden)
Linguale of talige fase (1+ jaar)
o Vroeglinguale periode (1-2,5 jaar): een-, twee- en meerwoordzinnen.
o Differentiatiefase (2,5-5 jaar): explosieve ontwikkeling, aspecten worden uitgebouwd en
verfijnd, nieuwe aspecten komen aan bod.
o Voltooiingsfase (5+ jaar): kind bezit bouwstenen voor mondelinge taalvaardigheid, puntjes
op de i zetten.
Moedertaalsprekers op basisschool zijn in voltooiingsfase, ze beheersen moedertaal wat structurele
kenmerken betreft. Spreken grammaticaal correcte, minder complexe zinnen. Op basisschool breiden zij
