Samenvatting HSPD17 Cursus bedrijfsovername

HSPD17: Cursus bedrijfsovername

Het familiebedrijf
Een familiebedrijf is een overlap tussen familie en onderneming. Er zijn drie krachten
werkzaam in het bedrijf: familie, eigendom en bedrijf. Ook is er een veelheid aan rollen
binnen een familiebedrijf: pettenprobleem en rolconflicten.
Er zijn nog meer aspecten die voorkomen bij een familiebedrijf:
o Invloed op familieband op (problemen) in bedrijf
o Familie kent elkaar goed: sterke basis samenwerking, maar ook familieproblemen
meenemen naar het bedrijf.
o Partners hebben vaak een grote invloed, deze personen moeten betrokken worden
bij de besluitvorming.




Het maken van beslissingen
Binnen het grootbedrijf:
o Prestatieafspraken + functioneringsgesprekken
o Overlegstructuren
o Zeggenschap vastgelegd
o Bestuurlijke agenda
o Heldere rapportages
o PDCA – cyclus
o Verloop onder de medewerkers
o Investeren in de ontwikkeling van medewerkers
o Zoeken naar de beste mensen

Complexiteit binnen het familiebedrijf
Op basis van voorgaande punten: complexiteit familiebedrijf zit hem in:
o Emotie
o Communicatie
o Leiderschap

De eigenaar van het bedrijf
Wie is de eigenaar van het bedrijf?
o In juridische zin

, o In economische zin
o In psychologische zin?
 Broers/zussen/opa/oma etc.
 Zorgt voor een sterke mate van verbondenheid

Harmonie vs confrontatie




Het familiebedrijf: agrarisch
Kenmerken:
o Vermogen vs rendement
o Stille reserves (grondgebonden landbouw)
o Focus op continuïteit
o (Grote) betrokkenheid familie
o Elke situatie is anders (sociaal)
o Grote diversiteit in bedrijven (resultaten/financiering/vermogen)
o Bedrijfs-woonfunctie: alles op 1 erf (incl. opa en oma?)
o Aantal specifieke fiscale regelingen

Bedrijfsopvolging
Overdracht van:
o Leiding
o Verantwoordelijkheid
o Eigendom
Cyclus bedrijfsovername:
o 10-15 jaar samenwerken en overname (2 generaties)
o 20 jaar boer (1 generatie)
o 10-15 jaar samenwerken en overname (2 generaties)

Fasering overdracht
1. Oriëntatiefase  voorfase (Hennie komt van school)
2. Voorbereidingsfase  samenwerkingsfase (Hennie zit in de maatschap)
3. Overdrachtsfase  overnamefase (Hennie neemt over, ouders eruit)
4. Na de overname (Hennie zet het bedrijf alleen of met partner voort)

De voorfase

, Belangrijke fase:
1. Wil de potentiële opvolger het bedrijf wel overnemen?
2. Heeft de opvolger de juiste competenties voor agrarisch ondernemerschap? Zo ja,
waar blijkt dat uit?
3. Is er een goede samenwerking mogelijk tussen de huidige ondernemers en
opvolgers?
4. Biedt het bedrijf voldoende toekomst perspectief/continuïteit ook na overname

Samenwerkingsfase
Bedoeld voor:
1. Vermogen opbouwen voor opvolger, dit is afhankelijk van:
 Rentabiliteit bedrijf/winstverdeling
 Privé onttrekkingen/stortingen opvolger
 Mee “delen” in de (toename) stille reserves
2. Het bedrijf “overname klaar” maken
 Rendement
 Bedrijfsstructuur en ontwikkeling (specialiseren/verbreding)
 Pensioen/woning ouders
3. Geleidelijke overgang opvolger <> ouders (afbouwen/loslaten)

Beloning kan door:
1. Loondienst
2. Maatschap
1. Loondienst:
o Voordelen:
 Kunnen uit proberen/vrijblijvend karakter
 Opvolger moet zich eerst bewijzen
 Logischer t.o.v. andere familieleden
o Nadelen:
 Je betaalt eerder belasting
 Achterstallig loon/tegoed schrijven/vordering (bij geen overname)

2. Maatschap:
o Voordelen:
 Fiscaal en financieel meestal aantrekkelijker
 Meer vrijheid tot invulling beloning/toegang tot “stille reserves”
 Rechten bij beëindiging maatschap
o Nadelen:
 Hogere opstartkosten
 Heeft een meer definitief karakter
 Erfenis andere kinderen
Overigens zeer afhankelijk van de afspraken die in het maatschapscontract staan
opgenomen. Denk bijvoorbeeld aan “proefmaatschappen”.

Overnamefase
Belangrijke aspecten in de overnamefase:
1. Sociaal en emotioneel (ouders/broers en zussen, omgeving)
 Verkoop levenswerk en familiebedrijf
 Handelen met familie?
 Erfenis = ergernis
 Wat vinden broers en zussen ervan