Hoorcolleges fysiologie & pathologie 3.1
Hoorcollege 1
Diabetes Mellitus
1. Classificatie diabetes mellitus
1.1 Diabetes type 1
- Algemeen:
o Niet te genezen
o Heeft te maken met te veel suiker in het bloed (door stoornis in transport van
suiker uit het bloed naar de cellen): suiker vanuit de voeding via darmwand in
het bloed, kan slechts in delen door cellen uit het bloed worden gehaald
glucose boven een bepaalde drempel lekt overschot weg naar urine
(nieren kunnen het niet meer voorkomen)
o Normaalwaarden: nuchter = < 6,1 mmol/L, niet nuchter = < 7,8 mmol/L bij
DM hogere waarden!
- Destructie B-cellen:
o Absoluut te kort insuline (B-cellen maken insuline)
o Snelheid van destructie is variabel: kan snel (bij kinderen bv)
- Auto-immuun (antilichamen worden gemaakt tegen eilandjes van Langerhans) en
idiopathisch (oorzaak onbekend waarom B-cellen kapot gaan, geen echte
aanwijzingen van auto-immuniteit)
- Symptomen:
o Dorst
o Polyurie
o Vermagering
o Keto-acidose
o Diabeteskoma
1.2 Diabetes type 2
- Insulineresistentie + B-celdisfunctie (werkt niet goed)
- 1 miljoen mensen in Nederland met dit type diabetes
- Relatieve bijdrage is bij iedereen verschillend (bij sommige mensen is het meer
insulineresistentie en bij de ander B-celdisfunctie)
1.3 Zwangerschapsdiabetes
- = Gestoorde glucosestofwisseling tijdens de zwangerschap (meestal 2 e helft van
zwangerschap)
- Meestal neemt insulineresistentie fors toe
- Onvoldoende compensatie door B-cellen
- Heeft te maken door productie van placentahormonen (beïnvloeden de pancreas,
minder effectief insuline geproduceerd)
2. Pathogenese diabetes mellitus 1
- Ontspoorde afweerreactie tegen B-cellen
- Zowel kinderen als volwassenen
- Insuline geïnjecteerd
,- Combinatie van erfelijke aanleg en omgevingsfactoren (wel of geen borstvoeding,
glutenvrij, wel of geen vitamine D)
- Insulitis = ontsteking van insuline
o B-cellen worden belaagd door APC (macrofaag) eiwitten naar Th1 en Treg
(T-cellen) reageren onvoldoende tegen de ontsteking antistoffen
worden gemaakt
3. Behandeling diabetes mellitus 1
3.1 Behandeling/methoden
- Zelfregulatie: beste methode als het kan
- Normoglycemie: normaalwaarden, berust op patroonherkenning
- Insulinepen
- Insulinepomp
- Diabetesverpleegkundige
- Voetenzorg
3.2 Farmacokinetiek/dynamiek nefron
- Nefron: functionele eenheid van de nier
3.2.1 Insulinepreparaten
- Middellangwerkende NPH: neutral protamine
hagendoorn
o Piekwerking na 4-6 uur
o Werking 12-16 uur
- Snelwerkende humaan insuline
o Via recombinant-DNA
o Piek 3 uur
o Werking 6-8 uur
o Halfuur-45 minuten voor de maaltijd ingenomen
- Snelwerkende insuline-analogen
o Insulinemoleculen waarvan 1 of meer aminozuur zijn vervangen door een
andere
o Direct voor maaltijd ingenomen
o Voordeel: minder hypoglycemie geven (met name vroege ochtend)
- Langwerkende insuline analogen
o Glargine en detemir
o Voordeel: minder hypoglycemie geven (met name vroege ochtend)
o Constante insulinespiegel
3.2.2 Insuline antilichamen
- Uit subcutane depot (onder de huid) na insuline geabsorbeerd antilichamen
kunnen worden gemaakt
3.2.3 Subcutane bloeddoorstroming
- Resorptiesnelheid van insuline heeft te maken met:
o Plaats van injectie
, o Kortwerkende insuline 2x zo snel geabsorbeerd van onder de huid dan van
het bovenbeen regionale verschillen van bloeddoorstroming
o Huidtemperatuur: vooral bij kortwerkende insuline van belang (hoe hoger,
hoe meer bloeddoorstroming onder de huid resorptie hoger extra
koolhydraten nemen)
o Lichamelijke inspanning: glucoseconsumptie door spieren, meer doorbloeding
snellere resorptie
4. Pathogenese en pathofysiologie van diabetes mellitus 2
- Capaciteit om insuline te maken is genetisch vastgelegd belang van familiaire
voorkomen als verklaring
- B-cellen die insuline maken, maar onvoldoende om aan vraag te voldoen
4.1 Definitie
- = Insulinedeficiëntie + insulineresistentie
- Verminderde werking van insuline en een te kort
- Doelorganen zijn minder gevoelig voor de insuline
- Voorkomen van diabetes staat in relatie tot lichaamsgewicht: risico bij oudere
mensen groter dan bij jongere mensen
- Diabetes heeft te maken met chronische hyperglycemie (te hoge nuchtere
bloedglucoseconcentratie)
- Door insulineresistentie neemt vraag naar insulinesecretie toe (als er niet kan
worden gecompenseerd hyperglycemie)
- Glucotoxiciteit: gestoorde glucosetolerantie
- Hyperglycemie: als je kunt compenseren (de te hoge suikerwaarde in je bloed) door
meer insuline af te scheiden dan is er geen sprake van diabetes!! Bij diabetes is
het juist het probleem dat er niet gecompenseerd kan worden!
- Relatie tussen insulineresistentie en overgewicht: hangt sterk samen! Overgewicht
leidt tot verminderde werking van insuline op niveau van skeletspieren en lever
4.2 Abnormale glucosestofwisseling
4.2.1 Lever
- Glucoseproductie door lever verhoogd
- Resistentie lever voor remmende werking van insuline: insuline heeft niet zoveel
effect op de lever als het zou moeten hebben (resistentie) en het stopt niet meer
glucose produceren (massa-effect) hogere glucoseconcentratie bevordert het
transport en de hogere glucoseconcentratie compenseert daarmee het defect
- Insulinegevoelige weefsels nemen glucose
op zoals bij normaal iemand, maar bij hogere
bloedglucosewaarde pas dan wordt de
lever getriggerd
- Resistentie toegenomen door aanbod vrije
vetzuren (uit depots, in buik = abdominaal
vet)
- Plasmaglucose is verhoogd
Hoorcollege 1
Diabetes Mellitus
1. Classificatie diabetes mellitus
1.1 Diabetes type 1
- Algemeen:
o Niet te genezen
o Heeft te maken met te veel suiker in het bloed (door stoornis in transport van
suiker uit het bloed naar de cellen): suiker vanuit de voeding via darmwand in
het bloed, kan slechts in delen door cellen uit het bloed worden gehaald
glucose boven een bepaalde drempel lekt overschot weg naar urine
(nieren kunnen het niet meer voorkomen)
o Normaalwaarden: nuchter = < 6,1 mmol/L, niet nuchter = < 7,8 mmol/L bij
DM hogere waarden!
- Destructie B-cellen:
o Absoluut te kort insuline (B-cellen maken insuline)
o Snelheid van destructie is variabel: kan snel (bij kinderen bv)
- Auto-immuun (antilichamen worden gemaakt tegen eilandjes van Langerhans) en
idiopathisch (oorzaak onbekend waarom B-cellen kapot gaan, geen echte
aanwijzingen van auto-immuniteit)
- Symptomen:
o Dorst
o Polyurie
o Vermagering
o Keto-acidose
o Diabeteskoma
1.2 Diabetes type 2
- Insulineresistentie + B-celdisfunctie (werkt niet goed)
- 1 miljoen mensen in Nederland met dit type diabetes
- Relatieve bijdrage is bij iedereen verschillend (bij sommige mensen is het meer
insulineresistentie en bij de ander B-celdisfunctie)
1.3 Zwangerschapsdiabetes
- = Gestoorde glucosestofwisseling tijdens de zwangerschap (meestal 2 e helft van
zwangerschap)
- Meestal neemt insulineresistentie fors toe
- Onvoldoende compensatie door B-cellen
- Heeft te maken door productie van placentahormonen (beïnvloeden de pancreas,
minder effectief insuline geproduceerd)
2. Pathogenese diabetes mellitus 1
- Ontspoorde afweerreactie tegen B-cellen
- Zowel kinderen als volwassenen
- Insuline geïnjecteerd
,- Combinatie van erfelijke aanleg en omgevingsfactoren (wel of geen borstvoeding,
glutenvrij, wel of geen vitamine D)
- Insulitis = ontsteking van insuline
o B-cellen worden belaagd door APC (macrofaag) eiwitten naar Th1 en Treg
(T-cellen) reageren onvoldoende tegen de ontsteking antistoffen
worden gemaakt
3. Behandeling diabetes mellitus 1
3.1 Behandeling/methoden
- Zelfregulatie: beste methode als het kan
- Normoglycemie: normaalwaarden, berust op patroonherkenning
- Insulinepen
- Insulinepomp
- Diabetesverpleegkundige
- Voetenzorg
3.2 Farmacokinetiek/dynamiek nefron
- Nefron: functionele eenheid van de nier
3.2.1 Insulinepreparaten
- Middellangwerkende NPH: neutral protamine
hagendoorn
o Piekwerking na 4-6 uur
o Werking 12-16 uur
- Snelwerkende humaan insuline
o Via recombinant-DNA
o Piek 3 uur
o Werking 6-8 uur
o Halfuur-45 minuten voor de maaltijd ingenomen
- Snelwerkende insuline-analogen
o Insulinemoleculen waarvan 1 of meer aminozuur zijn vervangen door een
andere
o Direct voor maaltijd ingenomen
o Voordeel: minder hypoglycemie geven (met name vroege ochtend)
- Langwerkende insuline analogen
o Glargine en detemir
o Voordeel: minder hypoglycemie geven (met name vroege ochtend)
o Constante insulinespiegel
3.2.2 Insuline antilichamen
- Uit subcutane depot (onder de huid) na insuline geabsorbeerd antilichamen
kunnen worden gemaakt
3.2.3 Subcutane bloeddoorstroming
- Resorptiesnelheid van insuline heeft te maken met:
o Plaats van injectie
, o Kortwerkende insuline 2x zo snel geabsorbeerd van onder de huid dan van
het bovenbeen regionale verschillen van bloeddoorstroming
o Huidtemperatuur: vooral bij kortwerkende insuline van belang (hoe hoger,
hoe meer bloeddoorstroming onder de huid resorptie hoger extra
koolhydraten nemen)
o Lichamelijke inspanning: glucoseconsumptie door spieren, meer doorbloeding
snellere resorptie
4. Pathogenese en pathofysiologie van diabetes mellitus 2
- Capaciteit om insuline te maken is genetisch vastgelegd belang van familiaire
voorkomen als verklaring
- B-cellen die insuline maken, maar onvoldoende om aan vraag te voldoen
4.1 Definitie
- = Insulinedeficiëntie + insulineresistentie
- Verminderde werking van insuline en een te kort
- Doelorganen zijn minder gevoelig voor de insuline
- Voorkomen van diabetes staat in relatie tot lichaamsgewicht: risico bij oudere
mensen groter dan bij jongere mensen
- Diabetes heeft te maken met chronische hyperglycemie (te hoge nuchtere
bloedglucoseconcentratie)
- Door insulineresistentie neemt vraag naar insulinesecretie toe (als er niet kan
worden gecompenseerd hyperglycemie)
- Glucotoxiciteit: gestoorde glucosetolerantie
- Hyperglycemie: als je kunt compenseren (de te hoge suikerwaarde in je bloed) door
meer insuline af te scheiden dan is er geen sprake van diabetes!! Bij diabetes is
het juist het probleem dat er niet gecompenseerd kan worden!
- Relatie tussen insulineresistentie en overgewicht: hangt sterk samen! Overgewicht
leidt tot verminderde werking van insuline op niveau van skeletspieren en lever
4.2 Abnormale glucosestofwisseling
4.2.1 Lever
- Glucoseproductie door lever verhoogd
- Resistentie lever voor remmende werking van insuline: insuline heeft niet zoveel
effect op de lever als het zou moeten hebben (resistentie) en het stopt niet meer
glucose produceren (massa-effect) hogere glucoseconcentratie bevordert het
transport en de hogere glucoseconcentratie compenseert daarmee het defect
- Insulinegevoelige weefsels nemen glucose
op zoals bij normaal iemand, maar bij hogere
bloedglucosewaarde pas dan wordt de
lever getriggerd
- Resistentie toegenomen door aanbod vrije
vetzuren (uit depots, in buik = abdominaal
vet)
- Plasmaglucose is verhoogd
