College aantekeningen voor Deeltentamen 2 Ontwikkelingspsychologie

Ontwikkelingspsychologie Hoorcolleges Deeltentamen 2

Hoorcollege 8 Gezin en opvoeding 05-03-2020

Opvoeding
 2 dimensies
- Warmte/responsiviteit
- Veeleisend/controle
 4 opvoedingsstijlen
- Autoritatief
- Autoritair
- Toegeeflijk
- Verwaarlozend

Autoritatief
 Balans tussen vrijheid (onafhankelijk) en beperkingen/regels (duidelijkheid)
 Ouder luistert naar de mening van het kind (warm, responsief en betrokken),
maar stelt grenzen die afhankelijk zijn van de leeftijd van het kind
 Uitleg
 Uitkomsten voor kinderen:
- In de meeste gevallen het meest positief => sociaal, goede
schoolresultaten en goede omgang met stress

Autoritair
 Macht ligt bij de ouders: niet-responsief en rigide
 Geen uitleg, maar luisteren
 Uitkomsten voor kinderen:
- Over het algemeen geïrriteerd, angstig en kwetsbaar voor stress, maar lijkt
juist gunstiger dan autoritatief in een gevaarlijke buurt

Toegeeflijk
 Wel enigszins warm, geen duidelijke regels: inconsistente discipline
 ‘Behoeften’ van het kind staan voorop, de ouder geeft toe of verbergt zijn/haar
eigen ergernis/boosheid
 Reactie  geeft gewoon snoep wanneer het kind zeurt
 Uitkomsten voor kinderen
- Weinig zelfcontrole (ook agressie) en weinig doelgerichtheid
- Verwend nest

Verwaarlozend
 Behoeften van de ouders staan voorop, slechte monitoring/supervisie
 Geen moeite, daarom ook geen grenzen
 Eigen problemen?  depressief, relatieproblemen
 Heeft deze ouder überhaupt in de gaten dat het kind zeurt?
 Uitkomsten voor kinderen:
- Ook impulsief/agressief
- Gebrek aan vaardigheden
- Komt gemakkelijk in de problemen

Slaan ≠ controle

,Gedragsmatige controle = regels en grenzen
Psychologische controle = intrusief, bv. schuld en schaamte & love withdrawal
 Waarom slaan niet werkt
- Goede straf volgt onmiddellijk na het gedrag en ook steeds weer
- Straft alleen slecht gedrag, maar geeft niet aan wat goed gedrag is
- Reden waarom het gedrag niet goed was, is ook belangrijk voor de
socialisatie
- Angst, boosheid en verdriet zorgen ervoor dat een eventuele boodschap
niet gehoord wordt
- Modeling van agressie en geweld (binnen relatie)
- Agressie om agressie te bestraffen? Kind mag niet slaan, maar papa en
mama wel?
- Slaan  agressief kind Agressief kind  slaan

Kind  opvoeding
 Moeilijk temperament
 Lastig kind  zondebok
 Mismatch tussen gedrag en opvoedvaardigheden & verwachtingen
  stress  relatie tussen ouders  opvoeding
 Daarom ook verschillen binnen gezinnen in opvoeding  APQ per kind

Ouderkenmerken  opvoeding
 Psychopathologie  depressie
- Negatieve invloed op opvoeding
 Wat zie je dan in het opvoedgedrag?
- Negatief/dwingend opvoedgedrag
- Minder betrokkenheid, aandacht, responsiviteit
- Minder positieve interacties, zoals spel
- Blijvend effect van depressie?
 Waarom heeft depressie negatieve invloed op de opvoeding?
- Meer op zichzelf gerichte i.p.v. kindgerichte doelen
- Minder aandacht voor informatie m.b.t. kinderen
- Meer negatieve evaluaties en attributies t.o.v. kinderen
- Minder positieve en meer negatieve emoties
- Voorkeur voor coercieve responsen
- Kinderen zijn ook moeilijker mee om te gaan: meer gedragsproblemen,
minder assertief en interactie
 Cognities
 Tienermoeders

Cognities
 Thinking is part of te job
 Depressie
 Autoritaire ouder ziet kind als een wezen dat gedomineerd wordt door
antisociale impulsen
 Schema’s: verwachtingen ten aanzien van kinderen, ouders en zelf
 Executieve funties: probleem-oplossen, cognitieve flexibiliteit en planning
 Attributies en beoordelingen
Depressive symptoms  appraisal  low parenting competence

, Tienermoeders
 Minder steunend, minder sensitief en minder positieve aandacht in de richting
van hun kinderen
 Moeders onder de 25 jaar slaan vaker dan moeders boven de 25 jaar
 Negatieve gevolgen voor moeder en kind hebben natuurlijk niet zozeer met de
leeftijd te maken, maar met sociaaleconomische omstandigheden, stress en
depressie, onrealistische verwachtingen

Gezin: relatie tussen ouders
 Steun tussen ouders  warmte en betrokkenheid
 Conflict tussen ouders: negatieve gevolgen voor ouders en kind
- Onveilige hechting en eenzelfde manier om met conflicten om te gaan 
modeling
 Directe invloed: getuige van ruzie
 Indirecte invloed: opvoedingsgedrag
 Scheiding kan daarom ook positief zijn

Gezin: gezin van herkomst
 Intergenerationele overdracht
 Cultuur
 Armoede
 Geboortevolgorde

Intergenerationele overdacht
 We voeden min of meer hetzelfde op als we zelf opgevoed zijn
 Sterkste bewijs: mishandeling

 Maar ook wel aan de positieve kant: bv. monitoring, communicatie en
betrokkenheid

 Maar: dit is zeker geen 1-op-1 relatie

 Breaking the cycle: steunende relatie met ander

 Relatie lijkt gemedieerd te worden door effecten op de ontwikkeling van het
kind: bv. externaliseren en sociale competentie

 G1 parenting quality (10)  social compentence (20)  G2 parenting quality
(30)

Culturele verschillen
 Chinese opvoeding (toewijding)  wij beschouwen het als autoritair
 Normen en waarden uit de eigen sociale kring van ouders beïnvloeden de
opvoedstrategieën die zij aannemen
 Autochtoon NL: rust, reinheid en regelmaat
 Marokkaanse gezinnen
- Cultuur: collectivisme, conformisme, harmonie
- Opvoeding: meer discipline, minder monitoring & affectie
 Turkse gezinnen
- Collectivisme nog sterker: cohesie in gemeenschap