Samenvattingen Geschiedenis tijdvak 1t/m10.
Tijdvak 1
De mens komt oorspronkelijk uit Afrika en leefde de langste tijd van zijn bestaan als jager-
verzamelaar. In West-Europa heerste aan het eind van de laatste IJstijd (ca. 13.000-10.000 v Chr.) een
toendraklimaat. Rendierjagers leefden hier als nomaden, omdat ze afhankelijk waren van het
trekgedrag van hun prooidieren. Jager-verzamelaars hadden weinig bezittingen, waardoor veel
minder archeologische sporen zijn teruggevonden dan van de latere boeren.
De eerste boeren leefden rond 9.000 v. Chr. In de Vruchtbare Halvemaan, een gebied in het Midden-
Oosten. De landbouw bracht zoveel nieuwe mogelijkheden, dat men spreekt over een Agrarische
revolutie. Boeren produceerden meer voedsel, waardoor de bevolking groeide. Sommige mensen
konden zich specialiseren, omdat niet iedereen op het land werkte en ontwikkelden nieuwe
technieken. Er ontstond een gelaagde en complexe samenleving. Bovendien zetten boeren de natuur
naar hun land door het kappen van bos, irrigatie en het fokken van dieren.
De landouw had zich rond 5300 v. Chr. naar West-Europa verspreid. Deze eerste landbouwers
behoorden tot de bandkeramiekcultuur. Ze bewerkten de vruchtbare lössgrond die ook in Zuid-
Limburg voorkomt. De boeren van de trechterbekercultuur bouwden tussen 3500 en 2700 v. Chr.
grafkelders van zwerfstenen. Deze hunebedden vinden we vooral in de provincie Drenthe.
Grottekeningen in Frankrijk en Spanje (ca. 40.000 v. Chr.) en de vondst van kleine beeldjes worden
gezien als uitingen van een religieus gevoel. Grafgiften, zoals trechterbekers, sieraden en wapens in
de hunebedden, worden gezien als een geloof in leven na de dood.
De prehistorie is de tijd waaruit geen geschreven bronnen bekend zijn. De kennis over de prehistorie
is vooral gebaseerd op archeologisch onderzoek. Archeologen zijn de bewaarders van het
bodemarchief.
, Tijdvak 2
De Agrarische Revolutie leidde rond 3.000 v. Chr. tot het ontstaan van stadstaten in het Midden-
Oosten. Dit werden centra van nieuwe ideeën en ontwikkelingen, zoals de eerste schrifttekens op
kleitabletten. De Griekse stadstaat Athene werd rond 500 v. Chr. als een democratie bestuurd.
De stadstaat Rome groeide vanaf 270 v. Chr. door veroveringen uit tot het Romeinse Rijk. Er was
sprake van een Grieks-Romeinse cultuur, omdat de Romeinen onder andere religie, bouw- en
beeldhouwkunst van de Grieken overnamen. De Romeinen zorgden voor veiligheid en een
infrastructuur, waardoor handel en steden zich ontwikkelden. De economie steunde op slavernij van
overwonnen volkeren.
Rond 50 v. Chr. veroverden de Romeinen de Lage Landen. De grens liep langs de Rijn en werd
verdedigd met wachttorens en forten. De Germaanse bevolking nam Romeinse gebruiken en
gewoonten over, dit noemen we romaniseren. Er was ook handel tussen de Romeinen en de
Germanen boven de Rijn. Dat blijkt uit vondsten als munten, sieraden en glazen voorwerpen. De
Grote Volksverhuizingen begonnen rond 250. Rond 400 trok het Romeinse leger zich terug van de
grens om Rome te beschermen. Nieuwe volken trokken het gebied binnen. Er kwam een einde aan
de agrarisch-stedelijke samenleving.
De Romeinen geloofden net als de Grieken en Germanen in veel goden (polytheïsme). Keizers
werden soms ook tot god verklaard. Men stond tolerant tegenover andere religies, maar sommige
keizers vervolgden christenen omdat zij slechts een God erkenden (monotheïsme). Rond 300 stond
keizer Constantijn de Grote het christendom toe. In 395 werd het christendom de verplichte
staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk.
De prehistorie van de Lage Landen eindigde rond 50 v. Chr. met de komst van de Romeinen.
Tijdvak 1
De mens komt oorspronkelijk uit Afrika en leefde de langste tijd van zijn bestaan als jager-
verzamelaar. In West-Europa heerste aan het eind van de laatste IJstijd (ca. 13.000-10.000 v Chr.) een
toendraklimaat. Rendierjagers leefden hier als nomaden, omdat ze afhankelijk waren van het
trekgedrag van hun prooidieren. Jager-verzamelaars hadden weinig bezittingen, waardoor veel
minder archeologische sporen zijn teruggevonden dan van de latere boeren.
De eerste boeren leefden rond 9.000 v. Chr. In de Vruchtbare Halvemaan, een gebied in het Midden-
Oosten. De landbouw bracht zoveel nieuwe mogelijkheden, dat men spreekt over een Agrarische
revolutie. Boeren produceerden meer voedsel, waardoor de bevolking groeide. Sommige mensen
konden zich specialiseren, omdat niet iedereen op het land werkte en ontwikkelden nieuwe
technieken. Er ontstond een gelaagde en complexe samenleving. Bovendien zetten boeren de natuur
naar hun land door het kappen van bos, irrigatie en het fokken van dieren.
De landouw had zich rond 5300 v. Chr. naar West-Europa verspreid. Deze eerste landbouwers
behoorden tot de bandkeramiekcultuur. Ze bewerkten de vruchtbare lössgrond die ook in Zuid-
Limburg voorkomt. De boeren van de trechterbekercultuur bouwden tussen 3500 en 2700 v. Chr.
grafkelders van zwerfstenen. Deze hunebedden vinden we vooral in de provincie Drenthe.
Grottekeningen in Frankrijk en Spanje (ca. 40.000 v. Chr.) en de vondst van kleine beeldjes worden
gezien als uitingen van een religieus gevoel. Grafgiften, zoals trechterbekers, sieraden en wapens in
de hunebedden, worden gezien als een geloof in leven na de dood.
De prehistorie is de tijd waaruit geen geschreven bronnen bekend zijn. De kennis over de prehistorie
is vooral gebaseerd op archeologisch onderzoek. Archeologen zijn de bewaarders van het
bodemarchief.
, Tijdvak 2
De Agrarische Revolutie leidde rond 3.000 v. Chr. tot het ontstaan van stadstaten in het Midden-
Oosten. Dit werden centra van nieuwe ideeën en ontwikkelingen, zoals de eerste schrifttekens op
kleitabletten. De Griekse stadstaat Athene werd rond 500 v. Chr. als een democratie bestuurd.
De stadstaat Rome groeide vanaf 270 v. Chr. door veroveringen uit tot het Romeinse Rijk. Er was
sprake van een Grieks-Romeinse cultuur, omdat de Romeinen onder andere religie, bouw- en
beeldhouwkunst van de Grieken overnamen. De Romeinen zorgden voor veiligheid en een
infrastructuur, waardoor handel en steden zich ontwikkelden. De economie steunde op slavernij van
overwonnen volkeren.
Rond 50 v. Chr. veroverden de Romeinen de Lage Landen. De grens liep langs de Rijn en werd
verdedigd met wachttorens en forten. De Germaanse bevolking nam Romeinse gebruiken en
gewoonten over, dit noemen we romaniseren. Er was ook handel tussen de Romeinen en de
Germanen boven de Rijn. Dat blijkt uit vondsten als munten, sieraden en glazen voorwerpen. De
Grote Volksverhuizingen begonnen rond 250. Rond 400 trok het Romeinse leger zich terug van de
grens om Rome te beschermen. Nieuwe volken trokken het gebied binnen. Er kwam een einde aan
de agrarisch-stedelijke samenleving.
De Romeinen geloofden net als de Grieken en Germanen in veel goden (polytheïsme). Keizers
werden soms ook tot god verklaard. Men stond tolerant tegenover andere religies, maar sommige
keizers vervolgden christenen omdat zij slechts een God erkenden (monotheïsme). Rond 300 stond
keizer Constantijn de Grote het christendom toe. In 395 werd het christendom de verplichte
staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk.
De prehistorie van de Lage Landen eindigde rond 50 v. Chr. met de komst van de Romeinen.
