TiU: Ontwikkeling van Persoonlijke Relaties: Theorieën Overzicht (2021/2022)
Shimara van den Elzen
ONTWIKKELING VAN PERSOONLIJKE RELATIES
THEORIEËN
HOORCOLLEGE 2
Sociaal emotionele selectiviteitstheorie (SST): gaat over wat we belangrijk vinden in ons
leven om na te streven en hoe we gebruik maken van het sociale netwerk om ons heen.
Volgens deze theorie zijn er twee doelen die we in ons sociale contact willen vervullen,
namelijk kennisdoelen en emotieregulatie doelen.
- Kennisdoelen zijn doelen waarbij het gaat om een mindset en gedrag van exploratie:
accumulatie van informatie die voorbereidt op een toekomst waarin deze nodig
kunnen zijn – ten koste van emotioneel welbevinden. Het gaat erom zo breed
mogelijk gebruik te maken van je netwerk en je netwerk zo veel mogelijk te vergroten,
omdat je investeert in de toekomst met je sociale netwerk. Deze mensen zijn
toekomstgericht. Deze doelen vinden rondom adolescentie plaats.
- Emotieregulatie doelen gaat erom dat naarmate de tijdshorizon van mensen korter
wordt, veranderen de doelen: mensen focussen meer op doelen die al worden
gerealiseerd tijdens het nastreven van het doel: betekenis, tevredenheid en een
emotioneel diepere band hebben met mensen. Het gaat om uitdiepen van de banden
met mensen. De interacties die mensen voeren die meer emotieregulatie doelen voor
ogen hebben gaan meer om: hoe kan ik mijn geluk in dit moment vergroten? Hoe kan
ik blijer worden van het omgaan met andere mensen? Zij focussen meer op het ‘nu’
in plaats van op de toekomst. Deze doelen vinden vooral plaats rondom de babytijd
en vervolgens pas weer rondom de volwassenheid.
Sociale konvooitheorie: volgens deze theorie heb je een netwerk van anderen die met je
mee lopen door het leven heen. Zij stellen sociale relaties voor als een konvooi die met je
mee lopen. Soms lopen bepaalde mensen naast je, soms laat je bepaalde mensen achter,
andere mensen sluiten aan terwijl anderen weer afhaken. Dus: het is een sociale konvooi
van mensen die je om je heen hebt. Het is ook een gebalanceerde konvooi, mensen kiezen
zelf voor wie ze daarin willen en wie ze daar niet in willen. Oftewel: legt uit hoe
levensgebeurtenissen de netwerkgrootte kunnen beïnvloeden.
Sociaal inputmodel: dit model zegt dat sociale partners op elkaar reageren en elkaars
emoties proberen te reguleren via uitdrukkingen (verbale uitdrukkingen, fysieke
uitdrukkingen, emotionele expressies, etc). Dit model zegt dus dat sociale / emotionele
ervaringen niet individueel maar dyadisch zijn. het is onderdeel van interactie tussen
mensen.
HOORCOLLEGE 3
Opvoedingsstijlen: typologische en dimensionele aanpak
- Typologische aanpak:
o Volgens deze benadering zijn er twee dingen waar we onderscheid in maken
op gebied van manieren van opvoeden: controle en responsiviteit (warmte).
, TiU: Ontwikkeling van Persoonlijke Relaties: Theorieën Overzicht (2021/2022)
Shimara van den Elzen
- Dimensionele aanpak:
o Er wordt specifieker gekeken naar de details van hoe er in een heel specifiek
gebied wordt omgegaan met kinderen. Er is meer diepgaande focus op
verschillende opvoedingsdimensies. Hier gaat het meer om de specifieke
details. Meer op een continue manier kijken dan een categorische manier
Social information process model: een heel belangrijk model als het gaat om de
ontwikkeling van verstoorde manieren om de sociale omgeving te begrijpen.
1. Encoderen van cues: er gebeurt iets, er is iets aan de hand, het zien/waarnemen van
een cue: een sociale emotionele gebeurtenis die je meemaakt, bv. iemand lacht naar
je.
2. Interpretatie van cues: nadenken over waarom lacht deze persoon nu? En begrijpen
dat dit lachen is. Wat is de reden dat deze persoon lacht. Interpreteren van de
situatie. Hoe men dingen interpreteert is afhankelijk hoe men opgevoed wordt.
3. Clarification of goals: bijv. wat wil ik nu bereiken in dit gesprek. Als iemand lacht, ik wil
dat we een prettig gesprek hebben en dat die persoon nog meer gaat lachen.
4. Response acces or construction.
5. Response beslissing: nadenken over welke mogelijkheden heb ik om hierop in te
gaan/ te reageren.
6. Behavioral enactment: uiteindelijk maak je een beslissing en voer je die uit.
Shimara van den Elzen
ONTWIKKELING VAN PERSOONLIJKE RELATIES
THEORIEËN
HOORCOLLEGE 2
Sociaal emotionele selectiviteitstheorie (SST): gaat over wat we belangrijk vinden in ons
leven om na te streven en hoe we gebruik maken van het sociale netwerk om ons heen.
Volgens deze theorie zijn er twee doelen die we in ons sociale contact willen vervullen,
namelijk kennisdoelen en emotieregulatie doelen.
- Kennisdoelen zijn doelen waarbij het gaat om een mindset en gedrag van exploratie:
accumulatie van informatie die voorbereidt op een toekomst waarin deze nodig
kunnen zijn – ten koste van emotioneel welbevinden. Het gaat erom zo breed
mogelijk gebruik te maken van je netwerk en je netwerk zo veel mogelijk te vergroten,
omdat je investeert in de toekomst met je sociale netwerk. Deze mensen zijn
toekomstgericht. Deze doelen vinden rondom adolescentie plaats.
- Emotieregulatie doelen gaat erom dat naarmate de tijdshorizon van mensen korter
wordt, veranderen de doelen: mensen focussen meer op doelen die al worden
gerealiseerd tijdens het nastreven van het doel: betekenis, tevredenheid en een
emotioneel diepere band hebben met mensen. Het gaat om uitdiepen van de banden
met mensen. De interacties die mensen voeren die meer emotieregulatie doelen voor
ogen hebben gaan meer om: hoe kan ik mijn geluk in dit moment vergroten? Hoe kan
ik blijer worden van het omgaan met andere mensen? Zij focussen meer op het ‘nu’
in plaats van op de toekomst. Deze doelen vinden vooral plaats rondom de babytijd
en vervolgens pas weer rondom de volwassenheid.
Sociale konvooitheorie: volgens deze theorie heb je een netwerk van anderen die met je
mee lopen door het leven heen. Zij stellen sociale relaties voor als een konvooi die met je
mee lopen. Soms lopen bepaalde mensen naast je, soms laat je bepaalde mensen achter,
andere mensen sluiten aan terwijl anderen weer afhaken. Dus: het is een sociale konvooi
van mensen die je om je heen hebt. Het is ook een gebalanceerde konvooi, mensen kiezen
zelf voor wie ze daarin willen en wie ze daar niet in willen. Oftewel: legt uit hoe
levensgebeurtenissen de netwerkgrootte kunnen beïnvloeden.
Sociaal inputmodel: dit model zegt dat sociale partners op elkaar reageren en elkaars
emoties proberen te reguleren via uitdrukkingen (verbale uitdrukkingen, fysieke
uitdrukkingen, emotionele expressies, etc). Dit model zegt dus dat sociale / emotionele
ervaringen niet individueel maar dyadisch zijn. het is onderdeel van interactie tussen
mensen.
HOORCOLLEGE 3
Opvoedingsstijlen: typologische en dimensionele aanpak
- Typologische aanpak:
o Volgens deze benadering zijn er twee dingen waar we onderscheid in maken
op gebied van manieren van opvoeden: controle en responsiviteit (warmte).
, TiU: Ontwikkeling van Persoonlijke Relaties: Theorieën Overzicht (2021/2022)
Shimara van den Elzen
- Dimensionele aanpak:
o Er wordt specifieker gekeken naar de details van hoe er in een heel specifiek
gebied wordt omgegaan met kinderen. Er is meer diepgaande focus op
verschillende opvoedingsdimensies. Hier gaat het meer om de specifieke
details. Meer op een continue manier kijken dan een categorische manier
Social information process model: een heel belangrijk model als het gaat om de
ontwikkeling van verstoorde manieren om de sociale omgeving te begrijpen.
1. Encoderen van cues: er gebeurt iets, er is iets aan de hand, het zien/waarnemen van
een cue: een sociale emotionele gebeurtenis die je meemaakt, bv. iemand lacht naar
je.
2. Interpretatie van cues: nadenken over waarom lacht deze persoon nu? En begrijpen
dat dit lachen is. Wat is de reden dat deze persoon lacht. Interpreteren van de
situatie. Hoe men dingen interpreteert is afhankelijk hoe men opgevoed wordt.
3. Clarification of goals: bijv. wat wil ik nu bereiken in dit gesprek. Als iemand lacht, ik wil
dat we een prettig gesprek hebben en dat die persoon nog meer gaat lachen.
4. Response acces or construction.
5. Response beslissing: nadenken over welke mogelijkheden heb ik om hierop in te
gaan/ te reageren.
6. Behavioral enactment: uiteindelijk maak je een beslissing en voer je die uit.
