Gespreksvaardigheden voor de hulpverlening
Hoofdstuk 1 Visie op het voeren van gesprek
Hoofdstuk 1.1 Samenwerken
Tegenwoordig staat de samenwerking met cliënten centraal in de hulpverlening. De client is
niet meer het object van hulpverlening maar een subject waarop steeds wordt afgestemd.
Daarnaast kan de hulpverlener zijn of haar inbreng gebruiken om de client te stimuleren om
tot eigen oplossingen te komen. Onder samenwerken verstaan we dat hulpverlener en client
handelen vanuit hun eigen deskundigheid en verantwoordelijkheid.
Hulpverlener:
- Is deskundig in het hanteren van methodiek en in het analyseren van
probleemsituaties.
- Is verantwoordelijk.
- Leidt de client van zijn probleem naar doelen en competenties en ondersteunt in het
zoeken naar een nieuwe kijken op de problematische situatie.
- Hij kan ook zijn visie en ideeën inbrengen als middel om de client verder te helpen in
zijn zoektocht naar passende oplossingen.
- De hulpverlener moet de client niet vertellen wat hij moet doen! Hij moet middelen
beschikbaar hebben om vanuit zijn eigen analyse een passend aanbod te doen aan
de client, en deze te stimuleren bij het vinden van oplossingen.
Client:
- Is verantwoordelijk voor de door hem ingebrachte problematische situatie.
- Is deskundig in eigen problematiek en beschikt over een potentiaal aan eigen
oplossingen.
- Weet waarbij hij geholpen wil worden en hoe hij geholpen wil worden.
Er is sprake van empowerment: het sterker, mondiger en zelfbewuster maken van
problemen.
Hoofdstuk 1.2 Het diagnose-receptmodel
Een simplistisch idee van hulpverlening houdt in dat een deskundige begeleider tegenover
een ondeskundige client wordt geplaatste om hem duidelijk te maken wat hij moet doen. Een
hulpverlener die zo werkt, gebruikt het diagnose-receptmodel.
Kenmerken:
- Client stelt hulpvraag
- Hulpverlener stelt informatieve vragen
- De hulpverlener denkt maar de client heeft geen inzicht in het denkproces van de
hulpverlener.
- Hulpverlener maakt een eigen interpretatie van de hulpvraag en de situatie van de
client en komt tot een diagnose
- Hulpverlener verzint een oplossing en geeft een recept mee
, Nadelen:
- Client krijgt het gevoel dat oplossingen uit de lucht komen vallen
- Client krijgt het gevoel dat er geen rekening mee wordt gehouden of hij met de
gegeven oplossing uit de voeten kan
- Client wordt niet aangemoedigd om oplossingen binnen de eigen mogelijkheden te
zoeken
- Client is afhankelijk van de hulpverlener
- Hulpverlener is niet gericht op het ontdekken van de hulpvraag maar diagnosticeert
vanuit eigen denkkader
- Hulpverlener geeft kant en klare oplossing waarbij geen rekening wordt gehouden
met normen, waarden en vaardigheden
- Hulpverlener doet geen beroep op eigen mogelijkheden client
- Client verkeert in een afhankelijke en ondergeschikte positie ten opzichte van de
hulpverlener
Voordelen:
- Het is snel
- Het is effectief (als het gaat om adviezen vanuit de specifieke deskundigheid van de
hulpverlener ten aanzien van praktische onderwerpen).
Hoofdstuk 1.3 Het samenwerkingsmodel
Het samenwerkingsmodel van gespreksvaardigheden past bij verschillende
hulpverleningsmethodieken omdat het aansluit bij vraag, doel en competenties van de client
en ondersteunt bij het denken van kant-en-klare oplossingen te bieden.
Kenmerken:
- Nodigt client uit om over problemen te vertellen
- Is gericht op de client
- Sluit aan bij beleving van het probleem van de client
- Sluit aan bij de beleving van het doel van de client
- Stelt vragen die de client aan het denken zetten
- Biedt zo nodig aanvullend eigen kennis of inzicht aan en stemt deze af op de client
- Ondersteunt client bij het vinden van oplossingen
Nadelen:
- Kost meer tijd en energie voor de client en hulpverlener
- Bij eenvoudige praktische vragen is dit model niet efficiënt
Voordelen:
- Client werkt zelf aan oplossingen
- Versterkt gevoel van eigenwaarde
- Client ontdekt dat oplossingen binnen eigen gedragsrepertoire aanwezig zijn
- Client heeft inzicht in hulpverleningsproces (client leert nieuwe denk strategieën)
- Client wordt minder afhankelijk van hulpverlening
Hoofdstuk 1 Visie op het voeren van gesprek
Hoofdstuk 1.1 Samenwerken
Tegenwoordig staat de samenwerking met cliënten centraal in de hulpverlening. De client is
niet meer het object van hulpverlening maar een subject waarop steeds wordt afgestemd.
Daarnaast kan de hulpverlener zijn of haar inbreng gebruiken om de client te stimuleren om
tot eigen oplossingen te komen. Onder samenwerken verstaan we dat hulpverlener en client
handelen vanuit hun eigen deskundigheid en verantwoordelijkheid.
Hulpverlener:
- Is deskundig in het hanteren van methodiek en in het analyseren van
probleemsituaties.
- Is verantwoordelijk.
- Leidt de client van zijn probleem naar doelen en competenties en ondersteunt in het
zoeken naar een nieuwe kijken op de problematische situatie.
- Hij kan ook zijn visie en ideeën inbrengen als middel om de client verder te helpen in
zijn zoektocht naar passende oplossingen.
- De hulpverlener moet de client niet vertellen wat hij moet doen! Hij moet middelen
beschikbaar hebben om vanuit zijn eigen analyse een passend aanbod te doen aan
de client, en deze te stimuleren bij het vinden van oplossingen.
Client:
- Is verantwoordelijk voor de door hem ingebrachte problematische situatie.
- Is deskundig in eigen problematiek en beschikt over een potentiaal aan eigen
oplossingen.
- Weet waarbij hij geholpen wil worden en hoe hij geholpen wil worden.
Er is sprake van empowerment: het sterker, mondiger en zelfbewuster maken van
problemen.
Hoofdstuk 1.2 Het diagnose-receptmodel
Een simplistisch idee van hulpverlening houdt in dat een deskundige begeleider tegenover
een ondeskundige client wordt geplaatste om hem duidelijk te maken wat hij moet doen. Een
hulpverlener die zo werkt, gebruikt het diagnose-receptmodel.
Kenmerken:
- Client stelt hulpvraag
- Hulpverlener stelt informatieve vragen
- De hulpverlener denkt maar de client heeft geen inzicht in het denkproces van de
hulpverlener.
- Hulpverlener maakt een eigen interpretatie van de hulpvraag en de situatie van de
client en komt tot een diagnose
- Hulpverlener verzint een oplossing en geeft een recept mee
, Nadelen:
- Client krijgt het gevoel dat oplossingen uit de lucht komen vallen
- Client krijgt het gevoel dat er geen rekening mee wordt gehouden of hij met de
gegeven oplossing uit de voeten kan
- Client wordt niet aangemoedigd om oplossingen binnen de eigen mogelijkheden te
zoeken
- Client is afhankelijk van de hulpverlener
- Hulpverlener is niet gericht op het ontdekken van de hulpvraag maar diagnosticeert
vanuit eigen denkkader
- Hulpverlener geeft kant en klare oplossing waarbij geen rekening wordt gehouden
met normen, waarden en vaardigheden
- Hulpverlener doet geen beroep op eigen mogelijkheden client
- Client verkeert in een afhankelijke en ondergeschikte positie ten opzichte van de
hulpverlener
Voordelen:
- Het is snel
- Het is effectief (als het gaat om adviezen vanuit de specifieke deskundigheid van de
hulpverlener ten aanzien van praktische onderwerpen).
Hoofdstuk 1.3 Het samenwerkingsmodel
Het samenwerkingsmodel van gespreksvaardigheden past bij verschillende
hulpverleningsmethodieken omdat het aansluit bij vraag, doel en competenties van de client
en ondersteunt bij het denken van kant-en-klare oplossingen te bieden.
Kenmerken:
- Nodigt client uit om over problemen te vertellen
- Is gericht op de client
- Sluit aan bij beleving van het probleem van de client
- Sluit aan bij de beleving van het doel van de client
- Stelt vragen die de client aan het denken zetten
- Biedt zo nodig aanvullend eigen kennis of inzicht aan en stemt deze af op de client
- Ondersteunt client bij het vinden van oplossingen
Nadelen:
- Kost meer tijd en energie voor de client en hulpverlener
- Bij eenvoudige praktische vragen is dit model niet efficiënt
Voordelen:
- Client werkt zelf aan oplossingen
- Versterkt gevoel van eigenwaarde
- Client ontdekt dat oplossingen binnen eigen gedragsrepertoire aanwezig zijn
- Client heeft inzicht in hulpverleningsproces (client leert nieuwe denk strategieën)
- Client wordt minder afhankelijk van hulpverlening
