Parodontologie kennisclips
Inhoudsopgave
Thema 1 – parodontale infecties (herhaling)..................................................................................................2
Kennisclip 1.1 – hormonaal beïnvloede gingivitis................................................................................................2
Kennisclip 1.2 – medicamenteus beïnvloede gingivitis........................................................................................2
Kennisclip 1.3 – volwassen parodontitis..............................................................................................................3
Kennisclip 1.4 – agressieve parodontitis bij jongeren..........................................................................................4
Kennisclip 1.5 – agressieve parodontitis bij ouderen...........................................................................................5
Thema 4 – indicaties chirurgische therapie en resectieve flapoperaties..........................................................6
Kennisclip 4.1 – combinatietherapie....................................................................................................................6
Kennisclip 4.2 – chirurgie: te verwachten uitkomst.............................................................................................6
Thema 5 – furcaties en behandelingen........................................................................................................... 7
Kennisclip 5.1 – furcatie etiologie........................................................................................................................7
Kennisclip 5.2 – furcatie diagnostiek....................................................................................................................8
Kennisclip 5.3 – furcatie behandeling..................................................................................................................8
Thema 6 – parodontitis in relatie tot algemene gezondheid...........................................................................9
Kennisclip 6 – gezonde mond in een gezond lichaam..........................................................................................9
Thema 7 – paro-endo problematiek............................................................................................................. 11
Kennisclip 7 – parodontaal abces.......................................................................................................................11
Thema 8 – Halitose diagnose en behandeling...............................................................................................11
Kennisclip 8 - halitose.........................................................................................................................................11
Thema 10 – parodontale esthetische chirurgie.............................................................................................12
Kennisclip 10.1 – gingivectomie.........................................................................................................................12
Kennisclip 10.2 – esthetische chirurgie..............................................................................................................13
Kennisclip 10.3 – recessiebedekking..................................................................................................................13
Kennisclip 10.4 – klinische kroonverlenging.......................................................................................................14
Thema 13 – behandeling van peri-implantitis............................................................................................... 14
Kennisclip 13.1 – behandeling volgens literatuur..............................................................................................14
Kennisclip 13.2 – behandeling bij casuïstiek......................................................................................................15
Thema 14 – reconstructieve behandelingen na parodontale therapie...........................................................16
Kennisclip 14 – orthodontische behandeling in kader van paro behandeling...................................................16
Thema 15 – parodontale therapie bij ouderen..............................................................................................16
Kennisclip 15.1 – parodontale conditie bij ouderen...........................................................................................16
, Kennisclip 15.2 – parodontale behandeling bij ouderen....................................................................................17
Kennisclip 15.3 – restauratieve behandelingen bij ouderen + prevalentie tandloosheid..................................17
Kennisclip 15.4A+B – klinische uitkomst overkapping op implantaten bij ouderen..........................................17
Kennisclip 15.5 – patiënt gerelateerde uitkomsten bij ouderen........................................................................18
Kennisclip 15.6 – complicaties en fragiele patiënten.........................................................................................18
Kennisclip 15.7 – implantaten en fragiele ouderen...........................................................................................18
Thema 1 – parodontale infecties (herhaling)
Kennisclip 1.1 – hormonaal beïnvloede gingivitis
Dinsdag 5 oktober 2021
Plaque moet altijd aanwezig zijn om gingivitis te laten ontstaan, maar door hormonen kan de
gingivitis worden versterkt.
De hormonale veranderingen tijdens de puberteit kunnen bij aanwezigheid van plaque,
aanleiding geven tot een verhoogde afweerreactie. Dit uit zich dan door optreden van
overmatige zwelling puberteitsgingivitis.
Hier zie je een jongen van 15 jaar: veel plaque, tandsteen, zwelling en ook al enkele
recessies, oftewel een ontoereikende mh. Ook zie je crowding waarvoor orthodontisch
behandeld zal gaan worden, maar voorafgaand moet de mh dus optimaal worden (denk ook
aan cariës). Op de pocketstatus zie je ook dat er pockets van 4-5 mm aanwezig zijn en overal
ook bloeding na sondering.
Behandeling: instructie (!), grondige reiniging (supragingivaal, aangezien ondiepe pockets en
anders als gevolg aanhechtingsverlies).
Het is evident dat periodieke professionele nazorg (oftewel profylaxe) en her motivatie voor
de mh samen met een goede zelfzorg effectief (en nodig) zijn in de controle van gingivitis op
lange termijn.
Ook is het zo dat orthodontische apparatuur de plaque accumulatie en dus de ontsteking
bevordert, dus goede motivatie en instructie is essentieel.
Hormonale veranderingen kunnen ook ontstaan door borstvoeding, orale contraceptiva,
menstruele cyclus en de postmenopauzale fase.
Bij zwangerschap is er een toename van progesteron, wat invloed heeft op de
microcirculatie en zorgt voor meer oedeem. Hierdoor is er een sterke toename van de
bacteriën P. Intermedia en P. Gingivalis.
Initieel is het probleem dus altijd de mondhygiëne (alleen effect wordt versterkt door
hormonale verandering) en dus is de oplossing ook het verbeteren van de mh.
Via de anamnese altijd navragen wanneer de veranderingen zijn begonnen en wat dus de
associatie is van de (versterkte) gingivitis.
Kennisclip 1.2 – medicamenteus beïnvloede gingivitis
Dinsdag 5 oktober 2021
Diabetes gestimuleerde gingivitis
, - Er is een verhoogde afweerreactie op de aanwezige plaquebacteriën.
- Diabetespatiënten moet je dus ook altijd goed in de gaten houden, en proberen
preventief de mh te verbeteren/ op pijl te houden.
Er zijn 2 soorten diabetes
- Diabetes mellitus type 1: tekort aan insuline productie, veroorzaakt door destructie
van de insuline producerende bètacellen. Dit is meestal genetisch bepaald.
- Diabetes mellitus type 2: insuline door het lichaam onvoldoende benut door defect
in de insuline-receptoren. Dit is 90% van de diabetes gevallen.
Diabetes komt bij 2% van de bevolking voor: echter weer 10% hiervan zelf niet dat ze het
hebben. Er komt 3x meer parodontitis voor bij diabetespatiënten. De ernst van de
parodontitis staat in verhouding met de andere diabetische complicaties (dus bv. de ernst
van letsel op de huid is in verhouding met de ernst van de paro).
De parodontale problematiek is rechtstreeks in functie van het te hoge suikergehalte.
Bij een diabetespatiënt komt er een vrijzetting van pro-inflammatoire mediatoren. Er is een
lokaal chronische ontsteking aanwezig en ook vaatvernauwing, er is een hogere
glucosewaarden in de creviculaire vloeistof. Bij deze patiënt kan een geregeld suikergehalte
dus veel parodontale problemen voorkomen/ verhelpen.
Andere belangrijke medicamenteuze gingivitiden:
- Anti-epileptica (tegen epilepsie), bv. Fenytoïne (bij 50% van de patiënten met deze
medicatie is er hevige zwelling van de gingiva aanwezig).
- Immunosuppressiva, bv. Cyclosporine (bij 30% gezwollen gingiva).
- Calciumantagonisten (voor bloeddruk), bv. Adalat (bij 10% zwelling van tandvlees)
- Bij een combinatie van bv. een anti-epileptica en immunosuppressiva is er 25x meer
overgroei van de gingiva.
- Dit is een tand gebonden probleem, in een tandeloze zone zal er geen zwelling zijn.
Oftewel: het komt echt vanuit het parodontaal ligament.
- De medicatie verhoogt de collageensynthese en weefselgroei, hierdoor is er
secundaire plaqueaccumulatie en geeft inflammatie.
- Hierbij is de behandeling meestal chirurgisch d.m.v. plaque-controle en overgroei van
de gingiva corrigeren. Eventueel ook medicatie aanpassen (aangezien dit dus echt de
oorzaak is).
Kennisclip 1.3 – volwassen parodontitis
Dinsdag 5 oktober 2021
De meest voorkomende vorm van parodontitis vind je bij de volwassen patiënten.
Er zijn 7 categorieën van destructieve parodontitis
- Chronische parodontitis
- Gelokaliseerde agressieve parodontitis
- Gegeneraliseerde agressieve parodontitis
- Parodontitis geassocieerd met manifestaties van systemische aandoening (zijn er
minstens 16 vormen van).
- NUP
- Abcessen van het parodontium
- Gecombineerde paro-endo laesies
Parodontitis kan dus zowel lokaal of gegeneraliseerd voorkomen.
Inhoudsopgave
Thema 1 – parodontale infecties (herhaling)..................................................................................................2
Kennisclip 1.1 – hormonaal beïnvloede gingivitis................................................................................................2
Kennisclip 1.2 – medicamenteus beïnvloede gingivitis........................................................................................2
Kennisclip 1.3 – volwassen parodontitis..............................................................................................................3
Kennisclip 1.4 – agressieve parodontitis bij jongeren..........................................................................................4
Kennisclip 1.5 – agressieve parodontitis bij ouderen...........................................................................................5
Thema 4 – indicaties chirurgische therapie en resectieve flapoperaties..........................................................6
Kennisclip 4.1 – combinatietherapie....................................................................................................................6
Kennisclip 4.2 – chirurgie: te verwachten uitkomst.............................................................................................6
Thema 5 – furcaties en behandelingen........................................................................................................... 7
Kennisclip 5.1 – furcatie etiologie........................................................................................................................7
Kennisclip 5.2 – furcatie diagnostiek....................................................................................................................8
Kennisclip 5.3 – furcatie behandeling..................................................................................................................8
Thema 6 – parodontitis in relatie tot algemene gezondheid...........................................................................9
Kennisclip 6 – gezonde mond in een gezond lichaam..........................................................................................9
Thema 7 – paro-endo problematiek............................................................................................................. 11
Kennisclip 7 – parodontaal abces.......................................................................................................................11
Thema 8 – Halitose diagnose en behandeling...............................................................................................11
Kennisclip 8 - halitose.........................................................................................................................................11
Thema 10 – parodontale esthetische chirurgie.............................................................................................12
Kennisclip 10.1 – gingivectomie.........................................................................................................................12
Kennisclip 10.2 – esthetische chirurgie..............................................................................................................13
Kennisclip 10.3 – recessiebedekking..................................................................................................................13
Kennisclip 10.4 – klinische kroonverlenging.......................................................................................................14
Thema 13 – behandeling van peri-implantitis............................................................................................... 14
Kennisclip 13.1 – behandeling volgens literatuur..............................................................................................14
Kennisclip 13.2 – behandeling bij casuïstiek......................................................................................................15
Thema 14 – reconstructieve behandelingen na parodontale therapie...........................................................16
Kennisclip 14 – orthodontische behandeling in kader van paro behandeling...................................................16
Thema 15 – parodontale therapie bij ouderen..............................................................................................16
Kennisclip 15.1 – parodontale conditie bij ouderen...........................................................................................16
, Kennisclip 15.2 – parodontale behandeling bij ouderen....................................................................................17
Kennisclip 15.3 – restauratieve behandelingen bij ouderen + prevalentie tandloosheid..................................17
Kennisclip 15.4A+B – klinische uitkomst overkapping op implantaten bij ouderen..........................................17
Kennisclip 15.5 – patiënt gerelateerde uitkomsten bij ouderen........................................................................18
Kennisclip 15.6 – complicaties en fragiele patiënten.........................................................................................18
Kennisclip 15.7 – implantaten en fragiele ouderen...........................................................................................18
Thema 1 – parodontale infecties (herhaling)
Kennisclip 1.1 – hormonaal beïnvloede gingivitis
Dinsdag 5 oktober 2021
Plaque moet altijd aanwezig zijn om gingivitis te laten ontstaan, maar door hormonen kan de
gingivitis worden versterkt.
De hormonale veranderingen tijdens de puberteit kunnen bij aanwezigheid van plaque,
aanleiding geven tot een verhoogde afweerreactie. Dit uit zich dan door optreden van
overmatige zwelling puberteitsgingivitis.
Hier zie je een jongen van 15 jaar: veel plaque, tandsteen, zwelling en ook al enkele
recessies, oftewel een ontoereikende mh. Ook zie je crowding waarvoor orthodontisch
behandeld zal gaan worden, maar voorafgaand moet de mh dus optimaal worden (denk ook
aan cariës). Op de pocketstatus zie je ook dat er pockets van 4-5 mm aanwezig zijn en overal
ook bloeding na sondering.
Behandeling: instructie (!), grondige reiniging (supragingivaal, aangezien ondiepe pockets en
anders als gevolg aanhechtingsverlies).
Het is evident dat periodieke professionele nazorg (oftewel profylaxe) en her motivatie voor
de mh samen met een goede zelfzorg effectief (en nodig) zijn in de controle van gingivitis op
lange termijn.
Ook is het zo dat orthodontische apparatuur de plaque accumulatie en dus de ontsteking
bevordert, dus goede motivatie en instructie is essentieel.
Hormonale veranderingen kunnen ook ontstaan door borstvoeding, orale contraceptiva,
menstruele cyclus en de postmenopauzale fase.
Bij zwangerschap is er een toename van progesteron, wat invloed heeft op de
microcirculatie en zorgt voor meer oedeem. Hierdoor is er een sterke toename van de
bacteriën P. Intermedia en P. Gingivalis.
Initieel is het probleem dus altijd de mondhygiëne (alleen effect wordt versterkt door
hormonale verandering) en dus is de oplossing ook het verbeteren van de mh.
Via de anamnese altijd navragen wanneer de veranderingen zijn begonnen en wat dus de
associatie is van de (versterkte) gingivitis.
Kennisclip 1.2 – medicamenteus beïnvloede gingivitis
Dinsdag 5 oktober 2021
Diabetes gestimuleerde gingivitis
, - Er is een verhoogde afweerreactie op de aanwezige plaquebacteriën.
- Diabetespatiënten moet je dus ook altijd goed in de gaten houden, en proberen
preventief de mh te verbeteren/ op pijl te houden.
Er zijn 2 soorten diabetes
- Diabetes mellitus type 1: tekort aan insuline productie, veroorzaakt door destructie
van de insuline producerende bètacellen. Dit is meestal genetisch bepaald.
- Diabetes mellitus type 2: insuline door het lichaam onvoldoende benut door defect
in de insuline-receptoren. Dit is 90% van de diabetes gevallen.
Diabetes komt bij 2% van de bevolking voor: echter weer 10% hiervan zelf niet dat ze het
hebben. Er komt 3x meer parodontitis voor bij diabetespatiënten. De ernst van de
parodontitis staat in verhouding met de andere diabetische complicaties (dus bv. de ernst
van letsel op de huid is in verhouding met de ernst van de paro).
De parodontale problematiek is rechtstreeks in functie van het te hoge suikergehalte.
Bij een diabetespatiënt komt er een vrijzetting van pro-inflammatoire mediatoren. Er is een
lokaal chronische ontsteking aanwezig en ook vaatvernauwing, er is een hogere
glucosewaarden in de creviculaire vloeistof. Bij deze patiënt kan een geregeld suikergehalte
dus veel parodontale problemen voorkomen/ verhelpen.
Andere belangrijke medicamenteuze gingivitiden:
- Anti-epileptica (tegen epilepsie), bv. Fenytoïne (bij 50% van de patiënten met deze
medicatie is er hevige zwelling van de gingiva aanwezig).
- Immunosuppressiva, bv. Cyclosporine (bij 30% gezwollen gingiva).
- Calciumantagonisten (voor bloeddruk), bv. Adalat (bij 10% zwelling van tandvlees)
- Bij een combinatie van bv. een anti-epileptica en immunosuppressiva is er 25x meer
overgroei van de gingiva.
- Dit is een tand gebonden probleem, in een tandeloze zone zal er geen zwelling zijn.
Oftewel: het komt echt vanuit het parodontaal ligament.
- De medicatie verhoogt de collageensynthese en weefselgroei, hierdoor is er
secundaire plaqueaccumulatie en geeft inflammatie.
- Hierbij is de behandeling meestal chirurgisch d.m.v. plaque-controle en overgroei van
de gingiva corrigeren. Eventueel ook medicatie aanpassen (aangezien dit dus echt de
oorzaak is).
Kennisclip 1.3 – volwassen parodontitis
Dinsdag 5 oktober 2021
De meest voorkomende vorm van parodontitis vind je bij de volwassen patiënten.
Er zijn 7 categorieën van destructieve parodontitis
- Chronische parodontitis
- Gelokaliseerde agressieve parodontitis
- Gegeneraliseerde agressieve parodontitis
- Parodontitis geassocieerd met manifestaties van systemische aandoening (zijn er
minstens 16 vormen van).
- NUP
- Abcessen van het parodontium
- Gecombineerde paro-endo laesies
Parodontitis kan dus zowel lokaal of gegeneraliseerd voorkomen.
