Alle aantekeningen van de hoorcolleges van Hersenen en gedrag voor de premaster

Hoorcollege aantekeningen Hersenen en Gedrag 2021-2022 | Jody Wiersma



Responsiecollege 1
Het brein
 Vier weken na conceptie: minibrein
 Tijdens de zwangerschap: een kwart miljoen hersencellen per minuut, 100 miljoen
nieuwe verbindingen
 Gevoelig voor schadelijke stoffen (teratogenen)
Synaps: verbindingen tussen twee cellen
 Na de gevoelige periode is er een stevig netwerk aan verbindingen
 De belangrijkste onderdelen ontwikkelen eerst
- Vitale functies
- Motivatie systeem = emotiesysteem

Problemen voor het zich ontwikkelde zenuwstelsel:
 Spina bifida of open ruggetje
 Trauma of gesloten hersenletsel
 Hersenvliesontsteking/meningitis
Problemen voor het ontwikkelde brein
 Teratogenen
 Cerebrale parese
- Bv spasticiteit
- Een beschadiging in de motorische gebieden in de hersenen

Astrocyt:
 Aan/afvoer van stoffen
 Voeding/afval
 Beinvloeden werking neuronen daardoor




Hoorcollege 1
De reden dat de mens hersenen heeft, is omdat wij motorisch zijn, kunnen
reageren/bewegen en weglopen als er gevaar is (ademhaling gaat sneller, hartslag gaat
omhoog). Dit kan niet levende organismen (zoals gras) niet.

Communicatie, draait het in dit vak om
Van de mens met zijn omgeving
 Input  verwerking  output
 Zintuigen  blackbox (centrale zenuwstelsel)  motoriek
In de blackbox: hersenencellen communiceren met elkaar
Van de hersenen met het lichaam

Het centrale zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg.

Deel 1: cellen en informatieoverdracht
 Hersencellen
- Neuronen

1

, Hoorcollege aantekeningen Hersenen en Gedrag 2021-2022 | Jody Wiersma

- Gliacellen
 Het brein en zijn omgeving
- Zintuigelijke input en motorische output
- Bloed-hersenbarrière
 Elektrische prikkels
- Rustpotentiaal
- Actiepotentiaal
- Graduele potentiaal
 Chemische prikkels
- Synapsen
 Beïnvloeden communicatie tussen cellen:
- Verslavende stoffen
- Alcohol
- Medicijnen

Hersencellen
Twee soorten cellen:
 Neuron = zenuwcel (informatieverwerkers)
 Gliacel = steuncel (ondersteunen die informatieprocessen)
Neuron is een cel: (alle lichaamscellen hebben een celmembraan en celkern)
 Celmembraan (afscheiding tussen binnen- en buitenkant van de cel, intracellulair en
extracellulair)
- Kanalen/poriën (kunnen stoffen door naar binnen en naar buiten)
 Celkern
- Genetisch materiaal (DNA)
 Mitochondriën
- Energievoorziening
 Ribosomen
- Maken eiwitten
Een neuron, gewoon een lichaamscel!
Een neuron, heel speciaal? Omdat ze nog 2 kenmerken hebben die andere cellen niet
hebben. Dat komt omdat ze zo goed zijn in communicatie




2

, Hoorcollege aantekeningen Hersenen en Gedrag 2021-2022 | Jody Wiersma

Lichaamscellen hebben geen dendrieten en axon (axon en dendrieten zijn belangrijk voor
informatieverwerking). Neuronen hebben heel veel dendrieten, maar ze hebben maar 1
axon.

Hersencellen
Dendrieten:
 Ontvangen informatie van andere neuronen
 Veel per cel
Soma/cellichaam:
- Informatie wordt vervoerd van de dendrieten naar het cellichaam
- Soort bankrekening (er komen dingen binnen en er gaan dingen af)
 Integreert informatie
Axonen:
 Vervoeren zenuwimpulsen
 1 per cel
 Input  putput  throughput
Presynaptische terminal (eindknopjes van de axonen):
 Geeft informatie af aan een volgende cel
 Hier worden stofjes (neurotransmitters) afgegeven, deze gaan naar de volgende cel
 Input  putput  throughput  output

Dendriet  soma  axon  presynaptische terminal

Hersencellen
Gliacellen
 Ondersteunen de functies van neuronen
 De helft van het hersenvolume
 Beïnvloeden de communicatie/informatieverwerking


Gliacellen
 Letterlijke steun
 Aan/afvoer stoffen (voeding/herstel)
 Productie hersenvloeistof
 Maken myeline
 Myeline ligt om axonen heen



Gliacellen
 Rol in afweer tegen virussen en schimmels: microglia




3

, Hoorcollege aantekeningen Hersenen en Gedrag 2021-2022 | Jody Wiersma

 Rol bij de ontwikkeling van de hersenen




Brein en zijn omgeving
Communicatie!
 Van? Naar?
Informatieverwerking:
 Van de zintuigen naar het centraal zenuwstelsel (CZS)
 Van de ene naar de andere plek in CZS (bijv van visueel naar auditieve systeem)
 Van de CZS naar de spieren

Begrippen
Afferent (voert informatie aan)
 Bijvoorbeeld: van de zintuigen naar de hersenen
Intrinsiek
 De dendrieten en axon liggen in dezelfde structuur
Efferent (voert informatie af)
 Bijvoorbeeld: van de hersenen naar de spieren




4