Ilse Keuning
Economie Hf 8 (Onderhandelen)
Economie Integraal vwo 5
8.1 onderhandelingsvoorwaarden
● Marktvormen en marktmacht
Volledige mededinging:
➢ Grote aantallen aan vragers en aanbieders.
➢ Individuele marktpartijen hebben geen invloed op de prijs.
➢ Prijs is vast.
➢ Product is homogeen
Monopolie:
➢ 1 aanbieder
➢ De aanbieder kan zelf de prijs vaststellen.
➢ De individuele vrager kan geen invloed uitoefenen op de prijs
Oligopolie:
➢ Weinig aanbieders
➢ Moeten met gedrag rekening met elkaar houden
Monopolistische concurrentie:
➢ Zit tussen monopolie en volledige mededinging in
➢ Veel aanbieders
➢ Heterogeen product
● Weinig vragers en aanbieders
Wanneer er heel veel vragers en aanbieders zijn hebben individuen geen invloed op de prijs.
Dit houdt ook in dat als er maar 1 of weinig vragers en aanbieders zijn de prijs wordt bepaalt
door de onderhandeling.
Een onderhandeling is een proces waarbij twee of meer partijen proberen om, na voorstellen
en tegenvoorstellen, tot een gezamenlijke overeenkomst te komen.
● Surplus
Een verkoper streeft naar een zo hoog mogelijk producentensurplus (het verschil tussen de
prijs die hij voor een product krijgt en wat hij er minimaal voor wil hebben =
verkoopbereidheid).
Iemand die een product koopt, betaald het liefste zo weinig mogelijk. Hij wil zijn
consumentensurplus (verschil tussen zijn betalingsbereidheid en prijs die hij betaald)
maximaliseren.
● Beroving
Beroving is gebruik maken van de afhankelijkheid van de andere partij.
Als er een investering wordt gedaan die het gevolg is van een tussen twee of meer gesloten
partijen afgesloten contract spreek je van relatie specifieke investering.
Door: Ilse keuning. Blz 1
, Voorbeeld beroving:
Natuurlijk proberen partijen zich tegen beroving te bewapenen om het te voorkomen. Het
schriftelijk vastleggen is hierbij van belang, maar ook een mondelinge afspraak is een
afspraak waar aan gehouden moeten worden, alleen is dit lastiger de bewijzen bij een
rechter.
● Verzonken kosten
Verzonken kosten zijn kosten die niet kunnen worden terugverdiend. Beslissingen die
worden gedaan worden beïnvloed door de uitgaven die in het verleden zijn gedaan, maar
soms is het beter om geen rekening hier mee te houden en dan opnieuw te kijken wat je het
liefste wil.
8.2 loonvorming
● De arbeidsmarkt
Loon is de beloning voor de productiefactor “arbeid”.
De arbeidsmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van arbeid. De vraag naar arbeid
komt van ondernemen en overheid (afgeleide vraag). De totale vraag naar arbeid noem je
de werkgelegenheid, onder dit begrip valt dus alle personen die werken.
De werkgelegenheid kan worden uitgedrukt in personen en in arbeidsjaren.
De arbeidsmarkt bestaat uit een zeer groot aantal deelmarkten die zelf ook weer opgesplitst
kunnen worden in nog kleinere deelmarkten.
● Loonvorming
Personen die in loondienst van een ander werken, hebben met hun werkgever een
arbeidsovereenkomst afgesloten. een arbeidsovereenkomst is een afspraak waarbij de
werknemer zich verplicht om gedurende een bepaalde tijd in dienst van de werkgever tegen
loon arbeid te verrichten.
Door: Ilse keuning. Blz 2
Economie Hf 8 (Onderhandelen)
Economie Integraal vwo 5
8.1 onderhandelingsvoorwaarden
● Marktvormen en marktmacht
Volledige mededinging:
➢ Grote aantallen aan vragers en aanbieders.
➢ Individuele marktpartijen hebben geen invloed op de prijs.
➢ Prijs is vast.
➢ Product is homogeen
Monopolie:
➢ 1 aanbieder
➢ De aanbieder kan zelf de prijs vaststellen.
➢ De individuele vrager kan geen invloed uitoefenen op de prijs
Oligopolie:
➢ Weinig aanbieders
➢ Moeten met gedrag rekening met elkaar houden
Monopolistische concurrentie:
➢ Zit tussen monopolie en volledige mededinging in
➢ Veel aanbieders
➢ Heterogeen product
● Weinig vragers en aanbieders
Wanneer er heel veel vragers en aanbieders zijn hebben individuen geen invloed op de prijs.
Dit houdt ook in dat als er maar 1 of weinig vragers en aanbieders zijn de prijs wordt bepaalt
door de onderhandeling.
Een onderhandeling is een proces waarbij twee of meer partijen proberen om, na voorstellen
en tegenvoorstellen, tot een gezamenlijke overeenkomst te komen.
● Surplus
Een verkoper streeft naar een zo hoog mogelijk producentensurplus (het verschil tussen de
prijs die hij voor een product krijgt en wat hij er minimaal voor wil hebben =
verkoopbereidheid).
Iemand die een product koopt, betaald het liefste zo weinig mogelijk. Hij wil zijn
consumentensurplus (verschil tussen zijn betalingsbereidheid en prijs die hij betaald)
maximaliseren.
● Beroving
Beroving is gebruik maken van de afhankelijkheid van de andere partij.
Als er een investering wordt gedaan die het gevolg is van een tussen twee of meer gesloten
partijen afgesloten contract spreek je van relatie specifieke investering.
Door: Ilse keuning. Blz 1
, Voorbeeld beroving:
Natuurlijk proberen partijen zich tegen beroving te bewapenen om het te voorkomen. Het
schriftelijk vastleggen is hierbij van belang, maar ook een mondelinge afspraak is een
afspraak waar aan gehouden moeten worden, alleen is dit lastiger de bewijzen bij een
rechter.
● Verzonken kosten
Verzonken kosten zijn kosten die niet kunnen worden terugverdiend. Beslissingen die
worden gedaan worden beïnvloed door de uitgaven die in het verleden zijn gedaan, maar
soms is het beter om geen rekening hier mee te houden en dan opnieuw te kijken wat je het
liefste wil.
8.2 loonvorming
● De arbeidsmarkt
Loon is de beloning voor de productiefactor “arbeid”.
De arbeidsmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van arbeid. De vraag naar arbeid
komt van ondernemen en overheid (afgeleide vraag). De totale vraag naar arbeid noem je
de werkgelegenheid, onder dit begrip valt dus alle personen die werken.
De werkgelegenheid kan worden uitgedrukt in personen en in arbeidsjaren.
De arbeidsmarkt bestaat uit een zeer groot aantal deelmarkten die zelf ook weer opgesplitst
kunnen worden in nog kleinere deelmarkten.
● Loonvorming
Personen die in loondienst van een ander werken, hebben met hun werkgever een
arbeidsovereenkomst afgesloten. een arbeidsovereenkomst is een afspraak waarbij de
werknemer zich verplicht om gedurende een bepaalde tijd in dienst van de werkgever tegen
loon arbeid te verrichten.
Door: Ilse keuning. Blz 2
