Psychodiagnostiek in de OWP
Hoorcollege 1. Introductie 26-04-2021
Diagnostische cyclus
Klachtanalyse = probleembeleving cliënt,
hulpvraag/vraagstelling voor onderzoek
Probleemanalyse = objectiveren probleemgedrag,
ernsttaxatie, onderkennende diagnostiek
Verklaringsanalyse
o Hypotheses formuleren, selecteren
o Instrumenten kiezen + toetsingscriteria
formuleren
o Hypothesetoetsing
o Integreren tot verklarende diagnose
Indicatieanalyse = formuleren van aanbevelingen
voor behandeling
Advies
Denkfouten in de diagnostiek = stokpaardjes (voorkeurshypothese), te zeker zijn van je conclusies, focus op
kindkenmerken (fundamentele attributiefout)
Denkfouten voorkomen = alternatieve hypotheses formuleren voorkomt tunnelvisie en toetsingscriteria
zorgen ervoor dat je idee kan worden weerlegd
Denkfouten voorkomen = transparant en systematisch werken en verantwoording afleggen aan anderen
Handelingsgerichte diagnostiek
Doel = samen met cliënt informatie verzamelen die van belang is voor het geven van
handelingsadviezen en het komen tot concrete, bruikbare en haalbare handelingsadviezen
Diagnostiek in het teken van beslissingen over het kind
1. Intakefase = wat is de vraag?
2. Strategiefase = welke beslissingen moeten we nemen? Is nader onderzoek nodig?
3. Onderzoeksfase = wat zijn de antwoorden op de onderzoeksvragen?
4. Integratie/aanbevelingsfase = hoe vertalen we de onderzoeksgegevens naar behandeldoelen? Wat zijn
de aanbevelingen?
5. Advies en evaluatie = antwoorden op vragen? Wat gaan we doen? Afspraken? Evaluatie van
diagnostisch traject
Uitgangspunten
o HGD is doelgericht
o HGD richt zich op de behoeften van kind/jongere en opvoeders
o HGD hanteert een transactioneel referentiekader
o Samenwerken met ouders, kind/jongere en school is essentieel
o Er is aandacht voor positieve kenmerken/beschermende factoren van kind/jongere, ouders en
school/leerkrachten
o De werkwijze is systematisch en transparant
Welke verklarende hypothesen moeten we gaan onderzoeken?
o Verklaringen die onze beslissing over interventie/handelingsadvies beïnvloeden = als.. dan..
redenering = als ik weet dat ouders overbeschermend opvoeden (verklarende factor), dan zal ik
ouderbegeleiding/een opvoedinterventie (behandeling) adviseren uitgangspunt: HGD is
doelgericht
o Hypothesen die waarschijnlijk zijn gezien wat we al weten van dit kind = zijn er al aanwijzingen
uit de intake-informatie? Of is er juist informatie die de hypothese niet aannemelijk maakt?
Attributies van ouders, kind, leerkracht (wat zij denken dat de oorzaken zijn) uitgangspunt:
samenwerking met ouders, kinderen en school
o Denken vanuit een transactioneel kader (uitgaan van wisselwerking tussen kindfactoren en
omgevingsfactoren) = hypothesen niet alleen richten op kindfactoren maar ook de context
onderzoeken uitgangspunt: HGD hanteert een transactioneel referentiekader
Overige richtlijnen voor hypothesen vanuit HGD
o Formuleer hypothesen zo veel mogelijk op basis van recente wetenschappelijke inzichten
o Formuleer alternatieve hypothesen
o Formuleer toetsbare hypothesen
o Formuleer een gepast aantal hypothesen
Overeenkomsten diagnostische cyclus en HGD
Gebaseerd op empirische cyclus
Systematische procedures (hypothese-toetsend)
Transactioneel referentiekader wel meer HGD
Hoorcollege 1. Introductie 26-04-2021
Diagnostische cyclus
Klachtanalyse = probleembeleving cliënt,
hulpvraag/vraagstelling voor onderzoek
Probleemanalyse = objectiveren probleemgedrag,
ernsttaxatie, onderkennende diagnostiek
Verklaringsanalyse
o Hypotheses formuleren, selecteren
o Instrumenten kiezen + toetsingscriteria
formuleren
o Hypothesetoetsing
o Integreren tot verklarende diagnose
Indicatieanalyse = formuleren van aanbevelingen
voor behandeling
Advies
Denkfouten in de diagnostiek = stokpaardjes (voorkeurshypothese), te zeker zijn van je conclusies, focus op
kindkenmerken (fundamentele attributiefout)
Denkfouten voorkomen = alternatieve hypotheses formuleren voorkomt tunnelvisie en toetsingscriteria
zorgen ervoor dat je idee kan worden weerlegd
Denkfouten voorkomen = transparant en systematisch werken en verantwoording afleggen aan anderen
Handelingsgerichte diagnostiek
Doel = samen met cliënt informatie verzamelen die van belang is voor het geven van
handelingsadviezen en het komen tot concrete, bruikbare en haalbare handelingsadviezen
Diagnostiek in het teken van beslissingen over het kind
1. Intakefase = wat is de vraag?
2. Strategiefase = welke beslissingen moeten we nemen? Is nader onderzoek nodig?
3. Onderzoeksfase = wat zijn de antwoorden op de onderzoeksvragen?
4. Integratie/aanbevelingsfase = hoe vertalen we de onderzoeksgegevens naar behandeldoelen? Wat zijn
de aanbevelingen?
5. Advies en evaluatie = antwoorden op vragen? Wat gaan we doen? Afspraken? Evaluatie van
diagnostisch traject
Uitgangspunten
o HGD is doelgericht
o HGD richt zich op de behoeften van kind/jongere en opvoeders
o HGD hanteert een transactioneel referentiekader
o Samenwerken met ouders, kind/jongere en school is essentieel
o Er is aandacht voor positieve kenmerken/beschermende factoren van kind/jongere, ouders en
school/leerkrachten
o De werkwijze is systematisch en transparant
Welke verklarende hypothesen moeten we gaan onderzoeken?
o Verklaringen die onze beslissing over interventie/handelingsadvies beïnvloeden = als.. dan..
redenering = als ik weet dat ouders overbeschermend opvoeden (verklarende factor), dan zal ik
ouderbegeleiding/een opvoedinterventie (behandeling) adviseren uitgangspunt: HGD is
doelgericht
o Hypothesen die waarschijnlijk zijn gezien wat we al weten van dit kind = zijn er al aanwijzingen
uit de intake-informatie? Of is er juist informatie die de hypothese niet aannemelijk maakt?
Attributies van ouders, kind, leerkracht (wat zij denken dat de oorzaken zijn) uitgangspunt:
samenwerking met ouders, kinderen en school
o Denken vanuit een transactioneel kader (uitgaan van wisselwerking tussen kindfactoren en
omgevingsfactoren) = hypothesen niet alleen richten op kindfactoren maar ook de context
onderzoeken uitgangspunt: HGD hanteert een transactioneel referentiekader
Overige richtlijnen voor hypothesen vanuit HGD
o Formuleer hypothesen zo veel mogelijk op basis van recente wetenschappelijke inzichten
o Formuleer alternatieve hypothesen
o Formuleer toetsbare hypothesen
o Formuleer een gepast aantal hypothesen
Overeenkomsten diagnostische cyclus en HGD
Gebaseerd op empirische cyclus
Systematische procedures (hypothese-toetsend)
Transactioneel referentiekader wel meer HGD
