Persoonlijke basiszorg samenvatting leerjaar 1
Thema 1
Huid een van de belangrijkste en grootste organen. In de huid zitten receptoren. Functies huid
lichaamstemperatuur regelen, stoffen uitscheiden, tastzin waarnemen, lichaam beschermen tegen
schadelijke stoffen, vet opslaan in onderhuidsbindweefsel, vitame D vormen.
Opperhuid: De kiemlaag is ookwel moederlaag. Hoornlaag bestaat uit dode verhoornde cellen,
vanuit de kiemlaag groeit de hoornlaag steeds weer aan.
Lederhuid: bestaat uit bindweefselcellen met elastische vezels. Lederhuid bevat bloedvaten.
Onderhuids bindweefsel: vormt verbinding tussen opper/lederhuid en botten/spieren.
Onderhuidsbindweefsel is voor groot gedeelte gevuld met vet.
Borstklieren: bij vrouwen ontwikkelen de klieren zich tot borsten. De borsten bestaan uit melkklieren
die beschermd worden door vetweefsels. De borsten bestaat voor het grootste gedeelte buiten de
zwangerschap uit vet- en bindweefsel.
Slijmvliezen: binnenkant lichaam staat in verbinding met buitenkant lichaam, deze gangen zijn
bekleed met slijmvlies.
Gebit: het volwassene gebit bestaat uit 32 gebitselementen 8 snijtanden, 4 hoektanden, 8 valse
kiezen, 12 ware kiezen. In het melkgebit ontbreken de ware kiezen. Snijtanden bijten stukken van
voedsel af, hoektanden maken taai voedsel fijn, valse en ware kiezen vermalen voedsel.
De hygiënische zorg kent 3 aspecten lichamelijk functioneren, sociaal functioneren, psychisch
welbevinden. Aandachtspunten hygiënische verzorging: hulp geheel of gedeeltelijk nodig,
schaamtegevoelens, zorgvrager niet bekeken voelt, maatregelen tegen onverwachte dingen,
rekening houden met zorgvrager zijn gewoonten.
Afdrogen: na wasbeurt moet je goed afdrogen om smetten (=intertrigo) te voorkomen. Bij
zorgvragers met overgewicht, diabetes, verminderende weerstand, veel transpireren, incontinent,
contracturen moet je alert zijn op smetten = geïrriteerde rode huid. Smetten voorkomen door:
regelmatig wassen en afdrogen, incontinentie direct verschonen, katoenen kleding dragen, geen
knellende onderkleding. Smetten bestaat uit 4 fases.
1
, Uitgangspunten wassen: boven naar beneden, schoon naar vuil. Tijdens wasbeurt observeren
zorgvrager (non-)verbaal, toestand huid, kleur huid, elasticiteit huid, algemene conditie.
Haarverzorging = wassen, kammen, borstelen, in model brengen. Haren wassen kan onder de douche
of met een haarwasbak of met een speciale badmuts.
Luizen: leven op hoofdhuid. Behandelen met netenkam of speciale lotions.
Oogverzorging: ogen wassen van buiten naar binnen, gebruik GEEN zeep.
Mondverzorging: lichamelijk, psychisch, sociale welzijn. Infectie van het mondslijmvlies = stomatis. Bij
hoge koorts, geen/slechte vochtopname, slechte slikfunctie, bepaalde medicatie, verminderde
weerstand. Bij stomatis prikkelende stoffen vermijden, geen tabak/alcohol, vloeibare voeding
gebruiken, zorgen voor goede mondhygiëne, voldoende vocht innemen.
Nagelverzorging: nagelschaar/tang, handdoek, (nagelvijl). Uitgangspunten vingernagels rond,
teennagels recht, nagels NIET te kort, NIET in hoeken knippen.
Steunkousen: geven betere bloedcirculatie. Gebruiken bij oedeem, spataderen, openbeen.
Gentiaalgebied: voor naar achter schoonmaken, wassen volgens voorschrift.
Wassen bed, douche, bad.
Decubitis = drukplekken. Begint in vetweefsel en spierweefsel. Decubitis bestaat uit 4 fasen. Directe
oorzaken drukkrachten, schuifkrachten, wrijfkrachten. Indirecte oorzaken slechte
voedingstoestand, slechte bloedcirculatie, beweegstoornissen, slechte conditie.
Bedreigde plekken. rugligging: achterhoofd, wervelkolom, schouderbladen, ellebogen, stuit, hielen.
Buikligging: oorschelpen, ribbenkast, genitaliën, borsten, bekkenrand, knieën, scheenbeenderen,
tenen. Zijligging: enkels, zijkant voeten, binnen/buitenkant knie, heupen, ellebogen, schouders, oren.
Zithouding: billen, stuit, hielen/ellebogen.
Maatregelen: houding wisselen, speciaal matras, huidhygiëne.
Contractuur = dwangstand. Door lang in dezelfde houding. Oorzaken bedlegerigheid, lang in
dezelfde houding, gedwongen stand, lichamelijke aandoeningen. Vb is spitsvoeten. Maatregelen
bewegen, wisselende houdingen, hulpmiddelen.
Trombose = bloedstolsel tegen een bloedvatwand. Verschijnselen lichte pijn in aderen, roodheid,
zwelling, verhoging temperatuur. Opnieuw een trombosebeen krijgen = PTS pijn, krampen, jeuk,
tintelingen, dikke voeten, gemakkelijk wondjes, slecht genezende wonden.
Pneunomie: longontsteking. Maatregelen wisselligging, ademhaling stimuleren, mobiliseren.
Spieratrofie: krachtverlies in spieren.
2
Thema 1
Huid een van de belangrijkste en grootste organen. In de huid zitten receptoren. Functies huid
lichaamstemperatuur regelen, stoffen uitscheiden, tastzin waarnemen, lichaam beschermen tegen
schadelijke stoffen, vet opslaan in onderhuidsbindweefsel, vitame D vormen.
Opperhuid: De kiemlaag is ookwel moederlaag. Hoornlaag bestaat uit dode verhoornde cellen,
vanuit de kiemlaag groeit de hoornlaag steeds weer aan.
Lederhuid: bestaat uit bindweefselcellen met elastische vezels. Lederhuid bevat bloedvaten.
Onderhuids bindweefsel: vormt verbinding tussen opper/lederhuid en botten/spieren.
Onderhuidsbindweefsel is voor groot gedeelte gevuld met vet.
Borstklieren: bij vrouwen ontwikkelen de klieren zich tot borsten. De borsten bestaan uit melkklieren
die beschermd worden door vetweefsels. De borsten bestaat voor het grootste gedeelte buiten de
zwangerschap uit vet- en bindweefsel.
Slijmvliezen: binnenkant lichaam staat in verbinding met buitenkant lichaam, deze gangen zijn
bekleed met slijmvlies.
Gebit: het volwassene gebit bestaat uit 32 gebitselementen 8 snijtanden, 4 hoektanden, 8 valse
kiezen, 12 ware kiezen. In het melkgebit ontbreken de ware kiezen. Snijtanden bijten stukken van
voedsel af, hoektanden maken taai voedsel fijn, valse en ware kiezen vermalen voedsel.
De hygiënische zorg kent 3 aspecten lichamelijk functioneren, sociaal functioneren, psychisch
welbevinden. Aandachtspunten hygiënische verzorging: hulp geheel of gedeeltelijk nodig,
schaamtegevoelens, zorgvrager niet bekeken voelt, maatregelen tegen onverwachte dingen,
rekening houden met zorgvrager zijn gewoonten.
Afdrogen: na wasbeurt moet je goed afdrogen om smetten (=intertrigo) te voorkomen. Bij
zorgvragers met overgewicht, diabetes, verminderende weerstand, veel transpireren, incontinent,
contracturen moet je alert zijn op smetten = geïrriteerde rode huid. Smetten voorkomen door:
regelmatig wassen en afdrogen, incontinentie direct verschonen, katoenen kleding dragen, geen
knellende onderkleding. Smetten bestaat uit 4 fases.
1
, Uitgangspunten wassen: boven naar beneden, schoon naar vuil. Tijdens wasbeurt observeren
zorgvrager (non-)verbaal, toestand huid, kleur huid, elasticiteit huid, algemene conditie.
Haarverzorging = wassen, kammen, borstelen, in model brengen. Haren wassen kan onder de douche
of met een haarwasbak of met een speciale badmuts.
Luizen: leven op hoofdhuid. Behandelen met netenkam of speciale lotions.
Oogverzorging: ogen wassen van buiten naar binnen, gebruik GEEN zeep.
Mondverzorging: lichamelijk, psychisch, sociale welzijn. Infectie van het mondslijmvlies = stomatis. Bij
hoge koorts, geen/slechte vochtopname, slechte slikfunctie, bepaalde medicatie, verminderde
weerstand. Bij stomatis prikkelende stoffen vermijden, geen tabak/alcohol, vloeibare voeding
gebruiken, zorgen voor goede mondhygiëne, voldoende vocht innemen.
Nagelverzorging: nagelschaar/tang, handdoek, (nagelvijl). Uitgangspunten vingernagels rond,
teennagels recht, nagels NIET te kort, NIET in hoeken knippen.
Steunkousen: geven betere bloedcirculatie. Gebruiken bij oedeem, spataderen, openbeen.
Gentiaalgebied: voor naar achter schoonmaken, wassen volgens voorschrift.
Wassen bed, douche, bad.
Decubitis = drukplekken. Begint in vetweefsel en spierweefsel. Decubitis bestaat uit 4 fasen. Directe
oorzaken drukkrachten, schuifkrachten, wrijfkrachten. Indirecte oorzaken slechte
voedingstoestand, slechte bloedcirculatie, beweegstoornissen, slechte conditie.
Bedreigde plekken. rugligging: achterhoofd, wervelkolom, schouderbladen, ellebogen, stuit, hielen.
Buikligging: oorschelpen, ribbenkast, genitaliën, borsten, bekkenrand, knieën, scheenbeenderen,
tenen. Zijligging: enkels, zijkant voeten, binnen/buitenkant knie, heupen, ellebogen, schouders, oren.
Zithouding: billen, stuit, hielen/ellebogen.
Maatregelen: houding wisselen, speciaal matras, huidhygiëne.
Contractuur = dwangstand. Door lang in dezelfde houding. Oorzaken bedlegerigheid, lang in
dezelfde houding, gedwongen stand, lichamelijke aandoeningen. Vb is spitsvoeten. Maatregelen
bewegen, wisselende houdingen, hulpmiddelen.
Trombose = bloedstolsel tegen een bloedvatwand. Verschijnselen lichte pijn in aderen, roodheid,
zwelling, verhoging temperatuur. Opnieuw een trombosebeen krijgen = PTS pijn, krampen, jeuk,
tintelingen, dikke voeten, gemakkelijk wondjes, slecht genezende wonden.
Pneunomie: longontsteking. Maatregelen wisselligging, ademhaling stimuleren, mobiliseren.
Spieratrofie: krachtverlies in spieren.
2
