Strafrechtelijke aansprakelijkheid
HOORCOLLEGE 1
Strafrechtelijke aansprakelijkheid
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
- Inhoud, werkelijkheid - Vorm, procedure
- Strafbaarstelling van - Verwezenlijking
gedrag + straf - Materiele strafrecht
Wat is strafrechtelijke aansprakelijkheid?
voorwaarden voor strafbaarheid:
- Menselijke gedraging
- Die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving
- Die wederrechtelijk is
- En aan schuld te wijten
Strafrechtelijke aansprakelijkheid is veelal ruimer
als het gaat om strafrechtelijke aansprakelijkheid zijn er veel andere voorwaardes te noemen die
vervult moeten zijn voordat de rechter kan toekomen aan het opleggen van een strafrechtelijke sanctie
Bijvoorbeeld:
Jan heeft piet hard geslagen en piet moet met de ambulance worden afgevoerd. Het is die avond enorm
mistig en de ambulance mist een bocht en valt in een sloot. De mederwerkers kunnen elkaar redden maar
piet verdrinkt. De vraag is nu: is er sprake van zware mishandeling de dood ten gevolg ten aanzien van
jan?
- (Zware) mishandeling; SO dood in ambulance. Causaal verband?
Bestaat er een causaal verband tussen de zware mishandeling en de dood van het slachtoffer?
Zo’n causaal verband is nodig om jan strafrechtelijk aansprakelijk te kunnen stellen voor zware
mishandeling ten dood tot gevolg hebbend. Als het causaal ontbreekt dan is jan slechts
aansprakelijk voor de zware mishandeling, maar niet van de dood ten gevolg.
Bijvoorbeeld:
Jan heeft piet geslagen en piet heeft door zijn klap zijn neus gebroken. De Ovj legt jan zware mishandeling
ten laste. Maar de rechtbank spreekt jan vrij omdat de rechtbank van oordeel is dat een gebroken neus
geen zwaar lichamelijk letsel oplevert. De Ovj kan ervoor te kiezen om in hoger beroep te gaan maar dat
doet hij niet.
Zware mishandeling: vrijspraak. Mag jan nogmaals worden vervolgend voor dezelfde mishandeling naar
piet toe?
Bijvoorbeeld:
, Sofie werkt bij familie janssen en woont ook bij hen in huis. Sofie wordt zwanger van meneer janssen
maar ze wilt niet dat iemand het weet. Ze verstopt haar zwangerschap en nadat ze alleen is bevallen dood
ze het kind uit angst dat het kind ontdekt wordt.
- Moeder pleegt kindermoord (art. 291 Sr); OvJ legt art. 289 Sr ten laste. Kwalificatie?
De Ovj legt een gewone moord aan sofie ten laste en geen kindermoord (op kindermoord heb je
minder celstraf). Welke strafbepaling moet de rechter toepassen? Hier komt art. 55 Sr in beeld.
Legaliteitsbeginsel
Art. 1 lid 1 Sr bepaalt: ‘geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling’
Legaliteitsbeginsel
Het legaliteitsbeginsel gaat over twee dingen: ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd
zijn op de wet. Ten tweede mogen (de meeste) nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden
toegepast
Dit legaliteutsbeginsel kan daarnaast worden gevonden in:
- Art. 7 EVRM
- Art. 15 IVBPR
- Art. 16 GW
- Art. 11 lid 2 Universele verklaring van de rechten van de mens
- Art. 49 Eu - handvest
Anders dan in het formele strafrecht, heeft art. 1 lid 1 Sr, naast de wet in formele zin, ook betrekking op
de wet in materiële zin. De gemeente mag dus strafbepalingen maken, maar zij mag geen bepalingen van
strafprocesrecht opstellen.
Aan het legaliteitsbeginsel ligt de gedachte ten grondslag dat burgers ten tijde van het plegen van het feit
moeten kunnen weten of dit handelen strafbaar is, zodat zij hun gedrag daarop kunnen afstemmen.
Legaliteitsbeginsel
Elementen van legaliteit:
- Aansprakelijkheid op grond van een wettelijke bepaling
o Nullum crimen sine lege (incl. lexcerta-vereiste)
Geen misdaad zonder wet. Hieronder valt het vereiste van lex certa, wat inhoudt dat de
wet zo duidelijk en helder mogelijk moet beschrijven welk gedrag strafbaar is gesteld.
Nullum crimen sine lege is het principe in het strafrecht en het internationale strafrecht
dat een persoon niet strafrechtelijk kan of mag worden gestraft, behalve voor een
handeling die bij wet strafbaar was gesteld voordat hij/zij de handeling verrichtte. Dit
idee komt ook tot uiting in wetten die vereisen dat strafbare feiten in een eenduidige
wettekst worden gepubliceerd.
HOORCOLLEGE 1
Strafrechtelijke aansprakelijkheid
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
- Inhoud, werkelijkheid - Vorm, procedure
- Strafbaarstelling van - Verwezenlijking
gedrag + straf - Materiele strafrecht
Wat is strafrechtelijke aansprakelijkheid?
voorwaarden voor strafbaarheid:
- Menselijke gedraging
- Die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving
- Die wederrechtelijk is
- En aan schuld te wijten
Strafrechtelijke aansprakelijkheid is veelal ruimer
als het gaat om strafrechtelijke aansprakelijkheid zijn er veel andere voorwaardes te noemen die
vervult moeten zijn voordat de rechter kan toekomen aan het opleggen van een strafrechtelijke sanctie
Bijvoorbeeld:
Jan heeft piet hard geslagen en piet moet met de ambulance worden afgevoerd. Het is die avond enorm
mistig en de ambulance mist een bocht en valt in een sloot. De mederwerkers kunnen elkaar redden maar
piet verdrinkt. De vraag is nu: is er sprake van zware mishandeling de dood ten gevolg ten aanzien van
jan?
- (Zware) mishandeling; SO dood in ambulance. Causaal verband?
Bestaat er een causaal verband tussen de zware mishandeling en de dood van het slachtoffer?
Zo’n causaal verband is nodig om jan strafrechtelijk aansprakelijk te kunnen stellen voor zware
mishandeling ten dood tot gevolg hebbend. Als het causaal ontbreekt dan is jan slechts
aansprakelijk voor de zware mishandeling, maar niet van de dood ten gevolg.
Bijvoorbeeld:
Jan heeft piet geslagen en piet heeft door zijn klap zijn neus gebroken. De Ovj legt jan zware mishandeling
ten laste. Maar de rechtbank spreekt jan vrij omdat de rechtbank van oordeel is dat een gebroken neus
geen zwaar lichamelijk letsel oplevert. De Ovj kan ervoor te kiezen om in hoger beroep te gaan maar dat
doet hij niet.
Zware mishandeling: vrijspraak. Mag jan nogmaals worden vervolgend voor dezelfde mishandeling naar
piet toe?
Bijvoorbeeld:
, Sofie werkt bij familie janssen en woont ook bij hen in huis. Sofie wordt zwanger van meneer janssen
maar ze wilt niet dat iemand het weet. Ze verstopt haar zwangerschap en nadat ze alleen is bevallen dood
ze het kind uit angst dat het kind ontdekt wordt.
- Moeder pleegt kindermoord (art. 291 Sr); OvJ legt art. 289 Sr ten laste. Kwalificatie?
De Ovj legt een gewone moord aan sofie ten laste en geen kindermoord (op kindermoord heb je
minder celstraf). Welke strafbepaling moet de rechter toepassen? Hier komt art. 55 Sr in beeld.
Legaliteitsbeginsel
Art. 1 lid 1 Sr bepaalt: ‘geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling’
Legaliteitsbeginsel
Het legaliteitsbeginsel gaat over twee dingen: ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd
zijn op de wet. Ten tweede mogen (de meeste) nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden
toegepast
Dit legaliteutsbeginsel kan daarnaast worden gevonden in:
- Art. 7 EVRM
- Art. 15 IVBPR
- Art. 16 GW
- Art. 11 lid 2 Universele verklaring van de rechten van de mens
- Art. 49 Eu - handvest
Anders dan in het formele strafrecht, heeft art. 1 lid 1 Sr, naast de wet in formele zin, ook betrekking op
de wet in materiële zin. De gemeente mag dus strafbepalingen maken, maar zij mag geen bepalingen van
strafprocesrecht opstellen.
Aan het legaliteitsbeginsel ligt de gedachte ten grondslag dat burgers ten tijde van het plegen van het feit
moeten kunnen weten of dit handelen strafbaar is, zodat zij hun gedrag daarop kunnen afstemmen.
Legaliteitsbeginsel
Elementen van legaliteit:
- Aansprakelijkheid op grond van een wettelijke bepaling
o Nullum crimen sine lege (incl. lexcerta-vereiste)
Geen misdaad zonder wet. Hieronder valt het vereiste van lex certa, wat inhoudt dat de
wet zo duidelijk en helder mogelijk moet beschrijven welk gedrag strafbaar is gesteld.
Nullum crimen sine lege is het principe in het strafrecht en het internationale strafrecht
dat een persoon niet strafrechtelijk kan of mag worden gestraft, behalve voor een
handeling die bij wet strafbaar was gesteld voordat hij/zij de handeling verrichtte. Dit
idee komt ook tot uiting in wetten die vereisen dat strafbare feiten in een eenduidige
wettekst worden gepubliceerd.
