Inleiding in het recht – Nanda Oudejans (UvA)
Toetsing:
1. Individueel MC-toets 70%
2. Duopaper 30%
Conceptversie duopaper = 09 Okt 17.00 uur
Eindversie duopaper = 23 Okt 17.00 uur
Wat is recht?
1. Kernbegrippen van het Nederlands Positieve recht: recht dat door de Nederlandse
wetgever is ingesteld en wordt nagesteeft in de Nederlandse samenleving
2. Casuïstiek: het bestuderen van de casus uit jurispudentie
3. Theorie & reflectie
Casusgerichtheid van de rechtsstudie – Vranken
‘Beschouwingen over achtergronden en tendensen, over de samenhang met maatschappelijke
ontwikkelingen, over morele waarden & keuzen, over ideeën – en theorievorming of over
inter-en multidisciplinaire benaderingen i het burgerlijk recht treft men er niet in aan.’
Wat is recht is, is altijd een principiële kwestie
Positief recht 1. Privaatrecht: regelt de verhouding/relaties tussen burgers onderling
- Partijen gelijkwaardig
A. Aanvullend recht: vult afspraken aan zodra er niet zelfstandig afspraken over
gemaakt zijn.
I. Burgerlijkrecht
II. Handelsrecht
2. Publiekrecht: verhouding tussen de burger & de overheid
- Hiërarchische relatie waarbij de burger onder de overheid staat
A. Dwingend recht: geboden of
verboden waaraan iedereen
verplicht is
I. Staatsrecht
II. Bestuursrecht
III. Strafrecht
Positief recht:
1. Materieel recht: inhoud van het
recht, bevoegdheden
2. Formeel recht: hoe het materieel recht wordt gehandhaafd (proces)
,Grondslagen van het recht - Hoofdlijnen (H2 pp. 31-43).
Hoofdstuk 2. Inleiding in het recht
1. Inleiding
Rechtsregels onderverdeeld in;
1. Systematische wettenboeken en wetten
2. Rechtsgebieden
3. Dwingend recht of Aanvullend recht
4. Formeel recht of Materieel recht
5. Internationaal of nationaal recht
2. Codificatie, wetboeken & wetten
Codificatie: alle rechtsregels op een rechtsgebied, op systematische wijze in een wetboek
(codex) op te noemen.
Voordelen:
1. Een wetboek geeft een overzicht van alle wetten, waardoor het inzichtelijk
wordt.
2. Rechtsregels worden onderling geordend, waardoor de samenhang naar
voren komt.
Doelstelling:
Volledig & duidelijke wijze het recht vastgesteld te hebben, zodat de burgers wisten waarop
zij konden rekenen (rechtszekerheid).
3. Rechtsgebieden
Indeling van het nationaal recht:
1. Het privaatrecht;
2. Het staats-en bestuursrecht;
3. Het strafrecht;
Elk rechtsgebied kan in kleinere rechtsgebieden worden ingedeeld.
‘Commune strafrecht’ = Wetboek van Strafrecht
1. Economische strafrecht
2. Verkeersstrafrecht
Staatsrecht
1. Constitutionele recht: grondslagen van de staat
2. Provincierecht
3. Gemeenterecht
4. Waterschapsrecht
Functionele rechtsgebieden: een rechtsgebied die betrekking heeft op een bepaald,
maatschappelijk thema en regelt de relatie tussen betrokkenen (sociaal recht (arbeidsrecht),
milieurecht, gezondheidsrecht & huurrecht)
4.Publiekrecht & privaatrecht
Privaatrecht: juridische relaties tussen burgers
- Betrokkenen gebruiken het recht om eigen belang te behartigen
- Betrokkenen zijn nevengeschikt: zijn van gelijke rang en gaan gelijkwaardig met
elkaar om.
,Publiekrecht: heeft betrekking op de verhouding tussen overheidsorganen onderling en
tussen overheidsorganen & burgers
- Overheid behartigt het algemeen belang
- De overheid heeft een gezagsrelatie: de burger is ondergeschikt aan de overheid,
omdat zij de rechtsgevolgen heeft vastgesteld.
Onderlinge relaties tussen overheidsorganen ->
- Hiërarchische rang
• Elk gemeente en provincie heeft de bevoegdheid over hun eigen territoir:
huishouden
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat
- Overheidsorganen kunnen ook optreden als privaatrechtelijke rechtspersonen
(koopovereenkomst)
ECLI:NL:GHLEE:2010:BO8039
Transouder arrestv
, Week 2 wat is het recht?
Leerdoelen;
1. Verschillende posities die de rechters in de casus grotverkenners
2. Omtrent de relatie tussen recht en moraal, recht & politiek, recht & samenleving
Minicollege 4: De grotverkenners
Te weten: Wat is recht?
1. Kernbegrippen uitleggen = intern perspectief
2. Rechtspraktijk = intern perspectief
3. Rechtstheorie/filosofie = Extern perspectief: vanaf buiten af naar het recht kijken
Lon Fuller = rechtsgeleerde & jurist aan Havard.
‘Grotverkenners’
Vier grotverkenners wel schuldig aan moord van Rocher Wetmore of sprake van zelfbehoud -
> 5 rechters moeten over oordelen.
- Als moord het vonnis is -> doodstraf
De grotverkenners hadden samen besloten een van de 5 te vermoorden, om te overleven. Zij
worden 32 dagen later gevonden. (De grot was door een aardverschuiving, besloten waardoor
er geen uitweg meer was)
De rechters hebben verdeelde mening, waardoor ze hun mening moeten beargumenteren aan
de hand van recht, samenleving, politiek & moraal. -> Elk rechter vertegenwoordigt een
rechtstheorie
Real life cases (basis van duopaper)
1. United States vs. Alexander Holmes 1842
Feitenrelaas:
- 18 maart vertrejt de William Brown, immigrantenboot uit Liverpool richting VS
- Passagiers zijn arme arbeiders
- Boot bots tegen ijsrots -> zinken
- Passasiers & bemanning op reddingboten
- Een reddingsboot is vol en dreigt te zinken -> veel bemanningsleven
- Slecht weer en de mensen op de boot dreigen dat ze gaan zinken
- Een bammingslid Alexander Holmes, besluit een aantal mensen overboord te gooien. -
> om het schip te verlichten
- Hij gooit jonge mannen, de emigranten overboord, geen bemanningsleden ->
verdrinken
- De reddingsboot wordt enkele uren later gered door een Frans schip -> Franse kust
- Zodra de passasiers aankomen in de VS, dienen zij een klacht in over de
bemanningsleden en Alexander Holmes voor de moord.
- De aanlklacht: sprake van een oneerlijke selectie en hebben het recht zelf in handen
genomen. Geen overleg geweest bij zijn besluit. Recht van de sterkste gold
(Oneerlijke selectie van slachtoffers) -> diepe publieke verontwaardiging
- Verdediging: extreme omstandigheden = noodtoestand. -> geen tijd voor. Extreme
situatie haalt recht weg en houdt op met bestaan. Recht op zelfbehoud geldt alleen.
Toetsing:
1. Individueel MC-toets 70%
2. Duopaper 30%
Conceptversie duopaper = 09 Okt 17.00 uur
Eindversie duopaper = 23 Okt 17.00 uur
Wat is recht?
1. Kernbegrippen van het Nederlands Positieve recht: recht dat door de Nederlandse
wetgever is ingesteld en wordt nagesteeft in de Nederlandse samenleving
2. Casuïstiek: het bestuderen van de casus uit jurispudentie
3. Theorie & reflectie
Casusgerichtheid van de rechtsstudie – Vranken
‘Beschouwingen over achtergronden en tendensen, over de samenhang met maatschappelijke
ontwikkelingen, over morele waarden & keuzen, over ideeën – en theorievorming of over
inter-en multidisciplinaire benaderingen i het burgerlijk recht treft men er niet in aan.’
Wat is recht is, is altijd een principiële kwestie
Positief recht 1. Privaatrecht: regelt de verhouding/relaties tussen burgers onderling
- Partijen gelijkwaardig
A. Aanvullend recht: vult afspraken aan zodra er niet zelfstandig afspraken over
gemaakt zijn.
I. Burgerlijkrecht
II. Handelsrecht
2. Publiekrecht: verhouding tussen de burger & de overheid
- Hiërarchische relatie waarbij de burger onder de overheid staat
A. Dwingend recht: geboden of
verboden waaraan iedereen
verplicht is
I. Staatsrecht
II. Bestuursrecht
III. Strafrecht
Positief recht:
1. Materieel recht: inhoud van het
recht, bevoegdheden
2. Formeel recht: hoe het materieel recht wordt gehandhaafd (proces)
,Grondslagen van het recht - Hoofdlijnen (H2 pp. 31-43).
Hoofdstuk 2. Inleiding in het recht
1. Inleiding
Rechtsregels onderverdeeld in;
1. Systematische wettenboeken en wetten
2. Rechtsgebieden
3. Dwingend recht of Aanvullend recht
4. Formeel recht of Materieel recht
5. Internationaal of nationaal recht
2. Codificatie, wetboeken & wetten
Codificatie: alle rechtsregels op een rechtsgebied, op systematische wijze in een wetboek
(codex) op te noemen.
Voordelen:
1. Een wetboek geeft een overzicht van alle wetten, waardoor het inzichtelijk
wordt.
2. Rechtsregels worden onderling geordend, waardoor de samenhang naar
voren komt.
Doelstelling:
Volledig & duidelijke wijze het recht vastgesteld te hebben, zodat de burgers wisten waarop
zij konden rekenen (rechtszekerheid).
3. Rechtsgebieden
Indeling van het nationaal recht:
1. Het privaatrecht;
2. Het staats-en bestuursrecht;
3. Het strafrecht;
Elk rechtsgebied kan in kleinere rechtsgebieden worden ingedeeld.
‘Commune strafrecht’ = Wetboek van Strafrecht
1. Economische strafrecht
2. Verkeersstrafrecht
Staatsrecht
1. Constitutionele recht: grondslagen van de staat
2. Provincierecht
3. Gemeenterecht
4. Waterschapsrecht
Functionele rechtsgebieden: een rechtsgebied die betrekking heeft op een bepaald,
maatschappelijk thema en regelt de relatie tussen betrokkenen (sociaal recht (arbeidsrecht),
milieurecht, gezondheidsrecht & huurrecht)
4.Publiekrecht & privaatrecht
Privaatrecht: juridische relaties tussen burgers
- Betrokkenen gebruiken het recht om eigen belang te behartigen
- Betrokkenen zijn nevengeschikt: zijn van gelijke rang en gaan gelijkwaardig met
elkaar om.
,Publiekrecht: heeft betrekking op de verhouding tussen overheidsorganen onderling en
tussen overheidsorganen & burgers
- Overheid behartigt het algemeen belang
- De overheid heeft een gezagsrelatie: de burger is ondergeschikt aan de overheid,
omdat zij de rechtsgevolgen heeft vastgesteld.
Onderlinge relaties tussen overheidsorganen ->
- Hiërarchische rang
• Elk gemeente en provincie heeft de bevoegdheid over hun eigen territoir:
huishouden
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat
- Overheidsorganen kunnen ook optreden als privaatrechtelijke rechtspersonen
(koopovereenkomst)
ECLI:NL:GHLEE:2010:BO8039
Transouder arrestv
, Week 2 wat is het recht?
Leerdoelen;
1. Verschillende posities die de rechters in de casus grotverkenners
2. Omtrent de relatie tussen recht en moraal, recht & politiek, recht & samenleving
Minicollege 4: De grotverkenners
Te weten: Wat is recht?
1. Kernbegrippen uitleggen = intern perspectief
2. Rechtspraktijk = intern perspectief
3. Rechtstheorie/filosofie = Extern perspectief: vanaf buiten af naar het recht kijken
Lon Fuller = rechtsgeleerde & jurist aan Havard.
‘Grotverkenners’
Vier grotverkenners wel schuldig aan moord van Rocher Wetmore of sprake van zelfbehoud -
> 5 rechters moeten over oordelen.
- Als moord het vonnis is -> doodstraf
De grotverkenners hadden samen besloten een van de 5 te vermoorden, om te overleven. Zij
worden 32 dagen later gevonden. (De grot was door een aardverschuiving, besloten waardoor
er geen uitweg meer was)
De rechters hebben verdeelde mening, waardoor ze hun mening moeten beargumenteren aan
de hand van recht, samenleving, politiek & moraal. -> Elk rechter vertegenwoordigt een
rechtstheorie
Real life cases (basis van duopaper)
1. United States vs. Alexander Holmes 1842
Feitenrelaas:
- 18 maart vertrejt de William Brown, immigrantenboot uit Liverpool richting VS
- Passagiers zijn arme arbeiders
- Boot bots tegen ijsrots -> zinken
- Passasiers & bemanning op reddingboten
- Een reddingsboot is vol en dreigt te zinken -> veel bemanningsleven
- Slecht weer en de mensen op de boot dreigen dat ze gaan zinken
- Een bammingslid Alexander Holmes, besluit een aantal mensen overboord te gooien. -
> om het schip te verlichten
- Hij gooit jonge mannen, de emigranten overboord, geen bemanningsleden ->
verdrinken
- De reddingsboot wordt enkele uren later gered door een Frans schip -> Franse kust
- Zodra de passasiers aankomen in de VS, dienen zij een klacht in over de
bemanningsleden en Alexander Holmes voor de moord.
- De aanlklacht: sprake van een oneerlijke selectie en hebben het recht zelf in handen
genomen. Geen overleg geweest bij zijn besluit. Recht van de sterkste gold
(Oneerlijke selectie van slachtoffers) -> diepe publieke verontwaardiging
- Verdediging: extreme omstandigheden = noodtoestand. -> geen tijd voor. Extreme
situatie haalt recht weg en houdt op met bestaan. Recht op zelfbehoud geldt alleen.
