Samenvatting Radiotherapie

RADIOTHERAPIE COLLEGES
COLLEGE 1 IMRT RANDVOORWAARDEN

Waarom randvoorwaarden IMRT?

IMRT is een dosis conformerende techniek, dat wil zeggen dat de TV om het PTV vormt. De kans op mis
schieten gaat omhoog. De techniek heeft een meerwaarde, wanneer de marges van het doelgebied zo klein
mogelijk kan krijgen. Daarom moet je aan randvoorwaarden voldoen, zoals set up variatie,
ademhalingsbeweging en interobserver variatie. Vooraf in kaart brengen en de marges van CTV-PTV zo laag
mogelijk hebben.

IGRT  volgend college

Definiëring doelvolumes:

- GTV (gross tumor volume)  gebied waar de tumor zit, klinisch aantoonbaar
- CTV (GTV met clinical target volume  geen klinisch aantoonbaar weefsel, maar kan wel verwacht
worden
- PTV  planning target volume
- TV  95% isodose gebied, therapeutische dosis
- IV  doorstraalde gebied

Marges:

- GTV – CTV is een marge voor microscopische uitbreiding rondom de tumor
- CTV – PTV is een marge voor meerdere variabelen zoals, intekenonzekerheden (arts weet niet zeker
waar het doelgebied, hierdoor is de marge groter), ademhalingsonzekerheden (longen  grotere
marge), volumeveranderingen (grootte en vorm, bundel).
o Internal margin (IM)  verandering in vorm en grootte en beweging (beweging CTV,
volumeveranderingen  vaststellen door onderzoeken en wisselt per persoon en per dag)
o Set-up margin (SM)  bundelrichting en -grootte. Is afhankelijk van de positionering, toestel.
Niet afhankelijk van de patiënt

Voordelen IMRT:

- Hogere dosis PTV
- Kleinere TV
- Bij gelijke of lagere dosis OAR

Interobserver variatie

- CTV – PTV marge
- Radiotherapeut tekent het in
- 10 radiotherapeuten tekenen het doelgebied in, hierdoor
zie je een variatie
- Hoe kun je ervoor zorgen dat de radiotherapeut beter ze
werk levert door het intekenen  CT PET scan maken
(fuseren van beelden).

, hierdoor neemt de interobserver variatie af.




Image fusion  de sterke punten van de modaliteiten overlappen en zorgen dat de zwakkere punten worden
weggelaten:

- Contrastmiddel helpt ook erbij (hierdoor kan je bloedvaten ook goed meepakken bij bijvoorbeeld
longtumoren)
- Je moet wel corrigeren voor de HU en ME. Omdat je bij de CT gebruik heb gemaakt van HU door het
contrastmiddel (of zonder) en bij de bestraling zit er geen contrastmiddel meer in en kijkt de CT naar
ME.

Met image fusion wordt bedoeld dat je twee of meer verschillende modaliteiten over elkaar heen matcht of
terwijl fuseert, zie afbeelding:




De MRI scan is in dit geval te gebruiken voor de intekening van de tumor. Ooglenzen kun je bijvoorbeeld mooi
intekenen op de CT.

Toevoegen van MRI beelden zorgt voor  minder observer variatie en beter onderscheid tussen weefsels
(houding moet wel hetzelfde zijn om te matchen/overheen leggen van het CT beeld)

Voor het schedel heb je wel een MRI beeld nodig, voor de prostaat niet. De coil van de MRI en de kap voor de
bestraling kunnen niet over elkaar gelegd worden. Het is dus een puzzel om een goede positionering te krijgen
voor de patiënt.

, Risico van matchen:

- Positie is erg belangrijk dat deze overeenkomstig zijn, anders wordt er informatie van de patiënt eraf
gehaald

ME-berekening wordt op het CT gedaan. correctie van CTV ook.



Tumor beweging;

Vooral longtumoren door middel van de ademhaling. Deze moet je goed in kaart brengen, maar dan heb je als
gevolg grote marges.

- Breath hold scan (ademhaling stilleggen, moet op CT en radiotherapie  kan niet)
Borstbestraling/mamma  dan maak je de scan in inademing, zodat de ruimte tussen de mamma en
het hartweefsel groter wordt. Het hartweefsel krijgt dan een lagere dosis.
- Slow scan  conventioneel toegepast, de patiënt gaat heel langzaam door de CT scan en daardoor
krijg je een afname van de beweging. Je krijgt hierdoor een afname in beeldkwaliteit, ze worden
waziger. De beweging wordt afgebeeld als bewegingsonscherpte.
- 4D scan  dan ga je de 3D plaatjes tijd toevoegen en de ademhaling vastleggen. Hierdoor registreer
je de ademhaling/beweging. intekening van GTV, CTV is nauwkeuriger. Individuele margers CTV-PTV
mogelijk. Scherpere afbeelding.

Registratie van de ademhalingscyclus

- ABC elektra  meet de in- en uitademing van de patiënt
- Bellows  band om de patiënt die de ademhaling registreert
- RPM  camera registreert het blokje en de ademhalingssignaal

Aan de hand van de ademhalingen per minuut wordt de scansnelheid bepaalt en dus de tijdsduur. Per fase van
de ademhaling krijg je een scherpere weergave, omdat ze de beelden bij elkaar leggen die bij elkaar horen.

- 10 fasen in de ademhaling zorgt voor meer CT data maar zorgt voor meer dosis, vanwege een langere
scantijd. (fractie 4 hoger)
- Dosis 3D CT: 10 mGy.
- Dosis 4D CT: 40 mGy


4D toepassen:

- Intekening op midventilatie
(op welke fase is de tumor
het langst aanwezig)
- Een GTV intekenen en aan
de hand van de maximale
intensity projection
bepalen.
- Beweging van de tumor
aanbrengen
- Rode is de set up margin
- De rest is het ITV