Samenvatting Landelijke Toets ICN
Inhoudsopgave
1. Respiratoir systeem............................................................................................................................................ 4
1.1. Anatomie....................................................................................................................................................... 4
1.2. Embryologie.................................................................................................................................................. 5
1.3. Fysiologie...................................................................................................................................................... 7
1.4. Transitie intra-uterien extra-uterien............................................................................................................10
1.5. Regulatie ademhaling................................................................................................................................. 11
1.6. Respiratoire insufficiëntie............................................................................................................................ 12
1.7. Beademing.................................................................................................................................................. 13
1.7.1. Conventionele beademing........................................................................................................................... 15
1.7.2. Beademingsdrukken.................................................................................................................................... 16
1.7.3. High Frequency Ventilation (HFV)...............................................................................................................18
1.7.4. Behandeling met stikstofmonoxide (NO).....................................................................................................21
2. Circulatoir systeem........................................................................................................................................... 22
2.1. Embryologie................................................................................................................................................ 22
2.2. Foetale circulatie......................................................................................................................................... 22
2.2.1. Transitie naar extra-uterien......................................................................................................................... 23
2.3. Anatomie en fysiologie................................................................................................................................ 23
2.3.1. Links-rechts shunt....................................................................................................................................... 28
2.4. Basisobservaties......................................................................................................................................... 28
2.5. Arteriële drukcurve...................................................................................................................................... 29
2.6. Medicamenten............................................................................................................................................. 30
3. Centraal zenuwstelsel....................................................................................................................................... 31
3.1. Anatomie..................................................................................................................................................... 32
3.2. Embryologie................................................................................................................................................ 37
3.3. Onderzoek van de hersenen....................................................................................................................... 41
4. Gastro-intestinaal.............................................................................................................................................. 42
4.1. Embryologie................................................................................................................................................ 42
4.2. Anatomie..................................................................................................................................................... 43
4.3. Fysiologie.................................................................................................................................................... 45
5. Elektrolyten en vocht......................................................................................................................................... 46
5.1. Dehydratie en diarree.................................................................................................................................. 49
6. Stolling.............................................................................................................................................................. 49
6.1. Primaire hemostase.................................................................................................................................... 50
6.2. Secundaire hemostase (coagulatie)............................................................................................................50
6.3. Fibrinolytisch systeem................................................................................................................................. 51
7. Shock................................................................................................................................................................ 53
7.1. Hypovolemische shock............................................................................................................................... 54
, 7.2. Obstructieve shock...................................................................................................................................... 55
7.3. Cardiogene shock....................................................................................................................................... 55
7.4. Distributieve shock...................................................................................................................................... 55
8. Ritme................................................................................................................................................................. 55
8.1. Driehoek van Einthoven.............................................................................................................................. 57
8.2. Weergave van de geleiding op het ECG.....................................................................................................57
8.3. Hartritmestoornissen................................................................................................................................... 58
8.3.1. Sinusaritmieën............................................................................................................................................. 58
8.3.2. Supraventriculaire ritme- en geleidingsstoornissen.....................................................................................59
8.3.3. Atrioventriculaire geleidingsstoornissen......................................................................................................59
8.3.4. Ventriculaire ritme- en geleidingsstoornissen..............................................................................................60
9. Extreme prematuriteit........................................................................................................................................ 60
10. ECMO............................................................................................................................................................. 63
10.1. Veno-arteriële ECMO (VA)........................................................................................................................ 64
10.2. Veno-veneuze ECMO (VV)....................................................................................................................... 64
10.3. ECMO-systeem......................................................................................................................................... 64
11. Ziektebeelden................................................................................................................................................. 65
11.1. TTTS......................................................................................................................................................... 65
11.2. Hydrops Foetalis....................................................................................................................................... 65
11.3. Idiopathic Respiratory Distress Syndrome (IRDS)....................................................................................65
11.4. Persisterende Pulmonale Hypertensie Neonaat (PPHN)..........................................................................66
11.5. Meconium Aspiratie Syndroom (MAS)......................................................................................................68
11.6. Bronchopulmonale Dysplasie (BPD).........................................................................................................68
11.7. Retinopathie Of Prematures (ROP)..........................................................................................................69
11.8. Wetlung/TTN............................................................................................................................................. 69
11.9. Congenitale Hernia Diafragmatica (CHD).................................................................................................69
11.10. Pneumonie.............................................................................................................................................. 70
11.11. Pneumothorax......................................................................................................................................... 70
11.12. Pulmonaal Interstitieel Emfyseem (PIE)..................................................................................................70
11.13. Atelectase............................................................................................................................................... 70
11.14. Longbloeding........................................................................................................................................... 71
11.15. Perinatale asfyxie.................................................................................................................................... 71
11.16. Periventriculaire Leucomalacie (PVL).....................................................................................................75
11.17. Bloedingen.............................................................................................................................................. 75
11.17.1. Intraventriculaire Hemorage (IVH)...........................................................................................................75
11.17.2. Post Hemoragische Ventrikel Dilatatie (PHVD).......................................................................................76
11.18. Convulsies............................................................................................................................................... 76
11.19. Neonatale stroke..................................................................................................................................... 77
11.20. Neonataal Abstinentie Syndroom (NAS).................................................................................................77
11.21. Coarctatio aortea..................................................................................................................................... 77
11.22. Transpositie Grote Vaten (TGA).............................................................................................................77
2
,11.23. Dubbel Outlet Rechter Ventrikel (DORV)................................................................................................78
11.24. Truncus arteriosus.................................................................................................................................. 78
11.25. Ventrikel Septum Defect (VSD)...............................................................................................................78
11.26. Atrium Septum Defect (ASD).................................................................................................................. 78
11.27. Open Ductus Botalli (ODB)..................................................................................................................... 79
11.28. Tetralogie van Fallot................................................................................................................................ 80
11.29. Hypoplastisch Linker Hart Syndroom (HLHS).........................................................................................81
11.30. Hyperbilirubinemie.................................................................................................................................. 81
11.31. Galgangatresie of galganghypoplasie.....................................................................................................82
11.32 Choledochuscyste.................................................................................................................................... 82
11.33. Oesofagusatresie.................................................................................................................................... 82
11.34. Gastro-oesofageale reflux....................................................................................................................... 83
11.35. Neonatale ileus....................................................................................................................................... 83
11.36. Duodenumatresie.................................................................................................................................... 83
11.37 Dunne darm atresie.................................................................................................................................. 84
11.38. Colonatresie............................................................................................................................................ 84
11.39. Anusatresie............................................................................................................................................. 84
11.40. Malrotatie en volvulus............................................................................................................................. 85
11.41. Meconium ileus....................................................................................................................................... 85
11.42. Ziekte van Hirschsprung......................................................................................................................... 85
11.43. Congenitale hernia diaphragmatica........................................................................................................85
11.44. Omfalocèle.............................................................................................................................................. 86
11.45. Gastroschisis........................................................................................................................................... 86
11.46. Prune-belly syndrome............................................................................................................................. 86
11.47. Necrotiserende Entro Colitis (NEC)........................................................................................................87
3
, 1. Respiratoir systeem
De mens heeft een aerobe stofwisseling, zonder zuurstof kan er niet voldoende energie geproduceerd worden
om te kunnen overleven. Bij de energieproductie komt kooldioxide vrij, dat schadelijk is. Met een te hoge
kooldioxideconcentratie kan je niet overleven. Dit betekent dat gasuitwisseling noodzakelijk is.
Verschillen kind - volwassene
- Hoofd relatief groot bij kind;
- Onderkaak is klein en tong is groot. Meer risico op ontstaan bovenste luchtwegobstructie;
- Strottenhoofd (larynx) is hoger en meer naar voren gelegen;
- Epiglottis is relatief groot, slap en u-vormig, stembanden moeilijk zichtbaar hierdoor;
- Luchtpijp is trechtervormig, zacht, kort en gemakkelijker in te drukken in borstkas die klein is t.o.v. de buik;
- Luchtwegdiameter is veel kleiner, waardoor meer weerstand;
- Na 8 jaar neemt alleen de grootte alveoli en luchtwegen verder toe;
- Kinderen: onvoldoende i-spiervezels in ademhalingsspieren, toename in arbeid bij kinderen dus sneller
vermoeid van ademhalingsspieren (weinig spierkracht);
- Thoraxwand makkelijker compliant waardoor ademhaling minder efficiënt;
- Ribben horizontaler en diafragma platter;
- Relatief grote dode ruimte ventilatie;
- Rustverbranding van kinderen hoger, meer O2 verbruik (daarom hogere ademhaling);
- Neus ademhalers;
- Hoge ademhalingsfrequentie, kleine teugvolumes.
1.1. Anatomie
Het ademhalingssysteem bestaat uit 4 onderdelen:
- de thorax en de longzakjes (pleurae) - de luchtwegen
- de longblaasjes (alveoli) - ondersteunend weefsel of interstitium.
De thorax en pleurae
De thorax wordt gevormd door de wervelkolom met daaraan de ribben, het borstbeen (sternum) en alle spieren
die deze met elkaar verbinden. De thorax is een afgesloten ruimte met daarin het hart, de longen en het
mediastinum. In het mediastinum liggen de grote vaten, zenuwen, slokdarm en de thymus. De top van de long
heet apex en deze loopt tot boven de eerste rib. Aan de onderkant wordt de thorax gevormd door het middenrif
(diafragma). Als het diafragma tijdens de inademing aanspant, verplaatst de diafragmakoepel naar beneden en
vergroot de thoraxholte.
Om de longen ligt een vlies, de pleura visceralis die overgaat in de binnenbekleding van de thorax, de pleura
parietalis. De ruimte tussen deze 2 pleurabladen is de pleuraholte. Hierin heerst een vacuüm zodat ze tegen
elkaar aanliggen met een minimale hoeveelheid vloeistof ertussen. Hierdoor worden de longen gefixeerd aan
het omliggend weefsel. Doordat ze gefixeerd zijn volgen de longen de volumeveranderingen van de thorax,
resulterend in inademing en uitademing.
Tussen de ribben liggen de intercostale spieren. Er zijn hiervan 2 lagen met een tegengesteld beloop, de
externe en interne intercostale spieren. Aanspannen van de externe spierlaag leidt tot vergroting van de
thorax, aanspannen van de interne spierlaag tot verkleining. Wanneer de thorax uitzet ten gevolge van de
werking van de ademhalingsspieren en de aanspanning van het diafragma, zullen de longen in volume uitzetten
en wordt lucht naar binnen gezogen. Bij ontspanning van de ademhalingsspieren en het diafragma neemt het
thoraxvolume weer af en wordt lucht naar buiten geblazen. De uitademing gebeurt passief door de elasticiteit
van de thorax. Bij dyspneu wordt gebruik gemaakt van hulpademhalingsspieren. Voor de inademing zijn dit
nekspieren, zoals de musculus sternocleidomastoideus en scalenusspieren. Voor de uitademing zijn dit de
buikspieren.
Bij pasgeborenen is het thoraxskelet en de thoraxwand nog niet stevig. In rust leidt dit tot een relatief lager
longvolume waardoor meer kracht nodig is om een ademteug aan te zuigen. Bij enige toegenomen ademarbeid
heeft de thorax de neiging om naar binnen te worden gezogen, met name bij het borstbeen (sternale
intrekkingen), tussen de ribben (intercostaal) en onder de ribbenkast (subcostaal). Verder hebben
pasgeborenen een kleinere spiermassa en een verminderde ademkracht, wat bij prematuren nog minder is.
4
Inhoudsopgave
1. Respiratoir systeem............................................................................................................................................ 4
1.1. Anatomie....................................................................................................................................................... 4
1.2. Embryologie.................................................................................................................................................. 5
1.3. Fysiologie...................................................................................................................................................... 7
1.4. Transitie intra-uterien extra-uterien............................................................................................................10
1.5. Regulatie ademhaling................................................................................................................................. 11
1.6. Respiratoire insufficiëntie............................................................................................................................ 12
1.7. Beademing.................................................................................................................................................. 13
1.7.1. Conventionele beademing........................................................................................................................... 15
1.7.2. Beademingsdrukken.................................................................................................................................... 16
1.7.3. High Frequency Ventilation (HFV)...............................................................................................................18
1.7.4. Behandeling met stikstofmonoxide (NO).....................................................................................................21
2. Circulatoir systeem........................................................................................................................................... 22
2.1. Embryologie................................................................................................................................................ 22
2.2. Foetale circulatie......................................................................................................................................... 22
2.2.1. Transitie naar extra-uterien......................................................................................................................... 23
2.3. Anatomie en fysiologie................................................................................................................................ 23
2.3.1. Links-rechts shunt....................................................................................................................................... 28
2.4. Basisobservaties......................................................................................................................................... 28
2.5. Arteriële drukcurve...................................................................................................................................... 29
2.6. Medicamenten............................................................................................................................................. 30
3. Centraal zenuwstelsel....................................................................................................................................... 31
3.1. Anatomie..................................................................................................................................................... 32
3.2. Embryologie................................................................................................................................................ 37
3.3. Onderzoek van de hersenen....................................................................................................................... 41
4. Gastro-intestinaal.............................................................................................................................................. 42
4.1. Embryologie................................................................................................................................................ 42
4.2. Anatomie..................................................................................................................................................... 43
4.3. Fysiologie.................................................................................................................................................... 45
5. Elektrolyten en vocht......................................................................................................................................... 46
5.1. Dehydratie en diarree.................................................................................................................................. 49
6. Stolling.............................................................................................................................................................. 49
6.1. Primaire hemostase.................................................................................................................................... 50
6.2. Secundaire hemostase (coagulatie)............................................................................................................50
6.3. Fibrinolytisch systeem................................................................................................................................. 51
7. Shock................................................................................................................................................................ 53
7.1. Hypovolemische shock............................................................................................................................... 54
, 7.2. Obstructieve shock...................................................................................................................................... 55
7.3. Cardiogene shock....................................................................................................................................... 55
7.4. Distributieve shock...................................................................................................................................... 55
8. Ritme................................................................................................................................................................. 55
8.1. Driehoek van Einthoven.............................................................................................................................. 57
8.2. Weergave van de geleiding op het ECG.....................................................................................................57
8.3. Hartritmestoornissen................................................................................................................................... 58
8.3.1. Sinusaritmieën............................................................................................................................................. 58
8.3.2. Supraventriculaire ritme- en geleidingsstoornissen.....................................................................................59
8.3.3. Atrioventriculaire geleidingsstoornissen......................................................................................................59
8.3.4. Ventriculaire ritme- en geleidingsstoornissen..............................................................................................60
9. Extreme prematuriteit........................................................................................................................................ 60
10. ECMO............................................................................................................................................................. 63
10.1. Veno-arteriële ECMO (VA)........................................................................................................................ 64
10.2. Veno-veneuze ECMO (VV)....................................................................................................................... 64
10.3. ECMO-systeem......................................................................................................................................... 64
11. Ziektebeelden................................................................................................................................................. 65
11.1. TTTS......................................................................................................................................................... 65
11.2. Hydrops Foetalis....................................................................................................................................... 65
11.3. Idiopathic Respiratory Distress Syndrome (IRDS)....................................................................................65
11.4. Persisterende Pulmonale Hypertensie Neonaat (PPHN)..........................................................................66
11.5. Meconium Aspiratie Syndroom (MAS)......................................................................................................68
11.6. Bronchopulmonale Dysplasie (BPD).........................................................................................................68
11.7. Retinopathie Of Prematures (ROP)..........................................................................................................69
11.8. Wetlung/TTN............................................................................................................................................. 69
11.9. Congenitale Hernia Diafragmatica (CHD).................................................................................................69
11.10. Pneumonie.............................................................................................................................................. 70
11.11. Pneumothorax......................................................................................................................................... 70
11.12. Pulmonaal Interstitieel Emfyseem (PIE)..................................................................................................70
11.13. Atelectase............................................................................................................................................... 70
11.14. Longbloeding........................................................................................................................................... 71
11.15. Perinatale asfyxie.................................................................................................................................... 71
11.16. Periventriculaire Leucomalacie (PVL).....................................................................................................75
11.17. Bloedingen.............................................................................................................................................. 75
11.17.1. Intraventriculaire Hemorage (IVH)...........................................................................................................75
11.17.2. Post Hemoragische Ventrikel Dilatatie (PHVD).......................................................................................76
11.18. Convulsies............................................................................................................................................... 76
11.19. Neonatale stroke..................................................................................................................................... 77
11.20. Neonataal Abstinentie Syndroom (NAS).................................................................................................77
11.21. Coarctatio aortea..................................................................................................................................... 77
11.22. Transpositie Grote Vaten (TGA).............................................................................................................77
2
,11.23. Dubbel Outlet Rechter Ventrikel (DORV)................................................................................................78
11.24. Truncus arteriosus.................................................................................................................................. 78
11.25. Ventrikel Septum Defect (VSD)...............................................................................................................78
11.26. Atrium Septum Defect (ASD).................................................................................................................. 78
11.27. Open Ductus Botalli (ODB)..................................................................................................................... 79
11.28. Tetralogie van Fallot................................................................................................................................ 80
11.29. Hypoplastisch Linker Hart Syndroom (HLHS).........................................................................................81
11.30. Hyperbilirubinemie.................................................................................................................................. 81
11.31. Galgangatresie of galganghypoplasie.....................................................................................................82
11.32 Choledochuscyste.................................................................................................................................... 82
11.33. Oesofagusatresie.................................................................................................................................... 82
11.34. Gastro-oesofageale reflux....................................................................................................................... 83
11.35. Neonatale ileus....................................................................................................................................... 83
11.36. Duodenumatresie.................................................................................................................................... 83
11.37 Dunne darm atresie.................................................................................................................................. 84
11.38. Colonatresie............................................................................................................................................ 84
11.39. Anusatresie............................................................................................................................................. 84
11.40. Malrotatie en volvulus............................................................................................................................. 85
11.41. Meconium ileus....................................................................................................................................... 85
11.42. Ziekte van Hirschsprung......................................................................................................................... 85
11.43. Congenitale hernia diaphragmatica........................................................................................................85
11.44. Omfalocèle.............................................................................................................................................. 86
11.45. Gastroschisis........................................................................................................................................... 86
11.46. Prune-belly syndrome............................................................................................................................. 86
11.47. Necrotiserende Entro Colitis (NEC)........................................................................................................87
3
, 1. Respiratoir systeem
De mens heeft een aerobe stofwisseling, zonder zuurstof kan er niet voldoende energie geproduceerd worden
om te kunnen overleven. Bij de energieproductie komt kooldioxide vrij, dat schadelijk is. Met een te hoge
kooldioxideconcentratie kan je niet overleven. Dit betekent dat gasuitwisseling noodzakelijk is.
Verschillen kind - volwassene
- Hoofd relatief groot bij kind;
- Onderkaak is klein en tong is groot. Meer risico op ontstaan bovenste luchtwegobstructie;
- Strottenhoofd (larynx) is hoger en meer naar voren gelegen;
- Epiglottis is relatief groot, slap en u-vormig, stembanden moeilijk zichtbaar hierdoor;
- Luchtpijp is trechtervormig, zacht, kort en gemakkelijker in te drukken in borstkas die klein is t.o.v. de buik;
- Luchtwegdiameter is veel kleiner, waardoor meer weerstand;
- Na 8 jaar neemt alleen de grootte alveoli en luchtwegen verder toe;
- Kinderen: onvoldoende i-spiervezels in ademhalingsspieren, toename in arbeid bij kinderen dus sneller
vermoeid van ademhalingsspieren (weinig spierkracht);
- Thoraxwand makkelijker compliant waardoor ademhaling minder efficiënt;
- Ribben horizontaler en diafragma platter;
- Relatief grote dode ruimte ventilatie;
- Rustverbranding van kinderen hoger, meer O2 verbruik (daarom hogere ademhaling);
- Neus ademhalers;
- Hoge ademhalingsfrequentie, kleine teugvolumes.
1.1. Anatomie
Het ademhalingssysteem bestaat uit 4 onderdelen:
- de thorax en de longzakjes (pleurae) - de luchtwegen
- de longblaasjes (alveoli) - ondersteunend weefsel of interstitium.
De thorax en pleurae
De thorax wordt gevormd door de wervelkolom met daaraan de ribben, het borstbeen (sternum) en alle spieren
die deze met elkaar verbinden. De thorax is een afgesloten ruimte met daarin het hart, de longen en het
mediastinum. In het mediastinum liggen de grote vaten, zenuwen, slokdarm en de thymus. De top van de long
heet apex en deze loopt tot boven de eerste rib. Aan de onderkant wordt de thorax gevormd door het middenrif
(diafragma). Als het diafragma tijdens de inademing aanspant, verplaatst de diafragmakoepel naar beneden en
vergroot de thoraxholte.
Om de longen ligt een vlies, de pleura visceralis die overgaat in de binnenbekleding van de thorax, de pleura
parietalis. De ruimte tussen deze 2 pleurabladen is de pleuraholte. Hierin heerst een vacuüm zodat ze tegen
elkaar aanliggen met een minimale hoeveelheid vloeistof ertussen. Hierdoor worden de longen gefixeerd aan
het omliggend weefsel. Doordat ze gefixeerd zijn volgen de longen de volumeveranderingen van de thorax,
resulterend in inademing en uitademing.
Tussen de ribben liggen de intercostale spieren. Er zijn hiervan 2 lagen met een tegengesteld beloop, de
externe en interne intercostale spieren. Aanspannen van de externe spierlaag leidt tot vergroting van de
thorax, aanspannen van de interne spierlaag tot verkleining. Wanneer de thorax uitzet ten gevolge van de
werking van de ademhalingsspieren en de aanspanning van het diafragma, zullen de longen in volume uitzetten
en wordt lucht naar binnen gezogen. Bij ontspanning van de ademhalingsspieren en het diafragma neemt het
thoraxvolume weer af en wordt lucht naar buiten geblazen. De uitademing gebeurt passief door de elasticiteit
van de thorax. Bij dyspneu wordt gebruik gemaakt van hulpademhalingsspieren. Voor de inademing zijn dit
nekspieren, zoals de musculus sternocleidomastoideus en scalenusspieren. Voor de uitademing zijn dit de
buikspieren.
Bij pasgeborenen is het thoraxskelet en de thoraxwand nog niet stevig. In rust leidt dit tot een relatief lager
longvolume waardoor meer kracht nodig is om een ademteug aan te zuigen. Bij enige toegenomen ademarbeid
heeft de thorax de neiging om naar binnen te worden gezogen, met name bij het borstbeen (sternale
intrekkingen), tussen de ribben (intercostaal) en onder de ribbenkast (subcostaal). Verder hebben
pasgeborenen een kleinere spiermassa en een verminderde ademkracht, wat bij prematuren nog minder is.
4
