Samenvatting Anatomie & fysiologie het
voortplantingsstelsel
11.1 geslachtskenmerken
Primaire geslachtskenmerken: dit zijn geslachtskenmerken die van af de geboorte aanwezig zijn.
Zoals penis, zaadballen, bijballen, prostaat en zaadleiders bij een man. Bij een vrouw is dit de vagina,
baarmoeder, eierstokken en eileiders
Secundaire geslachtskenmerken: dit zijn geslachtskenmerken die zich tijdens de puberteit
ontwikkelen onder invloed van geslachtshormonen. Zoals volgroeide penis of vulva ,
stemverandering, ongesteldheidcyclus, borstgroei, beharing en meer bot- en spierontwikkeling.
11.2 mannelijk geslachtsorgaan
De penis kan worden onderverdeeld in 3 delen:
1. De wortel: dit is het deel van de penis dat vastzit aan het schaambeen. Dit is verbonden door
een bindweefselband.
2. De schacht: dit is het deel van de penis dat vrij hangt. In de schacht zitten 3 zwellichamen.
Aan de voorzijde van de penis zitten twee zwellichamen. Rondom de urinebuis ligt het derde
zwellichaam.
3. De eikel: dit is het topje van de penis. De eikel bevat veel zenuwen die belangrijk zijn voor de
seksuele opwinding. Om de eikel heen zit een dun stukje huid: de voorhuid. Deze zorgt voor
bescherming.
Balzak: is een huidplooi tussen de penis en het stukje huid tussen de balzak en de anus. In de balzak
liggen de zaadballen, de bijballen, de bloedvaten en de zenuwen.
Zaadballen: mannelijke geslachtsklieren. Hier vindt de aanmaak van zaadcellen en mannelijke
hormonen plaats.
Bijbal: de bijbal ligt achter op de zaadbal. Op beide zaadballen ligt een bijbal. De bijbal bestaat uit een
sterk gekronkeld kanaal van ongeveer vijf meter lang. De bijbal heeft een aantal functies:
- De zaadcellen beschermen en bewaren
- De zaadcellen ondersteunen in de ontwikkeling en groei
- Zorgen dat het vocht dat door de zaadbuisjes wordt gemaakt optimaal is
- Delen van een beschadigde zaadcel opnemen, zodat deze opnieuw gebruikt kunnen worden
- De zaadcellen vervoeren naar de zaadleider door gebruikt te maken van samentrekken van
de spieren
Zaadleider: de zaadleider is een onderdeel van de zaadstreng. De zaadleider, die ongeveer 60 cm
lang is, loopt vanaf de balzak tot vlak boven de prostaat en is de verbinding tussen de bijbal en het
zaadbuisje. De zaadleider zorgt ervoor dat zaadcellen vanuit de bijbal vervoerd kunnen worden naar
de urinebuis.
Spuitbuisje: de uiteinden van beide zaadleiders en de uiteinden van de buisjes van de zaadblaasjes
komen samen in één buis.
, Prostaat: kleine klier die direct onder de blaas ligt. De prostaat ligt om een stukje van de urinebuis
heen
Zaadblaasjes: dit zijn klieren die een dik, doorzichtig vocht produceren. Dit vocht is onderdeel van het
zaadvocht.
Cowperse klieren: liggen aan de basis van de penis, net onder de prostaat. De buisjes van deze
klieren eindigen in de urinebuis. De klieren maken voorvocht dat vrijkomt tijdens seksuele
opwinding. Het voorvocht zorgt voor bevochtiging van de eikel.
11.3 vrouwelijke geslachtsorgaan
Vulva: het gedeelte van het vrouwelijk geslachtsorgaan dat aan de buitenkant zichtbaar is.
De venusheuvel: dit is een gebied in de vorm van een driehoek dat onder aan de buik van een vrouw
ligt.
Buitenste schaamlippen: zijn twee dikke huidplooien die vanaf de venusheuvel naar de anus lopen.
De functie van de buitenste schaamlippen is het beschermen van de onderliggende
geslachtsorganen.
Binnenste schaamlippen: het zijn twee dunne, onbehaarde huidplooien die aan de binnenzijde van
de buitenste schaamlippen liggen.
Voorhof: dit is het gebied dat omringd wordt door de binnenste schaamlippen. De uitgangen van de
vagina en urine buis eindigen in het voorhof
Clitoris: dit is een klein knobbeltje. De clitoris bestaat uit twee zwellichamen die eindigen in een
verdikking.
Eierstokken: geslachtsklieren van de vrouw. Ze maken de vrouwelijke geslachtscellen en hormonen.
In de eierstokken vinden twee belangrijke processen plaats:
1. De groei en rijping van een eiblaasje
2. De aanmaak van geslachtshormonen, onder andere oestrogeen en progesteron
Eiblaasje: een onrijpe eicel, die omgeven wordt door één of meer lagen met follikelcellen. Deze
follikelcellen beschermen en voeden de onrijpe eicellen.
Eisprong: rijpe eiblaasje barst open waardoor de rijpe eicel vrijkomt. Een rijp eiblaasje dat op het
punt van openbarsten staat, wordt Graafse follikel genoemd.
Gele lichaam: maakt het hormoon progesteron aan. Dit hormoon zorgt ervoor dat het lichaam zich
voorbereidt op de innesteling van een bevruchte eicel in de baarmoeder. Daarnaast speelt het een
belangrijke rol bij de instandhouding van een zwangerschap
Eileiders: buizen aan de zijkant. Door de eileiders lopen de eicellen. Deze worden vervoert door de
trilharen met slijmvlieslaag.
Vagina: verbinding tussen de baarmoeder en de buitenwereld. De vagina is een ‘kanaal’ tussen de
inwendige en uitwendige geslachtsorgaan. Vagina bestaat uit 3 lagen:
1. Slijmvlieslaag
2. Gladde spierlaag
3. Laag elastische bindweefsel
voortplantingsstelsel
11.1 geslachtskenmerken
Primaire geslachtskenmerken: dit zijn geslachtskenmerken die van af de geboorte aanwezig zijn.
Zoals penis, zaadballen, bijballen, prostaat en zaadleiders bij een man. Bij een vrouw is dit de vagina,
baarmoeder, eierstokken en eileiders
Secundaire geslachtskenmerken: dit zijn geslachtskenmerken die zich tijdens de puberteit
ontwikkelen onder invloed van geslachtshormonen. Zoals volgroeide penis of vulva ,
stemverandering, ongesteldheidcyclus, borstgroei, beharing en meer bot- en spierontwikkeling.
11.2 mannelijk geslachtsorgaan
De penis kan worden onderverdeeld in 3 delen:
1. De wortel: dit is het deel van de penis dat vastzit aan het schaambeen. Dit is verbonden door
een bindweefselband.
2. De schacht: dit is het deel van de penis dat vrij hangt. In de schacht zitten 3 zwellichamen.
Aan de voorzijde van de penis zitten twee zwellichamen. Rondom de urinebuis ligt het derde
zwellichaam.
3. De eikel: dit is het topje van de penis. De eikel bevat veel zenuwen die belangrijk zijn voor de
seksuele opwinding. Om de eikel heen zit een dun stukje huid: de voorhuid. Deze zorgt voor
bescherming.
Balzak: is een huidplooi tussen de penis en het stukje huid tussen de balzak en de anus. In de balzak
liggen de zaadballen, de bijballen, de bloedvaten en de zenuwen.
Zaadballen: mannelijke geslachtsklieren. Hier vindt de aanmaak van zaadcellen en mannelijke
hormonen plaats.
Bijbal: de bijbal ligt achter op de zaadbal. Op beide zaadballen ligt een bijbal. De bijbal bestaat uit een
sterk gekronkeld kanaal van ongeveer vijf meter lang. De bijbal heeft een aantal functies:
- De zaadcellen beschermen en bewaren
- De zaadcellen ondersteunen in de ontwikkeling en groei
- Zorgen dat het vocht dat door de zaadbuisjes wordt gemaakt optimaal is
- Delen van een beschadigde zaadcel opnemen, zodat deze opnieuw gebruikt kunnen worden
- De zaadcellen vervoeren naar de zaadleider door gebruikt te maken van samentrekken van
de spieren
Zaadleider: de zaadleider is een onderdeel van de zaadstreng. De zaadleider, die ongeveer 60 cm
lang is, loopt vanaf de balzak tot vlak boven de prostaat en is de verbinding tussen de bijbal en het
zaadbuisje. De zaadleider zorgt ervoor dat zaadcellen vanuit de bijbal vervoerd kunnen worden naar
de urinebuis.
Spuitbuisje: de uiteinden van beide zaadleiders en de uiteinden van de buisjes van de zaadblaasjes
komen samen in één buis.
, Prostaat: kleine klier die direct onder de blaas ligt. De prostaat ligt om een stukje van de urinebuis
heen
Zaadblaasjes: dit zijn klieren die een dik, doorzichtig vocht produceren. Dit vocht is onderdeel van het
zaadvocht.
Cowperse klieren: liggen aan de basis van de penis, net onder de prostaat. De buisjes van deze
klieren eindigen in de urinebuis. De klieren maken voorvocht dat vrijkomt tijdens seksuele
opwinding. Het voorvocht zorgt voor bevochtiging van de eikel.
11.3 vrouwelijke geslachtsorgaan
Vulva: het gedeelte van het vrouwelijk geslachtsorgaan dat aan de buitenkant zichtbaar is.
De venusheuvel: dit is een gebied in de vorm van een driehoek dat onder aan de buik van een vrouw
ligt.
Buitenste schaamlippen: zijn twee dikke huidplooien die vanaf de venusheuvel naar de anus lopen.
De functie van de buitenste schaamlippen is het beschermen van de onderliggende
geslachtsorganen.
Binnenste schaamlippen: het zijn twee dunne, onbehaarde huidplooien die aan de binnenzijde van
de buitenste schaamlippen liggen.
Voorhof: dit is het gebied dat omringd wordt door de binnenste schaamlippen. De uitgangen van de
vagina en urine buis eindigen in het voorhof
Clitoris: dit is een klein knobbeltje. De clitoris bestaat uit twee zwellichamen die eindigen in een
verdikking.
Eierstokken: geslachtsklieren van de vrouw. Ze maken de vrouwelijke geslachtscellen en hormonen.
In de eierstokken vinden twee belangrijke processen plaats:
1. De groei en rijping van een eiblaasje
2. De aanmaak van geslachtshormonen, onder andere oestrogeen en progesteron
Eiblaasje: een onrijpe eicel, die omgeven wordt door één of meer lagen met follikelcellen. Deze
follikelcellen beschermen en voeden de onrijpe eicellen.
Eisprong: rijpe eiblaasje barst open waardoor de rijpe eicel vrijkomt. Een rijp eiblaasje dat op het
punt van openbarsten staat, wordt Graafse follikel genoemd.
Gele lichaam: maakt het hormoon progesteron aan. Dit hormoon zorgt ervoor dat het lichaam zich
voorbereidt op de innesteling van een bevruchte eicel in de baarmoeder. Daarnaast speelt het een
belangrijke rol bij de instandhouding van een zwangerschap
Eileiders: buizen aan de zijkant. Door de eileiders lopen de eicellen. Deze worden vervoert door de
trilharen met slijmvlieslaag.
Vagina: verbinding tussen de baarmoeder en de buitenwereld. De vagina is een ‘kanaal’ tussen de
inwendige en uitwendige geslachtsorgaan. Vagina bestaat uit 3 lagen:
1. Slijmvlieslaag
2. Gladde spierlaag
3. Laag elastische bindweefsel
