Samenvatting Bestuur en Beleid voor het
eindtentamen, gemaakt door Maxim van Empel
Welkom bij mijn samenvatting van bestuur en beleid voor het eindtentamen.
Alle hoorcolleges staan erin met bijna alle artikelen en hoofdstukken van
boeken.
Niet alle artikelen staan erin omdat sommige irrelevant waren. Daarnaast zijn
sommige artikelen en hoofdstukken uitgebreider uitgewerkt dan anderen, vaak
vanwege de relevantie.
Ikzelf heb met enkel deze samenvatting leren een 8,8 gehaald voor mijn
eindtentamen. Succes met leren!
Met vriendelijke groet, Maxim van Empel
Inhoudsopgave
Week 1: Perspectieven op beleid...........................................................................................................3
1.1 Hoorcollege 1: perspectieven op beleid.......................................................................................3
Introductie......................................................................................................................................3
Perspectieven op beleid.................................................................................................................3
Week 2: Rationele perspectief................................................................................................................5
2.1 Hoorcollege 2: rationele benadering............................................................................................5
De uitgangspunten van de rationele benadering............................................................................6
Beleidsontwerp...............................................................................................................................6
Beleidsimplementatie.....................................................................................................................8
2.2 Hoofdstuk 4 Hogewerf................................................................................................................10
2.3 Hoofdstuk 7 Hogewerf:...............................................................................................................11
Week 3 Politieke benadering................................................................................................................14
3.1 Hoorcollege 3: de politieke benadering......................................................................................14
Terugblik rationeel-analytische benadering.................................................................................15
Beleidsvorming volgens de politieke benadering.........................................................................15
Twee theoretische modellen........................................................................................................16
Beleidsuitvoering volgens de politieke benadering......................................................................17
Beleidsevaluatie............................................................................................................................17
3.2 Samenvatting Bovens..................................................................................................................17
Week 4: culturele benadering deel 1....................................................................................................20
4.1 Hoorcollege 4: markt en de polis................................................................................................20
4.2 Samenvatting hoofdstuk 1 Stone:...............................................................................................24
1
,Week 5: culturele benadering deel 2....................................................................................................25
5.1 Hoorcollege 5: Representaties van beleidsproblemen en – oplossingen....................................25
Terugblik.......................................................................................................................................25
Causal stories................................................................................................................................26
Symbolen......................................................................................................................................27
Cijfers............................................................................................................................................28
5.2 hoofdstuk 7 Stone: symbolen.....................................................................................................29
5.3 Hoofdstuk 8: cijfers.....................................................................................................................31
5.4 Hoofdstuk 9: causal stories.........................................................................................................31
5.5 Hoofdstuk 10..............................................................................................................................33
5.5 Hoofdstuk 11: beslissingen.........................................................................................................34
Week 6: institutionele benadering.......................................................................................................35
6.1 Hoorcollege 6: institutionele benadering...................................................................................35
Het institutionele perspectief.......................................................................................................36
Hoe werken instituties?................................................................................................................37
6.2 Leesvragen..................................................................................................................................38
Week 7: Beleidsevaluatie.....................................................................................................................42
7.1 Hoorcollege 7: beleidsevaluatie..................................................................................................42
Evaluatie.......................................................................................................................................42
Rationeel analytisch evaluatie......................................................................................................43
Constructivisme............................................................................................................................44
Contextueel realistische beleidsevaluatie.....................................................................................45
7.2 Samenvatting van der Knaap......................................................................................................46
2
,Week 1: Perspectieven op beleid
1.1 Hoorcollege 1: perspectieven op beleid
Introductie
Beleid heeft verschillende definities en kenmerken, definities kunnen zijn:
1. ‘Het realiseren van bepaalde doelstellingen met behulp van bepaalde middelen in een
bepaalde tijdsvolgorde’. Het nadeel aan deze definitie is dat het ook over private organisaties
kan gaan i.p.v. alleen over overheidsorganisaties
2. ‘De voornemens, keuzes en acties van één of meer bestuurlijke instanties, gericht op de
sturing van bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen.’
3. Anything a government chooses to do or not to do.’ Deze is interessant omdat beleid een
rationeel iets is en ook dat niks doen of beleid intrekken ook beleid is.
Beleid is een keten van beslissingen. Omdat er veel grote vraagstukken (zoals klimaat, terrorisme en
racisme) zijn die niet simpelweg met 1 beleidsinstrument opgelost zijn. Beleidsmakers nemen
incrementele (kleine stappen) om het probleem te verminderen en de samenleving te verbeteren.
Beleid bevat onder ander de volgende kenmerken:
1. Voornemens voordat beleid geïmplementeerd wordt, zoals doelstellingen (een aankondiging
kan ook al effect hebben). Én actie: hoe het beleid uitgevoerd en geïmplementeerd wordt.
2. Output (wat er direct geregeld wordt, zoals nieuwe afval plaatsten en BBQ buurt) én
outcome: de resultaten van het beleid
3. Wat de overheid doet én zeker ook wat ze niet doet
4. En: Wie is die ‘overheid? De overheid is de afgelopen decades van een government naar een
governance gegaan. Dit betekent dat besluitvorming niet alleen meer ligt bij een
overheidsorgaan, maar dat ze samenwerken met partners als belangenorganisaties, burgers,
de markt en het maatschappelijk middenveld
Beleidsanalyse heeft 2 verschillende functies
1. Descriptief: Verklaring en analyse van beleid, wat is het beleid en Hoe is het beleid tot stand
gekomen?
2. Prescriptief: Hoe kunnen we goed beleid ontwerpen?
Perspectieven op beleid
Er zijn 4 perspectieven op beleid, deze 4 liggen naast elkaar heen en doorkruizen elkaar. Dit betekent
niet dat er “1 juiste perspectief is” maar da ze alle 4 hun eigen visie en verklaring laten zien hoe (een
deel van) de besluitsvorming tot stand is gekomen.
1: Rationeel analytisch perspectief.
3
, Beleid kiest de effectiefste en efficiëntste oplossing. Dit perspectief veronderstelt dat beleid het
meest effectief/doeltreffend (d.w.z. het behalen van doelen) en efficiënt/doelmatig is (d.w.z. zo min
mogelijk resources gebruiken en verspillen). Informatie en kennis is de belangrijkste bron om beleid
te maken, het liefst wetenschappelijke. Daarnaast kunnen ze wel Normatieve overwegingen hebben.
De wetenschap kan een oplossing bieden, maar dat is niet passend of haalbaar in de huidige staat
van de samenleving, dus wordt deze niet uitgevoerd. Een voorbeeld is opnieuw in lockdown gaan
voor de coronabesmettingen, maar daar is geen draagvlak voor vanuit de samenleving.
Kenmerken:
1. Doelrationaliteit: betekent een beste manier vinden om opgestelde doelen te behalen
2. Mensen als rationeel wezen ervaren. Dit gaat ervan uit dat iedere burger uitgaat van eigen
belang, ook wel de Homo economicus perspectief. Wanneer er veel politie op straat is zal
een crimineel op dat moment geen crimineel feit plegen, omdat dat hij/zij zichzelf daarmee
schaadt. Het perspectief heeft dus de assumptie dat ieder individu rationeel is.
3. Primaat van de politiek: beleidsmakers moeten het beleid maken, niet belanghebbenden als
belangenorganisaties eromheen.
4. Beleidsinstrumenten zijn neutraal: het liefst wordt de beste oplossing gekozen, ongeacht de
politieke kleur. Dus het maakt niet uit of het een linkse, rechtse, christelijke of populistische
oplossing is, zolang het beleid maar doeltreffend en doelmatig is.
5. Beoordeling op basis van effectiviteit & efficiëntie
2: Politieke benadering.
Beleid als uitkomst van politieke machtsstrijd. Dit perspectief stelt dat beleid voortkomt uit de
machtsstrijd tussen belanghebbenden, zoals politieke partijen, belangenorganisaties, burgers,
adviesraden en het middenveld.
Kenmerken:
1. Macht en belangen. Wie heeft het meeste maatschappelijke macht om een stempel te
drukken op het beleid en zijn eigen belang te verzilveren?
2. Het Beleidsproces is als machtsstrijd, die ook voortmoddert als het beleid geïmplementeerd
wordt. Het beleid kan nog dan aangepast worden.
3. Beleidsinstrumenten worden gekozen op basis van machtsbronnen\.
4. Beoordeling op basis van belangen: wie wint?
3: Institutionele bandering
Beleid als een uitkomst van processen en tradities. Beleid komt voort uit huidig beleid en instituties.
Bestaande regels beïnvloeden de manier hoe het beleid vorm krijgt. Het mag bijvoorbeeld niet
doorkruizen met ander beleid, omdat er anders geen samenhang meer is.
Kenmerken:
1. Beleid is regel geleid en padafhankelijk: dit betekent dat beleid volgt op eerder gemaakt
beleid. Er worden bijvoorbeeld kleine aanpassingen gedaan op huidig beleid of helemaal
nieuw beleid zal lijken op bestaand beleid. Bestaande regels drukt een stempel op hoe het
beleid eruit komt te zien
2. Regels beïnvloeden gedrag en rollen van actoren, wat weer het beleid aanpast.
4
eindtentamen, gemaakt door Maxim van Empel
Welkom bij mijn samenvatting van bestuur en beleid voor het eindtentamen.
Alle hoorcolleges staan erin met bijna alle artikelen en hoofdstukken van
boeken.
Niet alle artikelen staan erin omdat sommige irrelevant waren. Daarnaast zijn
sommige artikelen en hoofdstukken uitgebreider uitgewerkt dan anderen, vaak
vanwege de relevantie.
Ikzelf heb met enkel deze samenvatting leren een 8,8 gehaald voor mijn
eindtentamen. Succes met leren!
Met vriendelijke groet, Maxim van Empel
Inhoudsopgave
Week 1: Perspectieven op beleid...........................................................................................................3
1.1 Hoorcollege 1: perspectieven op beleid.......................................................................................3
Introductie......................................................................................................................................3
Perspectieven op beleid.................................................................................................................3
Week 2: Rationele perspectief................................................................................................................5
2.1 Hoorcollege 2: rationele benadering............................................................................................5
De uitgangspunten van de rationele benadering............................................................................6
Beleidsontwerp...............................................................................................................................6
Beleidsimplementatie.....................................................................................................................8
2.2 Hoofdstuk 4 Hogewerf................................................................................................................10
2.3 Hoofdstuk 7 Hogewerf:...............................................................................................................11
Week 3 Politieke benadering................................................................................................................14
3.1 Hoorcollege 3: de politieke benadering......................................................................................14
Terugblik rationeel-analytische benadering.................................................................................15
Beleidsvorming volgens de politieke benadering.........................................................................15
Twee theoretische modellen........................................................................................................16
Beleidsuitvoering volgens de politieke benadering......................................................................17
Beleidsevaluatie............................................................................................................................17
3.2 Samenvatting Bovens..................................................................................................................17
Week 4: culturele benadering deel 1....................................................................................................20
4.1 Hoorcollege 4: markt en de polis................................................................................................20
4.2 Samenvatting hoofdstuk 1 Stone:...............................................................................................24
1
,Week 5: culturele benadering deel 2....................................................................................................25
5.1 Hoorcollege 5: Representaties van beleidsproblemen en – oplossingen....................................25
Terugblik.......................................................................................................................................25
Causal stories................................................................................................................................26
Symbolen......................................................................................................................................27
Cijfers............................................................................................................................................28
5.2 hoofdstuk 7 Stone: symbolen.....................................................................................................29
5.3 Hoofdstuk 8: cijfers.....................................................................................................................31
5.4 Hoofdstuk 9: causal stories.........................................................................................................31
5.5 Hoofdstuk 10..............................................................................................................................33
5.5 Hoofdstuk 11: beslissingen.........................................................................................................34
Week 6: institutionele benadering.......................................................................................................35
6.1 Hoorcollege 6: institutionele benadering...................................................................................35
Het institutionele perspectief.......................................................................................................36
Hoe werken instituties?................................................................................................................37
6.2 Leesvragen..................................................................................................................................38
Week 7: Beleidsevaluatie.....................................................................................................................42
7.1 Hoorcollege 7: beleidsevaluatie..................................................................................................42
Evaluatie.......................................................................................................................................42
Rationeel analytisch evaluatie......................................................................................................43
Constructivisme............................................................................................................................44
Contextueel realistische beleidsevaluatie.....................................................................................45
7.2 Samenvatting van der Knaap......................................................................................................46
2
,Week 1: Perspectieven op beleid
1.1 Hoorcollege 1: perspectieven op beleid
Introductie
Beleid heeft verschillende definities en kenmerken, definities kunnen zijn:
1. ‘Het realiseren van bepaalde doelstellingen met behulp van bepaalde middelen in een
bepaalde tijdsvolgorde’. Het nadeel aan deze definitie is dat het ook over private organisaties
kan gaan i.p.v. alleen over overheidsorganisaties
2. ‘De voornemens, keuzes en acties van één of meer bestuurlijke instanties, gericht op de
sturing van bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen.’
3. Anything a government chooses to do or not to do.’ Deze is interessant omdat beleid een
rationeel iets is en ook dat niks doen of beleid intrekken ook beleid is.
Beleid is een keten van beslissingen. Omdat er veel grote vraagstukken (zoals klimaat, terrorisme en
racisme) zijn die niet simpelweg met 1 beleidsinstrument opgelost zijn. Beleidsmakers nemen
incrementele (kleine stappen) om het probleem te verminderen en de samenleving te verbeteren.
Beleid bevat onder ander de volgende kenmerken:
1. Voornemens voordat beleid geïmplementeerd wordt, zoals doelstellingen (een aankondiging
kan ook al effect hebben). Én actie: hoe het beleid uitgevoerd en geïmplementeerd wordt.
2. Output (wat er direct geregeld wordt, zoals nieuwe afval plaatsten en BBQ buurt) én
outcome: de resultaten van het beleid
3. Wat de overheid doet én zeker ook wat ze niet doet
4. En: Wie is die ‘overheid? De overheid is de afgelopen decades van een government naar een
governance gegaan. Dit betekent dat besluitvorming niet alleen meer ligt bij een
overheidsorgaan, maar dat ze samenwerken met partners als belangenorganisaties, burgers,
de markt en het maatschappelijk middenveld
Beleidsanalyse heeft 2 verschillende functies
1. Descriptief: Verklaring en analyse van beleid, wat is het beleid en Hoe is het beleid tot stand
gekomen?
2. Prescriptief: Hoe kunnen we goed beleid ontwerpen?
Perspectieven op beleid
Er zijn 4 perspectieven op beleid, deze 4 liggen naast elkaar heen en doorkruizen elkaar. Dit betekent
niet dat er “1 juiste perspectief is” maar da ze alle 4 hun eigen visie en verklaring laten zien hoe (een
deel van) de besluitsvorming tot stand is gekomen.
1: Rationeel analytisch perspectief.
3
, Beleid kiest de effectiefste en efficiëntste oplossing. Dit perspectief veronderstelt dat beleid het
meest effectief/doeltreffend (d.w.z. het behalen van doelen) en efficiënt/doelmatig is (d.w.z. zo min
mogelijk resources gebruiken en verspillen). Informatie en kennis is de belangrijkste bron om beleid
te maken, het liefst wetenschappelijke. Daarnaast kunnen ze wel Normatieve overwegingen hebben.
De wetenschap kan een oplossing bieden, maar dat is niet passend of haalbaar in de huidige staat
van de samenleving, dus wordt deze niet uitgevoerd. Een voorbeeld is opnieuw in lockdown gaan
voor de coronabesmettingen, maar daar is geen draagvlak voor vanuit de samenleving.
Kenmerken:
1. Doelrationaliteit: betekent een beste manier vinden om opgestelde doelen te behalen
2. Mensen als rationeel wezen ervaren. Dit gaat ervan uit dat iedere burger uitgaat van eigen
belang, ook wel de Homo economicus perspectief. Wanneer er veel politie op straat is zal
een crimineel op dat moment geen crimineel feit plegen, omdat dat hij/zij zichzelf daarmee
schaadt. Het perspectief heeft dus de assumptie dat ieder individu rationeel is.
3. Primaat van de politiek: beleidsmakers moeten het beleid maken, niet belanghebbenden als
belangenorganisaties eromheen.
4. Beleidsinstrumenten zijn neutraal: het liefst wordt de beste oplossing gekozen, ongeacht de
politieke kleur. Dus het maakt niet uit of het een linkse, rechtse, christelijke of populistische
oplossing is, zolang het beleid maar doeltreffend en doelmatig is.
5. Beoordeling op basis van effectiviteit & efficiëntie
2: Politieke benadering.
Beleid als uitkomst van politieke machtsstrijd. Dit perspectief stelt dat beleid voortkomt uit de
machtsstrijd tussen belanghebbenden, zoals politieke partijen, belangenorganisaties, burgers,
adviesraden en het middenveld.
Kenmerken:
1. Macht en belangen. Wie heeft het meeste maatschappelijke macht om een stempel te
drukken op het beleid en zijn eigen belang te verzilveren?
2. Het Beleidsproces is als machtsstrijd, die ook voortmoddert als het beleid geïmplementeerd
wordt. Het beleid kan nog dan aangepast worden.
3. Beleidsinstrumenten worden gekozen op basis van machtsbronnen\.
4. Beoordeling op basis van belangen: wie wint?
3: Institutionele bandering
Beleid als een uitkomst van processen en tradities. Beleid komt voort uit huidig beleid en instituties.
Bestaande regels beïnvloeden de manier hoe het beleid vorm krijgt. Het mag bijvoorbeeld niet
doorkruizen met ander beleid, omdat er anders geen samenhang meer is.
Kenmerken:
1. Beleid is regel geleid en padafhankelijk: dit betekent dat beleid volgt op eerder gemaakt
beleid. Er worden bijvoorbeeld kleine aanpassingen gedaan op huidig beleid of helemaal
nieuw beleid zal lijken op bestaand beleid. Bestaande regels drukt een stempel op hoe het
beleid eruit komt te zien
2. Regels beïnvloeden gedrag en rollen van actoren, wat weer het beleid aanpast.
4
