Kenmerkende aspecten H5-9
Hoofdstuk 5
Het begin van de Europese overzeese expansie.
- Portugezen veroverde de Marokkaanse havenstad Cueta, en wilden van daaruit
verder trekken langs de westkust van Afrika naar het zuiden op zoek naar goud. Ze
gingen op ontdekkingsreizen in West-Afrika en vonden het goud in Ghana en andere
landen aan de goudkust. Zo begon de Europese expansie
- De Portugezen wouden de vaarroute naar Indië vinden met hoop dat ze haar winsten
konden maken. De zuidpunt van west Afrika bereikt, Kaap de Goede Hoop. Via daar
vonden ze hun weg naar Indië. Ze hadden goede schepen met kanonnen aan boord,
maar wilden geen grote stukken nieuw land veroveren. In plaats daarvan stichtten zij
langs de kusten handelsposten.
- De spanjaarden vonden ook hun weg naar indië via een andere route.
Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
- Italiaanse kunstenaars God nog steeds als schepper van de aarde, maar zij genoten
van de schoonheid ervan. De mens moest de natuur perfectioneren. Ook van het
leven op aarde genieten en niet alleen denken over het hiernamaals zoals in de
middeleeuwen.
- Leonardo da vinci sneed dode lichamen open om te kunnen zien hoe het er allemaal
van binnen uit zag, hij tekende ook skeletten precies na.
- De renaissance verspreidde zich over de rest van Europa, Het humanisme in het
noorden van Europa richtte zich op de wedergeboorte van het oorspronkelijke
christendom. Wat er in de kerk aan mensen werd geleerd bleek totale onzin te zijn en
niks met het christendom te maken te hebben.
De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.
- Bestuderen van het klassieke erfgoed resten uit de oudheid waren nog aanwezig. Ze
zochten ruïnes op en tekende dit precies na en gebruikten dit als inspiratie. Ze
probeerde men de klassieke kunst na te doen en zelfs te overtreffen.
- De ontdekking van het perspectief droeg bij aan de vernieuwing van de
schilderkunst.
- Leonardo da Vinci maakte realistische schilderijen natuur en menselijke anatomie
werden bestudeerd om zo realistisch mogelijk te kunnen schilderen.
- Ook beeldhouwers onderzochten de anatomie, houdingen en gezichtsuitdrukkingen
van mensen om hun beelden zo levensecht mogelijk te maken.
, De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg
had.
- Vele mensen ergerden zich aan het feit dat geestelijken een leven leidden dat in
strijd was met de ideeën die de kerk zelf verkondigde:
- Het draaide om rijkdom en macht binnen de kerk,
- Geestelijken kregen toch kinderen en hielden zich dus niet aan de regel van
een celibatair leven
- Er werd gegokt en buitensporig gedronken door geestelijken,
- Door het christelijke humanisme groeide de kritiek nog verder. Er werd gekeken naar
de oorspronkelijke christelijke teksten daar week de leer van de katholieke kerk te
veel vanaf.
- Monnik Maarten Luther kwam met 95 stellingen die tegen de katholieke kerk waren
gericht. Hij vond dat een aflaat kopen zodat je niet in de hel kwam totale onzin was.
Hiermee begon de protestantse Reformatie/ Hervorming, waardoor het christendom
in West-Europa uiteenviel in de katholieke kerk en protestantse kerken.
- De Franse jurist Johannes Calvijn, was nog strenger dan Luther. Calvinisme kreeg
veel invloed in Frankrijk/ Schotland/ de Nederlanden.
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.
- Karel V versterkte vanuit Brussel een centraal bestuur over de Nederlanden. En hij
vervolgde de protestanten. Dit leidde tot spanningen, omdat:
- de belangrijke steden en gewesten de groeiende macht van Karel V als een
bedreiging zagen voor hun privileges,
- rechtbanken van Karel V vervolgden protestanten als ketters, terwijl men in
de Nederlanden gewend was door eigen rechtbanken berecht te worden
- Veel bestuurders waren vanwege hun humanisme tegen de fanatieke
kettervervolging
- Karel V geeft zijn zoon Filips II de macht, hij trad nog harder op tegen de
protestanten. Maar hij vertrekt uit de nederlanden. Hij benoemde willem van Oranje
tot stadhouder van Holland/zeeland/utrecht. Zijn zus Margaretha moest de
Nederlanden besturen terwijl filips weg was. Oranje vroeg aan Margaretha om
godsdienstvrijheid, zei besloot dus minder hard op te treden tegen de protestanten.
Het gevolg hiervan was dat de Calvinisten weer hagenpreken gingen houden, dit
leidden tot de beeldenstorm.
- Filips verving zijn zus voor Alva, oranje vluchtte naar Duitsland. Daar vormde hij een
leger waarmee hij later de Nederlanden binnenviel (de tachtigjarige oorlog)
- Filips kwam in geldnood en zijn onbetaalde soldaten plunderden Vlaanderen en
Brabant, hierdoor sloot een groot deel van Nederland zich bij de opstand aan. De
opstandige gewesten sloten een militair en politiek bondgenootschap, de unie van
utrecht. Er werd besloten dat alle gewesten zelf hun godsdienst moesten kiezen,
maar al snel nam het calvinisme over.
- De vrede van Münster werd met Spanje gesloten en de Republiek (der zeven
verenigde nederlanden) werd erkend.
Hoofdstuk 5
Het begin van de Europese overzeese expansie.
- Portugezen veroverde de Marokkaanse havenstad Cueta, en wilden van daaruit
verder trekken langs de westkust van Afrika naar het zuiden op zoek naar goud. Ze
gingen op ontdekkingsreizen in West-Afrika en vonden het goud in Ghana en andere
landen aan de goudkust. Zo begon de Europese expansie
- De Portugezen wouden de vaarroute naar Indië vinden met hoop dat ze haar winsten
konden maken. De zuidpunt van west Afrika bereikt, Kaap de Goede Hoop. Via daar
vonden ze hun weg naar Indië. Ze hadden goede schepen met kanonnen aan boord,
maar wilden geen grote stukken nieuw land veroveren. In plaats daarvan stichtten zij
langs de kusten handelsposten.
- De spanjaarden vonden ook hun weg naar indië via een andere route.
Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
- Italiaanse kunstenaars God nog steeds als schepper van de aarde, maar zij genoten
van de schoonheid ervan. De mens moest de natuur perfectioneren. Ook van het
leven op aarde genieten en niet alleen denken over het hiernamaals zoals in de
middeleeuwen.
- Leonardo da vinci sneed dode lichamen open om te kunnen zien hoe het er allemaal
van binnen uit zag, hij tekende ook skeletten precies na.
- De renaissance verspreidde zich over de rest van Europa, Het humanisme in het
noorden van Europa richtte zich op de wedergeboorte van het oorspronkelijke
christendom. Wat er in de kerk aan mensen werd geleerd bleek totale onzin te zijn en
niks met het christendom te maken te hebben.
De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.
- Bestuderen van het klassieke erfgoed resten uit de oudheid waren nog aanwezig. Ze
zochten ruïnes op en tekende dit precies na en gebruikten dit als inspiratie. Ze
probeerde men de klassieke kunst na te doen en zelfs te overtreffen.
- De ontdekking van het perspectief droeg bij aan de vernieuwing van de
schilderkunst.
- Leonardo da Vinci maakte realistische schilderijen natuur en menselijke anatomie
werden bestudeerd om zo realistisch mogelijk te kunnen schilderen.
- Ook beeldhouwers onderzochten de anatomie, houdingen en gezichtsuitdrukkingen
van mensen om hun beelden zo levensecht mogelijk te maken.
, De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg
had.
- Vele mensen ergerden zich aan het feit dat geestelijken een leven leidden dat in
strijd was met de ideeën die de kerk zelf verkondigde:
- Het draaide om rijkdom en macht binnen de kerk,
- Geestelijken kregen toch kinderen en hielden zich dus niet aan de regel van
een celibatair leven
- Er werd gegokt en buitensporig gedronken door geestelijken,
- Door het christelijke humanisme groeide de kritiek nog verder. Er werd gekeken naar
de oorspronkelijke christelijke teksten daar week de leer van de katholieke kerk te
veel vanaf.
- Monnik Maarten Luther kwam met 95 stellingen die tegen de katholieke kerk waren
gericht. Hij vond dat een aflaat kopen zodat je niet in de hel kwam totale onzin was.
Hiermee begon de protestantse Reformatie/ Hervorming, waardoor het christendom
in West-Europa uiteenviel in de katholieke kerk en protestantse kerken.
- De Franse jurist Johannes Calvijn, was nog strenger dan Luther. Calvinisme kreeg
veel invloed in Frankrijk/ Schotland/ de Nederlanden.
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.
- Karel V versterkte vanuit Brussel een centraal bestuur over de Nederlanden. En hij
vervolgde de protestanten. Dit leidde tot spanningen, omdat:
- de belangrijke steden en gewesten de groeiende macht van Karel V als een
bedreiging zagen voor hun privileges,
- rechtbanken van Karel V vervolgden protestanten als ketters, terwijl men in
de Nederlanden gewend was door eigen rechtbanken berecht te worden
- Veel bestuurders waren vanwege hun humanisme tegen de fanatieke
kettervervolging
- Karel V geeft zijn zoon Filips II de macht, hij trad nog harder op tegen de
protestanten. Maar hij vertrekt uit de nederlanden. Hij benoemde willem van Oranje
tot stadhouder van Holland/zeeland/utrecht. Zijn zus Margaretha moest de
Nederlanden besturen terwijl filips weg was. Oranje vroeg aan Margaretha om
godsdienstvrijheid, zei besloot dus minder hard op te treden tegen de protestanten.
Het gevolg hiervan was dat de Calvinisten weer hagenpreken gingen houden, dit
leidden tot de beeldenstorm.
- Filips verving zijn zus voor Alva, oranje vluchtte naar Duitsland. Daar vormde hij een
leger waarmee hij later de Nederlanden binnenviel (de tachtigjarige oorlog)
- Filips kwam in geldnood en zijn onbetaalde soldaten plunderden Vlaanderen en
Brabant, hierdoor sloot een groot deel van Nederland zich bij de opstand aan. De
opstandige gewesten sloten een militair en politiek bondgenootschap, de unie van
utrecht. Er werd besloten dat alle gewesten zelf hun godsdienst moesten kiezen,
maar al snel nam het calvinisme over.
- De vrede van Münster werd met Spanje gesloten en de Republiek (der zeven
verenigde nederlanden) werd erkend.
