Management en Organisatie
Hoofdstuk 1
1.2 het model van management en organisatie
Het model van management & organisatie: eenvoudige weergave van de belangrijkste
aandachtsgebieden van management & organisatie. De 6 aandachtsgebieden staan in verband met
elkaar.
• Organiseren> staat in midden als verbindende factor: het optimaal laten samenwerken van
alle deelgebieden
1. Strategie> strategie en doelen van organisatie vormen uitgangspunt voor de invulling
van de overige aandachtsgebieden
2. Management> management is verantwoordelijk voor de strategie van de
organisatie, het uitvoeren daarvan en het behalen van doelen
3. Structuur> gaat over de manier om organisaties vorm te geven en de wijze waarop
het management de organisatie wil besturen
4. Cultuur> wijze waarop medewerkers in een organisatie met elkaar omgaan. Dit is
nauw verbonden met wijze van leidinggeven en de structuur
5. Processen> zijn primair bedoeld om de producten/diensten te realiseren. Processen
zijn erg belangrijk om afnemer tevreden te stellen
6. Medewerkers> doelmatig samenwerken van mensen is cruciaal voor succes van de
organisatie.
1.3 Organisatiekunde
Oorspronkelijke naam van vakgebied management & organisatie>organisatiekunde: De wetenschap
die zich bezighoudt met het bestuderen van gedrag van en in organisaties en de wijze waarop
organisaties bestuurd worden.
,Organiseren: mensen in een organisatie goed laten samenwerken voor een bepaald doel.
Organisatiekunde maakt gebruik van kennis en ervaringen uit andere vakgebieden (disciplines). Ze
zijn ook wel interdisciplinair: verschillende disciplines komen hierin samen.
Vakgebieden waarvan organisatiekunde gebruik maakt:
• Bedrijfseconomie (kostencalculatie, financiering en management accounting)
• Algemene economie (micro- en macro-economie en internationale handel)
• Marketing (strategievorming, consumentengedrag, marketingmix)
• Juridische wetenschappen (arbeidsrecht en ondernemingsrecht)
• Technische wetenschappen (procestechnologie, systeemtechnologie en arbeidsstudie)
• Gedragswetenschappen
Gedragswetenschappen: Belangrijk want bedrijf bestaat uit mensen. En ons gedrag sluit soms niet
aan op wat organisatie wil. Houdt in hoe psychologie van mensen in elkaar zit.
1.3.1 Management, organiseren en manager
Management: leidinggeven, doelen, resultaten, het moet effect hebben.
Bij definiëren van management zijn 3 woorden belangrijk:
1. Samenwerken> management is gericht op het laten samenwerken van mensen. Vaak hebben
deze mensen verschillende achtergronden etc.
2. Optimaal> samenwerken het moet zo goed mogelijk gebeuren, zowel voor de organisatie als
geheel als voor de mensen.
3. Bepaald doel> managen van de samenwerking is gericht op een bepaald doel. Niet vrijblijvend.
,Organiseren: het optimaal laten samenwerken van mensen en middelen om een bepaald doel te
bereiken. (Definitie management)
Manager: een persoon die sturing geeft aan processen, mensen en middelen om een bepaald doel te
bereiken. Werkzaam in ondernemingen, bedrijven en organisaties.
1.3.2 Organisaties, bedrijven en ondernemingen
Organisatie: Een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde doelen willen bereiken. Ontstaat
vaak uit het feit dat het organisatiedoel beter bereikt wordt wanneer meerdere mensen met elkaar
samenwerken dan wanneer individuen het proberen. Bijvoorbeeld Leger des Heils.
Bedrijf: Een organisatie die goederen of diensten produceert en daarmee voorziet in een
maatschappelijke behoefte. Maatschappelijke behoeften kunnen bijvoorbeeld liggen op het gebied
van wonen, werken, zorg etc. bedrijf heeft bestaansrecht wanneer de maatschappij behoefte heeft
aan de producten/diensten die door het bedrijf worden voortgebracht> nuttige goederen. Voorbeeld
is Univé en ziekenhuis.
Ondernemingen: Bedrijf met als belangrijkste doel het maken van winst. Voorbeeld is Jumbo.
Onder organisatie heb je bedrijf en ondernemingen. Onder bedrijf heb je weer onderneming.
Organisaties kan je indelen in profit en non-profit organisaties:
• Profitorganisaties> belangrijkste doelstelling is het maken van winst. Dit is dan ook
voorwaarde voor de continuïteit. Ook wel hetzelfde als een onderneming. Maar dit betekent
niet dat ondernemingen alleen maar gericht zijn op maken van winst> ze houden zich ook
bezig met maatschappelijke positie en verantwoordelijkheid.
• Non-profitorganisaties> niet primair gericht op het maken van winst maar op vervullen van
maatschappelijke behoeften. Kan wel wezen dat je moet betalen voor hun diensten want ze
hebben toch inkomen nodig. Bijvoorbeeld door subsidies of giften. Bijvoorbeeld bibliotheek
of onderwijs.
, Not-for-profit-only-organisatie: Ondernemingen die sociaal en maatschappelijk verantwoord
ondernemen.
1.3.3 Organisaties en rechtsvormen
Rechtsvorm: juridische wijze waarop natuurlijke personen, rechtspersonen of combinaties daarvan
samenwerken met oog op een gemeenschappelijk doel of belang.
Natuurlijke personen: Mensen van vlees en bloed met een bepaalde identiteit, geboorteplaats,
datum, geslacht etc.
Rechtsvormen voor natuurlijke personen:
• Eenmanszaak> 1 persoon eigenaar van de onderneming
• Maatschap> als 2 of meer personen een specifieke samenwerking aangaan
• Vennootschap onder firma> ondernemingsvorm waarbij 2 of meer personen (firmanten) een
samenwerkingsverband aangaan om onder een gemeenschappelijke naam een bedrijf uit te
oefenen
• Commanditaire vennootschap> 2 soorten firmanten> stille en beherende vennoot.
Beherende vennoot hebben dagelijkse leiding en stille vennoot zijn alleen financieel
betrokken
Rechtspersoon: een juridische constructie waardoor een organisatie volwaardig en
handelingsbekwaam op kan treden in het rechtsverkeer met alle rechten en plichten van dien.
Rechtsvorm voor organisaties noem je rechtspersonen (rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid).
Rechtspersonen zijn in 3 categorieën te verdelen:
1. Privaatrechtelijke rechtspersonen
2. Publiekrechtelijke rechtspersonen (bijv. ministerie of gemeente)
3. Kerkgenootschappen
Privaatrechtelijke rechtspersonen:
Hoofdstuk 1
1.2 het model van management en organisatie
Het model van management & organisatie: eenvoudige weergave van de belangrijkste
aandachtsgebieden van management & organisatie. De 6 aandachtsgebieden staan in verband met
elkaar.
• Organiseren> staat in midden als verbindende factor: het optimaal laten samenwerken van
alle deelgebieden
1. Strategie> strategie en doelen van organisatie vormen uitgangspunt voor de invulling
van de overige aandachtsgebieden
2. Management> management is verantwoordelijk voor de strategie van de
organisatie, het uitvoeren daarvan en het behalen van doelen
3. Structuur> gaat over de manier om organisaties vorm te geven en de wijze waarop
het management de organisatie wil besturen
4. Cultuur> wijze waarop medewerkers in een organisatie met elkaar omgaan. Dit is
nauw verbonden met wijze van leidinggeven en de structuur
5. Processen> zijn primair bedoeld om de producten/diensten te realiseren. Processen
zijn erg belangrijk om afnemer tevreden te stellen
6. Medewerkers> doelmatig samenwerken van mensen is cruciaal voor succes van de
organisatie.
1.3 Organisatiekunde
Oorspronkelijke naam van vakgebied management & organisatie>organisatiekunde: De wetenschap
die zich bezighoudt met het bestuderen van gedrag van en in organisaties en de wijze waarop
organisaties bestuurd worden.
,Organiseren: mensen in een organisatie goed laten samenwerken voor een bepaald doel.
Organisatiekunde maakt gebruik van kennis en ervaringen uit andere vakgebieden (disciplines). Ze
zijn ook wel interdisciplinair: verschillende disciplines komen hierin samen.
Vakgebieden waarvan organisatiekunde gebruik maakt:
• Bedrijfseconomie (kostencalculatie, financiering en management accounting)
• Algemene economie (micro- en macro-economie en internationale handel)
• Marketing (strategievorming, consumentengedrag, marketingmix)
• Juridische wetenschappen (arbeidsrecht en ondernemingsrecht)
• Technische wetenschappen (procestechnologie, systeemtechnologie en arbeidsstudie)
• Gedragswetenschappen
Gedragswetenschappen: Belangrijk want bedrijf bestaat uit mensen. En ons gedrag sluit soms niet
aan op wat organisatie wil. Houdt in hoe psychologie van mensen in elkaar zit.
1.3.1 Management, organiseren en manager
Management: leidinggeven, doelen, resultaten, het moet effect hebben.
Bij definiëren van management zijn 3 woorden belangrijk:
1. Samenwerken> management is gericht op het laten samenwerken van mensen. Vaak hebben
deze mensen verschillende achtergronden etc.
2. Optimaal> samenwerken het moet zo goed mogelijk gebeuren, zowel voor de organisatie als
geheel als voor de mensen.
3. Bepaald doel> managen van de samenwerking is gericht op een bepaald doel. Niet vrijblijvend.
,Organiseren: het optimaal laten samenwerken van mensen en middelen om een bepaald doel te
bereiken. (Definitie management)
Manager: een persoon die sturing geeft aan processen, mensen en middelen om een bepaald doel te
bereiken. Werkzaam in ondernemingen, bedrijven en organisaties.
1.3.2 Organisaties, bedrijven en ondernemingen
Organisatie: Een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde doelen willen bereiken. Ontstaat
vaak uit het feit dat het organisatiedoel beter bereikt wordt wanneer meerdere mensen met elkaar
samenwerken dan wanneer individuen het proberen. Bijvoorbeeld Leger des Heils.
Bedrijf: Een organisatie die goederen of diensten produceert en daarmee voorziet in een
maatschappelijke behoefte. Maatschappelijke behoeften kunnen bijvoorbeeld liggen op het gebied
van wonen, werken, zorg etc. bedrijf heeft bestaansrecht wanneer de maatschappij behoefte heeft
aan de producten/diensten die door het bedrijf worden voortgebracht> nuttige goederen. Voorbeeld
is Univé en ziekenhuis.
Ondernemingen: Bedrijf met als belangrijkste doel het maken van winst. Voorbeeld is Jumbo.
Onder organisatie heb je bedrijf en ondernemingen. Onder bedrijf heb je weer onderneming.
Organisaties kan je indelen in profit en non-profit organisaties:
• Profitorganisaties> belangrijkste doelstelling is het maken van winst. Dit is dan ook
voorwaarde voor de continuïteit. Ook wel hetzelfde als een onderneming. Maar dit betekent
niet dat ondernemingen alleen maar gericht zijn op maken van winst> ze houden zich ook
bezig met maatschappelijke positie en verantwoordelijkheid.
• Non-profitorganisaties> niet primair gericht op het maken van winst maar op vervullen van
maatschappelijke behoeften. Kan wel wezen dat je moet betalen voor hun diensten want ze
hebben toch inkomen nodig. Bijvoorbeeld door subsidies of giften. Bijvoorbeeld bibliotheek
of onderwijs.
, Not-for-profit-only-organisatie: Ondernemingen die sociaal en maatschappelijk verantwoord
ondernemen.
1.3.3 Organisaties en rechtsvormen
Rechtsvorm: juridische wijze waarop natuurlijke personen, rechtspersonen of combinaties daarvan
samenwerken met oog op een gemeenschappelijk doel of belang.
Natuurlijke personen: Mensen van vlees en bloed met een bepaalde identiteit, geboorteplaats,
datum, geslacht etc.
Rechtsvormen voor natuurlijke personen:
• Eenmanszaak> 1 persoon eigenaar van de onderneming
• Maatschap> als 2 of meer personen een specifieke samenwerking aangaan
• Vennootschap onder firma> ondernemingsvorm waarbij 2 of meer personen (firmanten) een
samenwerkingsverband aangaan om onder een gemeenschappelijke naam een bedrijf uit te
oefenen
• Commanditaire vennootschap> 2 soorten firmanten> stille en beherende vennoot.
Beherende vennoot hebben dagelijkse leiding en stille vennoot zijn alleen financieel
betrokken
Rechtspersoon: een juridische constructie waardoor een organisatie volwaardig en
handelingsbekwaam op kan treden in het rechtsverkeer met alle rechten en plichten van dien.
Rechtsvorm voor organisaties noem je rechtspersonen (rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid).
Rechtspersonen zijn in 3 categorieën te verdelen:
1. Privaatrechtelijke rechtspersonen
2. Publiekrechtelijke rechtspersonen (bijv. ministerie of gemeente)
3. Kerkgenootschappen
Privaatrechtelijke rechtspersonen:
