Jurisprudentie Aansprakelijkheidsrecht 2022
WEEK 1.1
Lindenbaum/Cohen
Onderwerp Onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
Rechtsregel De Hoge Raad introduceerde hier het begrip onrechtmatige daad zoals wij het nu kennen.
Onrechtmatige daad werd niet langer alleen aangenomen bij strijd met wet, maar ook
handelingen die in strijd zijn met de zorgvuldigheid die in het maatschappelijk verkeer
wordt betaamd.
Beukers/Doornbos (Tandarts)
Onderwerp Relativiteitsbeginsel, art. 6:163 BW
Rechtsregel De dader is alleen aansprakelijk voor schade uit onrechtmatige daad, indien de norm die
hij overschreden heeft als doel heeft om het (aangetaste) recht van de benadeelde te
beschermen. Er moet dus een relatie bestaan tussen de veroorzaakte schade en het
beschermde belang.
De wet stelde destijds een vergunning verplicht voor tandartsen. Andere tandartsen
kunnen de onbevoegde tandarts in principe niet aansprakelijk stellen wegens
onrechtmatige daad. De vergunningsplicht was namelijk ingesteld om de patiënt te
beschermen tegen onbekwame tandartsen, en niet om de broodwinning van bevoegde
tandartsen te beschermen tegen concurrentie.
Kelderluik
Onderwerp Gevaarzetting en onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
Rechtsregel Gevaarzetting is het scheppen of laten voortduren van een gevaarlijke situatie. Van
onrechtmatigheid is slechts sprake wanneer de mate van waarschijnlijkheid van een
ongeval als gevolg van het gevaarzettend gedrag zo groot is, dat de dader zich naar
maatstaven van zorgvuldigheid van het gevaarscheppend gedrag had moeten
onthouden. Voor de beoordeling of er sprake is van een gevaarzettende situatie en
daarmee een onrechtmatige daad hanteert de Hoge Raad vier criteria:
1. Hoe waarschijnlijk kan de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en
voorzichtigheid worden geacht? (in geval van dit arrest: hoe waarschijnlijk is het dat
iemand het geopende kelderluik in het café over het hoofd ziet?)
2. Hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan? (in geval van dit arrest: hoe
groot is de kans dat iemand die het geopende kelderluik over het hoofd ziet, er
werkelijk invalt en letsel oploopt?)
3. Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn? (in geval van dit arrest: hoe ernstig kan het
letsel zijn ten gevolge van een val in het kelderluik?)
4. Hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen (in dit geval: hoeveel werk
of kosten zijn er gemoeid met het sluiten van het luik of het aanbrengen van een
beveiliging?)
, Jurisprudentie Aansprakelijkheidsrecht 2022
Verhuizende zusjes
Onderwerp Onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
Rechtsregel Om aanspraak te maken op een schadevergoeding o.g.v. onrechtmatige daad moet er
sprake zijn van dusdanig onrechtmatig gedrag, dat de dader zich hiervan had moeten
onthouden. De mogelijkheid dat er een ongeval plaatsvindt na een bepaald gevaar
veroorzaakt door een bepaald gedrag is niet meteen onrechtmatig. Gevaarscheppend
gedrag is alleen onrechtmatig wanneer de mate van waarschijnlijkheid van een ongeval
als gevolg van dat gedrag zo groot is, dat de dader zich naar maatstaven van
zorgvuldigheid van dat gedrag had behoren te houden. De toedracht van het ongeval in
dit arrest is slechts een ongelukkige samenloop van omstandigheden.
Jetblast
Onderwerp Gevaarzetting, waarschuwingsplicht
Rechtsregel De Hoge Raad oordeelde dat voor het antwoord op de vraag of een waarschuwing kan
worden beschouwd als afdoende maatregel met het oog op bescherming tegen een
bepaald gevaar, van doorslaggevende betekenis is of te verwachten valt dat deze
waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor dit gevaar wordt
vermeden.
Risicotoerekening OD bij geestelijke/lichamelijke tekortkoming
Onderwerp Geestelijke/lichamelijke tekortkoming, art. 6:165 BW
Rechtsregel De beperking van de risicotoerekening van onrechtmatige daden aan personen met een
geestelijke of lichamelijke tekortkoming tot een “als een doen te beschouwen gedraging”
in de zin van art. 6:165, beoogt slechts gevallen van zuiver nalaten buiten het
toepassingsbereik van die bepaling te houden. Een “als een doen te beschouwen
gedraging” moet ruim worden opgevat en is niet beperkt tot actieve handelingen.
Het stelselmatig niet mee willen werken kan worden aangemerkt als een doen te
beschouwen gedraging.
Stankoverlast pluimveebedrijf
Onderwerp Hinder, art. 5:37 jo. art. 6:162 BW
Rechtsregel Of het veroorzaken van hinder – bijv. door het verspreiden van stank – onrechtmatig is, is
afhankelijk van de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor veroorzaakte
schade in verband met de verdere omstandigheden van het geval, waaronder plaatselijke
omstandigheden. Daarbij is het beschikken over of het juist ontbreken van een
publiekrechtelijke vereiste vergunning niet zonder meer bepalend voor het antwoord op
de vraag of jegens een bepaalde derde sprake is geweest van onrechtmatige hinder.
Schietincident Alphen aan de Rijn
Onderwerp Onrechtmatige overheidsdaad, relativiteit en causale toerekening vs. relativiteit
Rechtsregel Bij de vraag of er een zodanig verband bestaat tussen de schade en de aan het
overheidsorgaan verweten gedraging dat die schade als een gevolg van de gedraging aan
het overheidsorgaan kan worden toegerekend, komt het aan op een weging van de
relevante gezichtspunten, waaronder de aard van de aansprakelijkheid, de aard van de
gedraging, de aard van de overtreden norm, de aard van de schade en de
voorzienbaarheid van de schade.
WEEK 1.1
Lindenbaum/Cohen
Onderwerp Onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
Rechtsregel De Hoge Raad introduceerde hier het begrip onrechtmatige daad zoals wij het nu kennen.
Onrechtmatige daad werd niet langer alleen aangenomen bij strijd met wet, maar ook
handelingen die in strijd zijn met de zorgvuldigheid die in het maatschappelijk verkeer
wordt betaamd.
Beukers/Doornbos (Tandarts)
Onderwerp Relativiteitsbeginsel, art. 6:163 BW
Rechtsregel De dader is alleen aansprakelijk voor schade uit onrechtmatige daad, indien de norm die
hij overschreden heeft als doel heeft om het (aangetaste) recht van de benadeelde te
beschermen. Er moet dus een relatie bestaan tussen de veroorzaakte schade en het
beschermde belang.
De wet stelde destijds een vergunning verplicht voor tandartsen. Andere tandartsen
kunnen de onbevoegde tandarts in principe niet aansprakelijk stellen wegens
onrechtmatige daad. De vergunningsplicht was namelijk ingesteld om de patiënt te
beschermen tegen onbekwame tandartsen, en niet om de broodwinning van bevoegde
tandartsen te beschermen tegen concurrentie.
Kelderluik
Onderwerp Gevaarzetting en onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
Rechtsregel Gevaarzetting is het scheppen of laten voortduren van een gevaarlijke situatie. Van
onrechtmatigheid is slechts sprake wanneer de mate van waarschijnlijkheid van een
ongeval als gevolg van het gevaarzettend gedrag zo groot is, dat de dader zich naar
maatstaven van zorgvuldigheid van het gevaarscheppend gedrag had moeten
onthouden. Voor de beoordeling of er sprake is van een gevaarzettende situatie en
daarmee een onrechtmatige daad hanteert de Hoge Raad vier criteria:
1. Hoe waarschijnlijk kan de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en
voorzichtigheid worden geacht? (in geval van dit arrest: hoe waarschijnlijk is het dat
iemand het geopende kelderluik in het café over het hoofd ziet?)
2. Hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan? (in geval van dit arrest: hoe
groot is de kans dat iemand die het geopende kelderluik over het hoofd ziet, er
werkelijk invalt en letsel oploopt?)
3. Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn? (in geval van dit arrest: hoe ernstig kan het
letsel zijn ten gevolge van een val in het kelderluik?)
4. Hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen (in dit geval: hoeveel werk
of kosten zijn er gemoeid met het sluiten van het luik of het aanbrengen van een
beveiliging?)
, Jurisprudentie Aansprakelijkheidsrecht 2022
Verhuizende zusjes
Onderwerp Onrechtmatige daad, art. 6:162 BW
Rechtsregel Om aanspraak te maken op een schadevergoeding o.g.v. onrechtmatige daad moet er
sprake zijn van dusdanig onrechtmatig gedrag, dat de dader zich hiervan had moeten
onthouden. De mogelijkheid dat er een ongeval plaatsvindt na een bepaald gevaar
veroorzaakt door een bepaald gedrag is niet meteen onrechtmatig. Gevaarscheppend
gedrag is alleen onrechtmatig wanneer de mate van waarschijnlijkheid van een ongeval
als gevolg van dat gedrag zo groot is, dat de dader zich naar maatstaven van
zorgvuldigheid van dat gedrag had behoren te houden. De toedracht van het ongeval in
dit arrest is slechts een ongelukkige samenloop van omstandigheden.
Jetblast
Onderwerp Gevaarzetting, waarschuwingsplicht
Rechtsregel De Hoge Raad oordeelde dat voor het antwoord op de vraag of een waarschuwing kan
worden beschouwd als afdoende maatregel met het oog op bescherming tegen een
bepaald gevaar, van doorslaggevende betekenis is of te verwachten valt dat deze
waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor dit gevaar wordt
vermeden.
Risicotoerekening OD bij geestelijke/lichamelijke tekortkoming
Onderwerp Geestelijke/lichamelijke tekortkoming, art. 6:165 BW
Rechtsregel De beperking van de risicotoerekening van onrechtmatige daden aan personen met een
geestelijke of lichamelijke tekortkoming tot een “als een doen te beschouwen gedraging”
in de zin van art. 6:165, beoogt slechts gevallen van zuiver nalaten buiten het
toepassingsbereik van die bepaling te houden. Een “als een doen te beschouwen
gedraging” moet ruim worden opgevat en is niet beperkt tot actieve handelingen.
Het stelselmatig niet mee willen werken kan worden aangemerkt als een doen te
beschouwen gedraging.
Stankoverlast pluimveebedrijf
Onderwerp Hinder, art. 5:37 jo. art. 6:162 BW
Rechtsregel Of het veroorzaken van hinder – bijv. door het verspreiden van stank – onrechtmatig is, is
afhankelijk van de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor veroorzaakte
schade in verband met de verdere omstandigheden van het geval, waaronder plaatselijke
omstandigheden. Daarbij is het beschikken over of het juist ontbreken van een
publiekrechtelijke vereiste vergunning niet zonder meer bepalend voor het antwoord op
de vraag of jegens een bepaalde derde sprake is geweest van onrechtmatige hinder.
Schietincident Alphen aan de Rijn
Onderwerp Onrechtmatige overheidsdaad, relativiteit en causale toerekening vs. relativiteit
Rechtsregel Bij de vraag of er een zodanig verband bestaat tussen de schade en de aan het
overheidsorgaan verweten gedraging dat die schade als een gevolg van de gedraging aan
het overheidsorgaan kan worden toegerekend, komt het aan op een weging van de
relevante gezichtspunten, waaronder de aard van de aansprakelijkheid, de aard van de
gedraging, de aard van de overtreden norm, de aard van de schade en de
voorzienbaarheid van de schade.
