Blokken, knorrende beesten, bint
Uittreksel Knorrende beesten
Titel: Knorrende beesten
Auteur: F. Bordewijk
Jaar van uitgave: 1933
Oorspronkelijke taal: Nederlands
Aantal bladzijden: totaal 155
Soort werk: Roman
Periode: 1900 – WO2, Interbellum
Thema: auto’s, dictatuur en schoolleven
Literaire stroming: Gewapend betonstijl en nieuwe zakelijkheid
Samenvatting
'Knorrende beesten' bestaat uit tien ongenummerde hoofdstukken, elk met een eigen titel, die
(behalve hoofdstuk 1) opgebouwd is uit slechts een lidwoord en een zelfstandig naamwoord. In het
werk is er geen sprake van een doorlopende handeling aan, er zijn slechts scènes van het strandleven
in een badplaats gedurende het hoog- en naseizoen. Bordewijk geeft vooral veel beschouwingen
over de badgasten, de parkeerwachter Bobsien en hun relatie tot de 'knorrende beesten' (auto's). In
de samenvatting van de inhoud is getracht per hoofdstuk de essentie van de handeling en de
beschouwing zoveel mogelijk tot haar recht te laten komen.
1 PARADE, PIER, PARK EN BEESTEN
Beschrijving van de hotelketens ('parade'), de pier die 'een arm en een vuist ver in zee' stak ('pier'),
de parkeerplaats, met de parkeerwachter Bobsien en zijn gezellin, 'het dweiltje Sofia Eufemia van
Tinborn' ('park'), 'vol van kleine, stille dieren' ('beesten').
2 DE CLAUSTROFOBE
'Van het terras van Alcor daalde een vrouw': de 'claustrofobe'. Ze maakt doelloos een wandelingetje,
via de parade en het strand (bestemd voor 'het volk dat er zijn papieren en schillen achterliet') naar
het parkeerterrein. Ze is onrustig en blasé. Ze geeft Bobsien achteloos een fooi en rijdt weg. 'De
vrouw die een slechte loopster was bereed haar beest met vervaarlijk meesterschap.'Ze keert terug
en gaat naar een bar. Sofia Eufemia, die in de garage werkt, ziet haar terugkomen en gaat stiekem in
de mooie auto zitten. 'Het beest knorde even in zijn slaap. De monteurs lachten. Bobsien, sloffend
over het plein, grijnsde breed.'
3 DE ZONDAAR
Een gast van hotel Mizar wordt beschreven: 'de zondaar'. Het is 'een mooi gebouwde man', die
echter 'zijn instrument in orgieën heeft kapot gespeeld'. Hij is gekomen met een chauffeur 'in een
ploertige wagen van geel, vol koffers'. Alleen op zijn kamer heeft hij last van 'visioenen van een helse
erotiek'. Na de maaltijd zoekt hij 'een prooi'. Hij ziet de 'claustrofobe' en dringt zich achter haar.
'Toen ze omkeek viel zijn blik als een zwaard in haar.' Hij neemt haar in zijn auto mee naar de stad.
4 DE STRANDING, DE WALVIS
Omdat er een zandstorm in de badplaats woedt, zijn er nauwelijks auto's. Na afloop blijkt ten
noorden van de plaats een schip gestrand te zijn en iets verder zijn grote stukken van een
walvisgeraamte aangespoeld. Velen komen een kijkje nemen, lopen rond in het karkas en breken
stukjes been af ('een kinderlijkheid was over alle mensen gekomen'). Bobsien heeft geen tijd voor dit
vermaak: hij moet het zand uit het park vegen en de stroom bezoekers verwerken.
, 5 DE RENNEN
Als 'lokaal tijdverdrijf voor de gasten' worden op de parade autorennen gehouden. De badplaats is
weer volgestroomd met gasten. Weldra is het parkeerterrein vol, zodat Bobsien het park kan sluiten
en ook naar de rennen kan kijken. De verlopen Don Juan (de 'zondaar' uit hoofdstuk 3) doet als
coureur mee en 'dacht niet aan de vrouw die hij besmet had'. Er gebeuren ernstige ongelukken, een
bestuurder wordt verminkt, een kelner verliest het leven, maar de rennen gaan door. Na afloop wil
iedereen tegelijk vertrekken, 'Bobsien stond machteloos met traanogen in het woeden van de strijd,
dikwijls in levensgevaar. (...) De dieren stoven naar weerskanten uiteen.'
6 DE CONFERENTIE
In de badplaats wordt een belangrijke conferentie gehouden, die de aandacht van de gehele wereld
trekt. Op een deel van de parkeerplaats mogen alleen auto's met kaarten worden geparkeerd en
Bobsien krijgt een tolk naast zich die drie talen spreekt. 'Bobsien keek effen de zaak aan.' Hij vindt
'zijn eigen beesten' mooier dan 'die vuile uit het buitenland'. De conferentie wordt uitgebreid met
een financiële commissie, bestaande uit tien man 'met bankiersbuiken'.'Hun zware vlees dreef 's
morgens in een klomp bijeen door de branding, en later waggelde hun woestijnpas over de parade.'
Bobsien kijkt verachtelijk naar hun uiterlijk vertoon, maar Sofia Eufemia stelt in alle uiterlijke
kleinigheid belang.
7 DE CORSO
'Dit was de tweede dag van de beesten. Nu ook kregen de vrouwen haar kans.' Er wordt een corso
gehouden, karrevrachten bloemen worden aangevoerd. 'De vrouwen zouden rijden. De mannen
waren slechts kijkers. De vrouwen kozen een kleding die paste bij hun versierde beest.'Een van de
prijswagens wordt bestuurd door 'de claustrofobe'. 'Men dacht dat zij ontroerd was of nerveus. Zij
was heel ziek.' Bobsien schaamt zich te bekennen dat het corso mooi was. 'Wat een vermorst
kapitaal, dacht hij. Toen dacht hij vanzelf aan Karl Marx.'
8 DE LICHTEN
Op de rustdag blijken de tien financiers met stille trom te zijn vertrokken. Enkele staatslieden volgen
daags daarna, de rest blijft fatsoenshalve wat langer. Een vuurwerk zal de conferentieda-gen
besluiten. Vooral het volk op de pier geniet van het kleurrijke feest.
9 DE BEIDEN
Beschrijving van de twee hoofdpersonen. Sofia Eufemia is ondanks haar mooie naam een 'kind van
de slop'. Ze wordt getypeerd als 'een dweiltje' dat altijd vuile handen heeft, een spontaan volkskind,
dat zich aangetrokken voelt tot Bobsien, al moet ze niets hebben van diens zwaar-wichtige
socialistische theorieën. Bobsien heeft een vast loon als parkeerwachter in de stad, in de badplaats
moet hij van de fooien bestaan. Hij pot ze op om zelf eens een eenvoudige auto te kunnen kopen. Als
hij onhandig een toenaderingspoging doet, wijst zij die kalm af.
10 DE HEKKESLUITER
Het is winternacht. Een kraanwagen komt aanrijden en versleept op het parkeerterrein kadavers van
gesneuvelde 'knorrende beesten' naar het autokerkhof. 'De oude kraanwagen stond onverzettelijk.
Zijn kleur was die van een schavot. Hoeveel lijken hadden niet gebengeld van de galg van zijn bok? Hij
telde ze niet. Hij las onverschillig de verminkten en de doden langs de heirbanen tussen het vlietend
verkeersleven uit.'
Onderwerpen
Op 26 maart 1946 schreef Bordewijk in een brief aan Victor E. van Vriesland: 'Van mijn romans,groot
en klein, meen ik dit te mogen zeggen: een ondeugd of de overdrijving van een deugd,ofschoon niet
zonder een zekere indrukwekkendheid, voert uiteindelijk naar den ondergang.'Dit thema
'ondergangsbesef', als gevolg van het monstrueuze overdrijven van een ondeugd, valt moeiteloos in
Uittreksel Knorrende beesten
Titel: Knorrende beesten
Auteur: F. Bordewijk
Jaar van uitgave: 1933
Oorspronkelijke taal: Nederlands
Aantal bladzijden: totaal 155
Soort werk: Roman
Periode: 1900 – WO2, Interbellum
Thema: auto’s, dictatuur en schoolleven
Literaire stroming: Gewapend betonstijl en nieuwe zakelijkheid
Samenvatting
'Knorrende beesten' bestaat uit tien ongenummerde hoofdstukken, elk met een eigen titel, die
(behalve hoofdstuk 1) opgebouwd is uit slechts een lidwoord en een zelfstandig naamwoord. In het
werk is er geen sprake van een doorlopende handeling aan, er zijn slechts scènes van het strandleven
in een badplaats gedurende het hoog- en naseizoen. Bordewijk geeft vooral veel beschouwingen
over de badgasten, de parkeerwachter Bobsien en hun relatie tot de 'knorrende beesten' (auto's). In
de samenvatting van de inhoud is getracht per hoofdstuk de essentie van de handeling en de
beschouwing zoveel mogelijk tot haar recht te laten komen.
1 PARADE, PIER, PARK EN BEESTEN
Beschrijving van de hotelketens ('parade'), de pier die 'een arm en een vuist ver in zee' stak ('pier'),
de parkeerplaats, met de parkeerwachter Bobsien en zijn gezellin, 'het dweiltje Sofia Eufemia van
Tinborn' ('park'), 'vol van kleine, stille dieren' ('beesten').
2 DE CLAUSTROFOBE
'Van het terras van Alcor daalde een vrouw': de 'claustrofobe'. Ze maakt doelloos een wandelingetje,
via de parade en het strand (bestemd voor 'het volk dat er zijn papieren en schillen achterliet') naar
het parkeerterrein. Ze is onrustig en blasé. Ze geeft Bobsien achteloos een fooi en rijdt weg. 'De
vrouw die een slechte loopster was bereed haar beest met vervaarlijk meesterschap.'Ze keert terug
en gaat naar een bar. Sofia Eufemia, die in de garage werkt, ziet haar terugkomen en gaat stiekem in
de mooie auto zitten. 'Het beest knorde even in zijn slaap. De monteurs lachten. Bobsien, sloffend
over het plein, grijnsde breed.'
3 DE ZONDAAR
Een gast van hotel Mizar wordt beschreven: 'de zondaar'. Het is 'een mooi gebouwde man', die
echter 'zijn instrument in orgieën heeft kapot gespeeld'. Hij is gekomen met een chauffeur 'in een
ploertige wagen van geel, vol koffers'. Alleen op zijn kamer heeft hij last van 'visioenen van een helse
erotiek'. Na de maaltijd zoekt hij 'een prooi'. Hij ziet de 'claustrofobe' en dringt zich achter haar.
'Toen ze omkeek viel zijn blik als een zwaard in haar.' Hij neemt haar in zijn auto mee naar de stad.
4 DE STRANDING, DE WALVIS
Omdat er een zandstorm in de badplaats woedt, zijn er nauwelijks auto's. Na afloop blijkt ten
noorden van de plaats een schip gestrand te zijn en iets verder zijn grote stukken van een
walvisgeraamte aangespoeld. Velen komen een kijkje nemen, lopen rond in het karkas en breken
stukjes been af ('een kinderlijkheid was over alle mensen gekomen'). Bobsien heeft geen tijd voor dit
vermaak: hij moet het zand uit het park vegen en de stroom bezoekers verwerken.
, 5 DE RENNEN
Als 'lokaal tijdverdrijf voor de gasten' worden op de parade autorennen gehouden. De badplaats is
weer volgestroomd met gasten. Weldra is het parkeerterrein vol, zodat Bobsien het park kan sluiten
en ook naar de rennen kan kijken. De verlopen Don Juan (de 'zondaar' uit hoofdstuk 3) doet als
coureur mee en 'dacht niet aan de vrouw die hij besmet had'. Er gebeuren ernstige ongelukken, een
bestuurder wordt verminkt, een kelner verliest het leven, maar de rennen gaan door. Na afloop wil
iedereen tegelijk vertrekken, 'Bobsien stond machteloos met traanogen in het woeden van de strijd,
dikwijls in levensgevaar. (...) De dieren stoven naar weerskanten uiteen.'
6 DE CONFERENTIE
In de badplaats wordt een belangrijke conferentie gehouden, die de aandacht van de gehele wereld
trekt. Op een deel van de parkeerplaats mogen alleen auto's met kaarten worden geparkeerd en
Bobsien krijgt een tolk naast zich die drie talen spreekt. 'Bobsien keek effen de zaak aan.' Hij vindt
'zijn eigen beesten' mooier dan 'die vuile uit het buitenland'. De conferentie wordt uitgebreid met
een financiële commissie, bestaande uit tien man 'met bankiersbuiken'.'Hun zware vlees dreef 's
morgens in een klomp bijeen door de branding, en later waggelde hun woestijnpas over de parade.'
Bobsien kijkt verachtelijk naar hun uiterlijk vertoon, maar Sofia Eufemia stelt in alle uiterlijke
kleinigheid belang.
7 DE CORSO
'Dit was de tweede dag van de beesten. Nu ook kregen de vrouwen haar kans.' Er wordt een corso
gehouden, karrevrachten bloemen worden aangevoerd. 'De vrouwen zouden rijden. De mannen
waren slechts kijkers. De vrouwen kozen een kleding die paste bij hun versierde beest.'Een van de
prijswagens wordt bestuurd door 'de claustrofobe'. 'Men dacht dat zij ontroerd was of nerveus. Zij
was heel ziek.' Bobsien schaamt zich te bekennen dat het corso mooi was. 'Wat een vermorst
kapitaal, dacht hij. Toen dacht hij vanzelf aan Karl Marx.'
8 DE LICHTEN
Op de rustdag blijken de tien financiers met stille trom te zijn vertrokken. Enkele staatslieden volgen
daags daarna, de rest blijft fatsoenshalve wat langer. Een vuurwerk zal de conferentieda-gen
besluiten. Vooral het volk op de pier geniet van het kleurrijke feest.
9 DE BEIDEN
Beschrijving van de twee hoofdpersonen. Sofia Eufemia is ondanks haar mooie naam een 'kind van
de slop'. Ze wordt getypeerd als 'een dweiltje' dat altijd vuile handen heeft, een spontaan volkskind,
dat zich aangetrokken voelt tot Bobsien, al moet ze niets hebben van diens zwaar-wichtige
socialistische theorieën. Bobsien heeft een vast loon als parkeerwachter in de stad, in de badplaats
moet hij van de fooien bestaan. Hij pot ze op om zelf eens een eenvoudige auto te kunnen kopen. Als
hij onhandig een toenaderingspoging doet, wijst zij die kalm af.
10 DE HEKKESLUITER
Het is winternacht. Een kraanwagen komt aanrijden en versleept op het parkeerterrein kadavers van
gesneuvelde 'knorrende beesten' naar het autokerkhof. 'De oude kraanwagen stond onverzettelijk.
Zijn kleur was die van een schavot. Hoeveel lijken hadden niet gebengeld van de galg van zijn bok? Hij
telde ze niet. Hij las onverschillig de verminkten en de doden langs de heirbanen tussen het vlietend
verkeersleven uit.'
Onderwerpen
Op 26 maart 1946 schreef Bordewijk in een brief aan Victor E. van Vriesland: 'Van mijn romans,groot
en klein, meen ik dit te mogen zeggen: een ondeugd of de overdrijving van een deugd,ofschoon niet
zonder een zekere indrukwekkendheid, voert uiteindelijk naar den ondergang.'Dit thema
'ondergangsbesef', als gevolg van het monstrueuze overdrijven van een ondeugd, valt moeiteloos in
