Samenvatting Nutrition 1.2 Voeding

Voeding 1.2 Samenvatting

Week 1

Je benoemt de verschillende soorten vetten in onze voeding.

Afkortingen:
VV: verzadigd vet
Trans: transvet
EOV: enkelvoudig onverzadigd vet:
MOV: meervoudig onverzadigd vet
N-3: omega 3
N-6: omega 6

Vet levert 9 kcal.

3 soorten vet:
 Fosfolipiden: polaire kop (hydrofiel) en een apolaire vetzuren staart (hydrofoob).
 Sterolen: bijv. cholesterol.
 Triglyceriden: 95% van het vet uit onze voeding zijn triglyceriden.
- 1 glycerol
- 3 vetzuren

Vetzuren:
 Korteketenvetzuren: 2-4 C-atomen. Wordt direct opgenomen in darmcellen in het bloed.
 Middellange vetzuren: 6-10 C-atomen.
 Langere keten vetzuren: >12 C-atomen. Opname via chylomicronen (soort
verpakkingsbolletje met eiwitten en vetten erin) die worden afgegeven aan de
lymfevaten.

Lipoproteïnen: transportbolletjes voor de verschillende vetten.
 Chylomicronen: transporteren triglyceriden vanuit de darm naar lichaamscellen en de
lever.
 VLDL: very low density lipoproteïn: transporteert lipiden die gevormd zijn in de lever.
 LDL: low density lipoproteïn: vervoert voornamelijk cholestrol.
 HDL: high density lipoproteïn: helpt om cholesterol af te voeren.

Low density = lage dichtheid = veel vet.
 Vet is niet zwaar  drijft op water.

,Vetten opgenomen in darmen  verpakt in lipoproteïnen (chylomicronen)  brengen
triglyceriden naar cellen  chylomicronen lopen leeg  lever haalt chylomicronen restjes
uit bloedbaan  lever maakt vet aan  verpakt in lipoproteïnen (VLDL)  triglyceriden
naar cellen  VLDL wordt kleiner  bevat steeds meer cholesterol  VLDL wordt LDL 
geeft cholesterol af aan cellen  lever neemt LDL op  lever produceert HDL  pakt
cholesterol op van lichaamscellen waar het niet meer nodig is en brengt het naar de lever.

Als het gaat over hart- en vaatziekten gaat het vaak over LDL en HDL.

Begint bij een beschadiging in de wand (bijv. door hoge bloeddruk, maakt scheurtjes)  LDL
cholesterol gaat makkelijker de vaatwand in  scheurtje geeft ontstekingsreactie LDL
wordt geoxideerd  triggert aantrekken ontstekingsfactoren  trekt macrofagen (grote
witte bloedcellen) aan  eten LDL op  ontstaan schuimcellen  ophoping schuimcellen
geeft druk in de bloedvatwand  ontstaan beschadigingen  wordt opgelost door
bindweefsel aan te maken  verdikte vaatwand met schuimcellen en littekenweefsel
= begin plak

Meer verzadigd vet = hoger risico hart- en vaatziekten.

Wat nog meer invloed heeft:
- Grootte LDL-cholesterol partikels. Hoe kleiner, hoe meer risico
- Triglyceridengehalte
- Ontstekingsmarkers
- Bloeddruk
- Bloedstolling
- Aritmie

, C12:0  12 C-atomen, 0 dubbele bindingen = verzadigd vet
C18:1 n-9  18 C-atomen, 1 dubbele binding op 9e plek.
C18:3 n-3  18 C-atomen, 3 dubbele binding, 1e op 3e plek = omega 3

Visvetzuren:
 Eicosapentaeenzuur (EPA)
 Docosahexaeenzuur (DHA)

Essentiele vetzuren:
 Linolzuur
 Je kan hieruit arachidonzuur maken.
 Alfa-linoleenzuur
 Je kan hieruit eicosapentaeenzuur en docosahexaeenzuur maken.

Omzetten van vetzuren zijn mogelijk
 Verlengen van keten, met 2 C’s aan COOH -kant.
 Invoering van een of meer dubbele bindingen.
 Nieuwe dubbele bindingen kan alleen bij hogeren n (plek van het eerste dubbele binding)
en 3 C-atomen verder in de keten.
 Van een omega-6 vetzuur kan je nooit een omega-3 vetzuur maken.
 N familie kan niet worden veranderd.

Structuur vetzuren:
 Verzadigde vetzuren: recht van structuur en harder. Vast op kamertemperatuur.
 Enkelvoudige onverzadigde vetzuren: geknikt, moeilijk tegen elkaar aan liggen,
vloeibaar.
 Korte ketens: zacht, kunnen makkelijk bewegen in een product omdat ze zo klein zijn.