Vennootschapsbelasting
Hoorcollege 1
24-02-15
Dit zijn de verschillende thema’s die per week behandeld worden.
(inhoudelijk programma 1, 2 en 3)
Inhoudelijk programma
Historie en rechtsgrondslagen voor de Vpb
o Met o.a. aandacht voor een rechtsvormneutrale
ondernemingswinstbelasting.
Capita selecta (CS) subjectieve belastingplicht
o Met o.a. veranderende belastingplicht overheidsbedrijven
CS totaalwinst en jaarwinst in de Vpb
o Met nadere aandacht voor:
Verschil commerciële en fiscale jaarstukken
Onderscheid tussen eigen en vreemd vermogen
Het leerstuk van de onzakelijke lening
Concernfinanciering
o Met o.a. aandacht voor diverse fiscale renteaftrekbeperkingen
en alternatieven daarvoor, kan het niet een stuk simpeler?
Inhoudelijk programma (2)
CS deelnemingsvrijstelling
o Met o.a. aandacht voor:
De wet tussenregeling valutaresultaten (Deutsche Shell)
Compartimentering rondom de deelnemingsvrijstelling
wordt nu ook wettelijk geregeld. De aanleiding hiervan is
jurisprudentie.
De objectvrijstelling voor vi resultaten
CS fiscale eenheid en fusies en splitsing: we kijken vooral naar de
samenloop van deze regelingen.
o Met o.a. aandacht voor de samenloop van f.e. en fusie of
splitsing en het Papillon-arrest en de implicaties voor
Nederland.
CS beleggingsinstellingen en coöperaties
o Uitleg van de toepasselijke regelgeving en oog voor
alternatieven
Inhoudelijk programma (3)
Fiscaal instrumentalisme in de Vpb, gebruik van de Vpb voor
nevendoeleinden.
o Met o.a. ook aandacht voor het CFM-regime en de rentebox en
de innovatiestimuleringsmaatregelen
Ondernemingsheffing buiten de Vpb
o Met o.a. aandacht voor de bankbelasting en
verhuurdersheffing
, Nederland een belastingparadijs?
De toekomst van de NL Vpb
Geschiedenis en rechtsgrondslagen van de Vpb
Geschiedenis van de Vpb:
Patentrecht: begin 19de eeuw 1894
Bedrijfsbelasting: 1984-1915
Wet IB’14 1915-1918
Wet DTB 1918-1939
Besluit WB’40 1939-1941
Besluit Vpb’42 1941-1970
Wet Vpb’69 1970-heden
De geschiedenis is heel belangrijk, kunnen we steeds iets van leren. We
kijken heel globaal even naar de geschiedenis.
Wat is nou eigenlijk de voorloper van de Vpb? Het patentrecht is geen
echte voorloper want die hief ook over IB ondernemers. Maar docent ziet
patentrecht als een soort ondernemingswinstbelasting. Alle belastingen tot
DTB zijn belastingen op de uitdelingen van winst. Belasten de winst op het
moment dat die werd uitgedeeld. Tegenwoordig heffen we op het moment
dat de winst gemaakt wordt. (vanaf besluit op winstbelasting 1940) Hierbij
konden we vrij makkelijk aanhaken bij de IB. Waarom een besluit? Dat was
een eigen Nederlands wetsvoorstel maar lag nog bij de eerste kamer toen
de Duitser binnen vielen en is daardoor nooit wet geworden. We hebben
het decennia gedaan met Duitse regelgeving. We hebben ook veel over
genomen van de Duitsers, hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan de LB.
Majeure aanpassingen wet Vpb’69:
1990 Eerste grote reparatie van de deelnemingsvrijstelling
1997 reparatie beleggingsintellingsregime
invoering artikel 10a (renteaftrekbeperking) en de eerste
overnameholdingbepaling (art. 15ad) n.a.v. het PLC arrest
2001 ‘Stiekeme’ reparatie in de slipstream van invoering IB 2001
(afgewaardeerde vordering, anti-handel in verlieslichamen)
2004 invoering thincapregeling en verliesverrekeningsbeperking
voor houdster- en financieringsmaatschappijen n.a.v. het Bosal-
arrest
Majeure aanpassingen wet Vpb (2)
2007 Wet Werken aan winst met o.a. tariefsverlaging gepaard aan
grondslagverbreding aanpassing art. 10a en afschaffing
overnameholdingbepaling
, 2010 versimpeling van de regeling voor laagbelasting
beleggingsdeelnemingen
2011 Tussenregeling valutaresultaten
2012 (her)invoering overnameholdingbepaling en voortaan
symmetrisch behandeling vi resultaten
2013 afschaffing thincapregeling en invoering art. 13L (beperking
aftrek deelnemingsrente)
2015 wet compartimenteringsreserve
2016 herziening belastingplicht overheidsbedrijven
Nieuwe Vpb?
Rapport cie van Weeghel van 7 april 2010
Regering (Rutte-I) heeft anders beslist (fiscale agenda van oud-
staatssecretaris Weekers)
Kernproblemen belastingheffing van ondernemingen
o Relatie IB en Vpb: ben je los van de IB of moet je met elkaar in
verbinding brengen?
Rechtsgrondslag (aparte) Vpb
Neutraliteit rechtsvorm
o Verschillende behandeling EV en VV. Lijkt een grondfout in het
systeem.
o EU-rechtelijke randvoorwaarden. Docent denkt dat er een
Europese Vpb moet komen. Zegt niet dat het geld ook perse
binnen Europa moet blijven. Je kunt best het geld dat via de
Vpb binnen komt terug sluizen naar de lidstaten.
o Vpb als wapen in de concurrentie tussen landen (BEPS
discussie). BEPS is opgestart door de OESO.
Om de zoveel tijd komt de discussie op of we geen nieuwe Vpb moeten
hebben. Moeten we überhaupt wel een Vpb hebben? Staatssecretaris
Weekers heeft gezegd, we willen voornamelijk rust. Maar als je niet eens
weet waarom je een Vpb hebt zoals je hem hebt, dan komt er geen rust.
Relatie tussen IB en Vpb
Klassieke stelsel (in Nl voor niet-a.b. houders)
Geïntegreerde stelsels
o Stelsel van volledige integratie
o Overige geïntegreerde stelsels
Aftrekvarianten (Vpb kant)
Aftrek primair dividend
Aftrek alle dividenden
Aftrek primair rendement
Toerekeningsvarianten (IB kant)
Franse variant (partiële verrekening) gedeeltelijke
verrekening van de geheven Vpb in de IB.
, (vroegere) Duitse variant (volledige verrekening)
Hoge Vpb op ingehouden winst en verlaagde bij
uitgedeelde winst.
Nederlandse variant (forfaitaire verrekening voor
a.b.-houder)
- Klassieke stelsel: IB en Vpb volledig los van elkaar heffen.
- Volledige integratie: Vpb volledig verrekend met IB ongeacht of de
winst wordt uitgedeeld.
Grondslagen Vpb
Spelen een rol bij bezinning op wenselijk fiscaal systeem
Juridische (normatief) naast economisch aspect
Historisch gezien de volgende pogingen:
o Antropomorfe visie
o Leer van het globale evenwicht
o Compensatietheorie
o Profijtbeginsel
o Buitenkansbeginsel
o Budgettaire argument
Van de pogingen deugt er geen een behalve het buitenkans beginsel. Dit
is niet om ons huidige systeem te rechtvaardigen maar wel om een
overbelasting te rechtvaardigen.
Antropomorfe visie
Wat de IB is voor natuurlijke personen, is de Vpb voor
rechtspersonen
Komt van de Duitse bezetters, die zelf overigens daar al lang weer
van terug gekomen zijn
Klinkt in eerste instantie goed, maar bij nader inzien niet
o Rechtspersoon is geen natuurlijk persoon
o Als je rechtspersoon belast, dan belast je indirect natuurlijke
personen
o Welke natuurlijke personen je indirect belast met een Vpb
hangt of van de mate en wijze van afwenteling
Een lichaam zelf is niets, het is de natuurlijke persoon erachter die belast
wordt.
Leer van het globaal evenwicht
O.a. verdedig door Grapperhaus in zijn proefschrift
Vpb is nodig om globaal evenwicht te bereiken tussen de
belastingdruk voor een IB ondernemer en een die een BV gebruikt
Dat evenwicht is er globaal al niet, laat staan voor elk individueel
geval!
Rechtvaardigt een tijdelijke Vpb (als voorheffing van de IB) maar niet
een niet met IB verrekenbare Vpb
, Je moet oppassen met de redeneerkant van het globale. Voor ieder
individu is of de BV voordelig, of niet. Het is ja of nee. Je moet niet globale
evenwicht werken, het evenwicht is er niet.
Compensatietheorie
O.a. verdedigd door Zeven en Kaldor
Vpb is een heffing over de capital gains van de aandeelhouders
Waarom dan ook Vpb over uitgedeelde winst?
Ook deze theorie klopt dis niet c.q. biedt onvoldoende consistentie
om een Vpb te rechtvaardigen
Profijtbeginsel
Beginsel rechtvaardigt een belasting als een groep profijt heeft
Profijt dat Vpb zou rechtvaardigen is de rechtsorde die maakt dat
een aandeelhouder slechts beperkt risico loopt, n.l. slechts tot het
bedrag van zijn aandelenkapitaal
Bij een doordenken zou dit moeten leiden tot een verliesbelasting en
geen winstbelasting!
Dus een doelredenering
Profijtbeginsel moet weg volgens de docent
Buitenkansbeginsel
Enige beginsel dat enig hout snijdt
Beginsel rechtvaardigt belastingheffing als iemand zich bij het
verkrijgen van een bate in een bevoorrechte positie bevindt t.o.v.
een ander
In dit geval wordt een aandeelhouder vergeleken met een belegger
in (veilige) staatsobligaties
Rechtvaardigt een overwinstbelasting
Beginsel zegt niets over evt. Tarief
Het normale stuk winst wordt niet belast, alleen de overwinst wordt belast.
Botst wel met de principes van het internationale belastingrecht. Je geeft
eenzijdig heffingsrechten weg. Dat is wel goed voor de concurrentie positie
maar financieel niet.
Budgettaire argument
Schaamteloos gebruikt door de regering
Terecht argument maar geen rechtvaardiging voor een belasting
Als er budgettaire behoeften zijn bij de overheid dan kun je die ook
op andere manieren bevredigen dan met een nieuwe belasting
Als het budgettaire argument voldoende zou zijn als rechtvaardiging
voor een belasting dan kan morgen elke belasting die iemand verzint
worden ingevoerd
Het is onzin om te zeggen we hebben niet genoeg geld meer als we het
doen. Als je het geld niet kunt missen kun je ook btw verhogen
Hoorcollege 1
24-02-15
Dit zijn de verschillende thema’s die per week behandeld worden.
(inhoudelijk programma 1, 2 en 3)
Inhoudelijk programma
Historie en rechtsgrondslagen voor de Vpb
o Met o.a. aandacht voor een rechtsvormneutrale
ondernemingswinstbelasting.
Capita selecta (CS) subjectieve belastingplicht
o Met o.a. veranderende belastingplicht overheidsbedrijven
CS totaalwinst en jaarwinst in de Vpb
o Met nadere aandacht voor:
Verschil commerciële en fiscale jaarstukken
Onderscheid tussen eigen en vreemd vermogen
Het leerstuk van de onzakelijke lening
Concernfinanciering
o Met o.a. aandacht voor diverse fiscale renteaftrekbeperkingen
en alternatieven daarvoor, kan het niet een stuk simpeler?
Inhoudelijk programma (2)
CS deelnemingsvrijstelling
o Met o.a. aandacht voor:
De wet tussenregeling valutaresultaten (Deutsche Shell)
Compartimentering rondom de deelnemingsvrijstelling
wordt nu ook wettelijk geregeld. De aanleiding hiervan is
jurisprudentie.
De objectvrijstelling voor vi resultaten
CS fiscale eenheid en fusies en splitsing: we kijken vooral naar de
samenloop van deze regelingen.
o Met o.a. aandacht voor de samenloop van f.e. en fusie of
splitsing en het Papillon-arrest en de implicaties voor
Nederland.
CS beleggingsinstellingen en coöperaties
o Uitleg van de toepasselijke regelgeving en oog voor
alternatieven
Inhoudelijk programma (3)
Fiscaal instrumentalisme in de Vpb, gebruik van de Vpb voor
nevendoeleinden.
o Met o.a. ook aandacht voor het CFM-regime en de rentebox en
de innovatiestimuleringsmaatregelen
Ondernemingsheffing buiten de Vpb
o Met o.a. aandacht voor de bankbelasting en
verhuurdersheffing
, Nederland een belastingparadijs?
De toekomst van de NL Vpb
Geschiedenis en rechtsgrondslagen van de Vpb
Geschiedenis van de Vpb:
Patentrecht: begin 19de eeuw 1894
Bedrijfsbelasting: 1984-1915
Wet IB’14 1915-1918
Wet DTB 1918-1939
Besluit WB’40 1939-1941
Besluit Vpb’42 1941-1970
Wet Vpb’69 1970-heden
De geschiedenis is heel belangrijk, kunnen we steeds iets van leren. We
kijken heel globaal even naar de geschiedenis.
Wat is nou eigenlijk de voorloper van de Vpb? Het patentrecht is geen
echte voorloper want die hief ook over IB ondernemers. Maar docent ziet
patentrecht als een soort ondernemingswinstbelasting. Alle belastingen tot
DTB zijn belastingen op de uitdelingen van winst. Belasten de winst op het
moment dat die werd uitgedeeld. Tegenwoordig heffen we op het moment
dat de winst gemaakt wordt. (vanaf besluit op winstbelasting 1940) Hierbij
konden we vrij makkelijk aanhaken bij de IB. Waarom een besluit? Dat was
een eigen Nederlands wetsvoorstel maar lag nog bij de eerste kamer toen
de Duitser binnen vielen en is daardoor nooit wet geworden. We hebben
het decennia gedaan met Duitse regelgeving. We hebben ook veel over
genomen van de Duitsers, hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan de LB.
Majeure aanpassingen wet Vpb’69:
1990 Eerste grote reparatie van de deelnemingsvrijstelling
1997 reparatie beleggingsintellingsregime
invoering artikel 10a (renteaftrekbeperking) en de eerste
overnameholdingbepaling (art. 15ad) n.a.v. het PLC arrest
2001 ‘Stiekeme’ reparatie in de slipstream van invoering IB 2001
(afgewaardeerde vordering, anti-handel in verlieslichamen)
2004 invoering thincapregeling en verliesverrekeningsbeperking
voor houdster- en financieringsmaatschappijen n.a.v. het Bosal-
arrest
Majeure aanpassingen wet Vpb (2)
2007 Wet Werken aan winst met o.a. tariefsverlaging gepaard aan
grondslagverbreding aanpassing art. 10a en afschaffing
overnameholdingbepaling
, 2010 versimpeling van de regeling voor laagbelasting
beleggingsdeelnemingen
2011 Tussenregeling valutaresultaten
2012 (her)invoering overnameholdingbepaling en voortaan
symmetrisch behandeling vi resultaten
2013 afschaffing thincapregeling en invoering art. 13L (beperking
aftrek deelnemingsrente)
2015 wet compartimenteringsreserve
2016 herziening belastingplicht overheidsbedrijven
Nieuwe Vpb?
Rapport cie van Weeghel van 7 april 2010
Regering (Rutte-I) heeft anders beslist (fiscale agenda van oud-
staatssecretaris Weekers)
Kernproblemen belastingheffing van ondernemingen
o Relatie IB en Vpb: ben je los van de IB of moet je met elkaar in
verbinding brengen?
Rechtsgrondslag (aparte) Vpb
Neutraliteit rechtsvorm
o Verschillende behandeling EV en VV. Lijkt een grondfout in het
systeem.
o EU-rechtelijke randvoorwaarden. Docent denkt dat er een
Europese Vpb moet komen. Zegt niet dat het geld ook perse
binnen Europa moet blijven. Je kunt best het geld dat via de
Vpb binnen komt terug sluizen naar de lidstaten.
o Vpb als wapen in de concurrentie tussen landen (BEPS
discussie). BEPS is opgestart door de OESO.
Om de zoveel tijd komt de discussie op of we geen nieuwe Vpb moeten
hebben. Moeten we überhaupt wel een Vpb hebben? Staatssecretaris
Weekers heeft gezegd, we willen voornamelijk rust. Maar als je niet eens
weet waarom je een Vpb hebt zoals je hem hebt, dan komt er geen rust.
Relatie tussen IB en Vpb
Klassieke stelsel (in Nl voor niet-a.b. houders)
Geïntegreerde stelsels
o Stelsel van volledige integratie
o Overige geïntegreerde stelsels
Aftrekvarianten (Vpb kant)
Aftrek primair dividend
Aftrek alle dividenden
Aftrek primair rendement
Toerekeningsvarianten (IB kant)
Franse variant (partiële verrekening) gedeeltelijke
verrekening van de geheven Vpb in de IB.
, (vroegere) Duitse variant (volledige verrekening)
Hoge Vpb op ingehouden winst en verlaagde bij
uitgedeelde winst.
Nederlandse variant (forfaitaire verrekening voor
a.b.-houder)
- Klassieke stelsel: IB en Vpb volledig los van elkaar heffen.
- Volledige integratie: Vpb volledig verrekend met IB ongeacht of de
winst wordt uitgedeeld.
Grondslagen Vpb
Spelen een rol bij bezinning op wenselijk fiscaal systeem
Juridische (normatief) naast economisch aspect
Historisch gezien de volgende pogingen:
o Antropomorfe visie
o Leer van het globale evenwicht
o Compensatietheorie
o Profijtbeginsel
o Buitenkansbeginsel
o Budgettaire argument
Van de pogingen deugt er geen een behalve het buitenkans beginsel. Dit
is niet om ons huidige systeem te rechtvaardigen maar wel om een
overbelasting te rechtvaardigen.
Antropomorfe visie
Wat de IB is voor natuurlijke personen, is de Vpb voor
rechtspersonen
Komt van de Duitse bezetters, die zelf overigens daar al lang weer
van terug gekomen zijn
Klinkt in eerste instantie goed, maar bij nader inzien niet
o Rechtspersoon is geen natuurlijk persoon
o Als je rechtspersoon belast, dan belast je indirect natuurlijke
personen
o Welke natuurlijke personen je indirect belast met een Vpb
hangt of van de mate en wijze van afwenteling
Een lichaam zelf is niets, het is de natuurlijke persoon erachter die belast
wordt.
Leer van het globaal evenwicht
O.a. verdedig door Grapperhaus in zijn proefschrift
Vpb is nodig om globaal evenwicht te bereiken tussen de
belastingdruk voor een IB ondernemer en een die een BV gebruikt
Dat evenwicht is er globaal al niet, laat staan voor elk individueel
geval!
Rechtvaardigt een tijdelijke Vpb (als voorheffing van de IB) maar niet
een niet met IB verrekenbare Vpb
, Je moet oppassen met de redeneerkant van het globale. Voor ieder
individu is of de BV voordelig, of niet. Het is ja of nee. Je moet niet globale
evenwicht werken, het evenwicht is er niet.
Compensatietheorie
O.a. verdedigd door Zeven en Kaldor
Vpb is een heffing over de capital gains van de aandeelhouders
Waarom dan ook Vpb over uitgedeelde winst?
Ook deze theorie klopt dis niet c.q. biedt onvoldoende consistentie
om een Vpb te rechtvaardigen
Profijtbeginsel
Beginsel rechtvaardigt een belasting als een groep profijt heeft
Profijt dat Vpb zou rechtvaardigen is de rechtsorde die maakt dat
een aandeelhouder slechts beperkt risico loopt, n.l. slechts tot het
bedrag van zijn aandelenkapitaal
Bij een doordenken zou dit moeten leiden tot een verliesbelasting en
geen winstbelasting!
Dus een doelredenering
Profijtbeginsel moet weg volgens de docent
Buitenkansbeginsel
Enige beginsel dat enig hout snijdt
Beginsel rechtvaardigt belastingheffing als iemand zich bij het
verkrijgen van een bate in een bevoorrechte positie bevindt t.o.v.
een ander
In dit geval wordt een aandeelhouder vergeleken met een belegger
in (veilige) staatsobligaties
Rechtvaardigt een overwinstbelasting
Beginsel zegt niets over evt. Tarief
Het normale stuk winst wordt niet belast, alleen de overwinst wordt belast.
Botst wel met de principes van het internationale belastingrecht. Je geeft
eenzijdig heffingsrechten weg. Dat is wel goed voor de concurrentie positie
maar financieel niet.
Budgettaire argument
Schaamteloos gebruikt door de regering
Terecht argument maar geen rechtvaardiging voor een belasting
Als er budgettaire behoeften zijn bij de overheid dan kun je die ook
op andere manieren bevredigen dan met een nieuwe belasting
Als het budgettaire argument voldoende zou zijn als rechtvaardiging
voor een belasting dan kan morgen elke belasting die iemand verzint
worden ingevoerd
Het is onzin om te zeggen we hebben niet genoeg geld meer als we het
doen. Als je het geld niet kunt missen kun je ook btw verhogen
