Samenvatting Meer dan onderwijs HS 1.1-1.3, 1.6-1.8 7 10.7 10.8 2021/2022

Pedagogiek samenvatting
Hoofdstuk 1
1.1 Inleiding

Idealen= verlangen/ streven naar bijvoorbeeld een bepaald doel of beeld

Elk team en leraar heeft een ander beeld van ideale basisschool. In het boek meer dan
onderwijs wordt gebruikt gemaakt van verschillende inspiratiebronnen de drie belangrijkste zijn:

 Lea Dasberg (1993)
Zij gaat ervan uit dat het onderwijs de taak heeft mensen te helpen bij eenwording, om
zowel een meeloper als dwarsligger te worden

Meeloper= kennismaken en meelopen met de bestaande ontwikkelingen, kennisnemen van
nieuwe inzichten, vaardigheden leren om je in de samenleving goed te kunnen redden en
daar constructief bij te kunnen dragen. Hierbij speelt zelfdiscipline en conformisme een
belangrijke rol.


Dwarsligger= kritisch leren kijken naar bestaande ontwikkelingen en nieuwe inzichten in de
huidige samenleving. Met als doel het vormen van een eigen mening en het ontwikkelen van
het vermogen van anders zijn. Dit vraagt om eigen-wijsheid


 Micha de Winter (2000)
Hij constateert dat mensen zich steeds minder goed met elkaar verbonden voelen. Hij vindt
dat kinderen niet alleen opgevoed moeten worden op individuele ontwikkeling of
individueel belang, maar er moet ook worden gekeken naar verbondenheid met de
samenleving en sociaal of gemeenschapsbelang


 Biesta
Hij vraagt zich af of we in de 21e eeuw niet moeten overstappen naar een andere
onderwijscultuur. Hierbij gaat het erom dat leerlingen iets waardevols leren en dat ze het
van iemand leren (inhoud + doel + relatie). Het onderwijs moet de nieuwe generaties helpen
in de wereld. Onderwijs dient als verbinding en als voorbereiding

,1.2 De pedagogische opdracht van de basisschool
Pedagogische opdracht/kwaliteit = betekent waartoe willen wij kinderen opvoeden?

Pedagogie= samengesteld uit het woord ‘pais’ (kind) en ‘agogein’ (leiden). Het Griekse woord
paideia betekent het leiden of begeleiden van kinderen.

Volgens het boek meer dan onderwijs is de pedagogische opdracht of kwaliteit van de
basisschool, dat onderwijs gericht is op leren leven, leren mensen zijn en vakken zoals rekenen,
taal ect. staan in dienst van dat doel.

Ouders dragen als eerste of natuurlijke opvoeders van het kind de eindverantwoording voor de
opvoeding. De school verzorgt het deel van de opvoeding waarin ouders niet kunnen voorzien,
zoals rekenen taal maar ook het vormen van een mening enzovoort. Al deze elementen behoren
bij de pedagogische opdracht van de school.

Pedagogische opvattingen beïnvloeden je manier van handelen of keuzes maken


1.3 Mensen op weg
De mens is voortdurend in ontwikkeling

Wezenskenmerken van het mens-zijn:
 Creator zijn: het vermogen zelf nieuwe dingen te bedenken en te maken, wat essentieel is
voor de ontwikkeling en verandering van hemzelf en de wereld

 Keuzevrijheid hebben: onderscheid kunnen maken tussen verschillende doelen en daardoor
te bepalen welk doel belangrijker voor ons is. In zekere zin kan de mens invloed uitoefenen
op de richting die hij in zijn leven wil gaan.

 Verantwoordelijkheid kunnen dragen: de mogelijkheid geeft de mens verantwoordelijkheid
voor zijn doen en laten. Je bent verantwoordelijk voor jezelf, voor elkaar en voor je
omgeving. Ook betekent verantwoordelijkheid de manier waarop een mens met zijn natuur,
omgeving en medemens omgaat.

 Betekenissen geven: de mens geeft betekenis aan de wereld door bijvoorbeeld het geven
van namen aan dingen en onze taal. Deze betekenissen geven we weer door aan de jeugd

 Zin zoeken en zin geven: veel mensen zoeken naar een doel in hun leven en vragen zich af
waarom ze er zijn. En zoeken wat de zin ervan is om daar te zijn.


Lees in boek Nussbaum over het goede leven


, 1.6 Over opvoeding gesproken
Elk kind is uniek en daarom is het belangrijk dat de opvoeder de uniciteit van elk kind tot recht
laat komen. Maar ook door hen te leren omgaan met keuzes en de bijkomende gevolgen.

Het begrip opvoeden kun je onderscheiden in:
a. Het kind dat iets leert, ervaring opdoet

b. De opvoeder die invloed uitoefent

Toevoeging a:
De manier waarop een kind ervaringen opdoet en leert is afhankelijk van zijn aard, zijn
ontwikkelingsniveau en zijn gevoeligheid voor de invloed die volwassenen op hem uitoefenen.

Toevoeging B:
De wijze waarop de opvoeder zijn doelen wil bereiken, kan verschillen.

Er is spraken van opvoeding als opvoeder en de opvoedeling met allerlei factoren op elkaar
inspelen. Opvoeding kun je onderscheiden in:
 Het opvoeden als het handelen dat bewust wordt verricht om een opvoedingsdoel te
bereiken
 Het actief deelnemen van de opvoedeling zelf aan zijn opvoeding
 De omgang
 Het milieu

Bij een opvoedingsrelatie is het noodzakelijk dat er sprake is van een relatie tussen opvoeder ne
kind, waarbij de opvoeder vertrouwen heeft in het kind en andersom.

Een ander belangrijk begrip bij opvoeding is gezag; elkaar iets te zeggen hebben. Eerst handelt
de opvoeder plaatsvervangend voor het kind en later. In de loopt van de tijd vermindert dit
gezag door bijvoorbeeld duidelijke grenzen men spreekt dan van afnemend gezag.

In de eerste plaats zijn de ouders verantwoordelijk voor de opvoeding, zij zijn de natuurlijke
opvoeders. De opvoeder handelt eerst voor het kind, waar het zelf nog niet handelen kan. Dit
vraagt van de beroepsopvoeder een houding waarin hij erkenning heeft voor de eigenheid van
het kind, omdat te kunnen is een onderzoekende houding nodig, zodat de opvoeder openstaat
voor het kind en wat het kind meemaakt.


Als het over de rol van opvoeders bij de opvoeding gaat, dan zijn er twee uitersten: führen
(leiden) en wachsen lassen (natuurlijk laten ontwikkelen). De meeste standpunten bevinden zich
daar tussenin. Opvoeders die de nadruk op führen leggen, vinden dat de opvoeder bepaald wat
het kind moet leren. Hierachter zit een cultuur-historisch mensbeeld, dat ervanuit gaat dat
kinderen leren dankzij hun omgeving. Degenen die de voorkeur geven aan wachsen lassen