Samenvatting van college 9 en 10 van gezinspedagogiek online!
College 10
Ziekte in het gezin.
Heeft opvoeden effect op ziek zijn?
De manier hoe ouders reageren op bv chronische buikpijn bij kinderen die niet verklaard kan worden,
kan de pijn bij die kinderen instant houden. Kinderen kunnen leren, het is positief en gunstig als ik
ziek ben, ik blijf dus ‘ziek’. De leertheorie zegt dus dat je het ziektegedrag van je kind niet in stand
moet houden. De systeemtheorie gaat meer over het hele gezinsfunctioneren als het kind ziek is.
Illness behavior encouragement.
Ongeveer 10% van kinderen heeft lichamelijke buikpijn. Meer dan de helft van die buikpijn is
onverklaard. Door die buikpijn is hun kwaliteit van leven beperkt, je gaat namelijk ook minder met
kinderen afspreken. Denk aan deze onderstaande dingen:
-Thuis blijven van school.
-Karweitjes hoeven niet.
-Huiswerk hoeft niet.
-Extraatje of cadeautje.
-Naar de dokter.
-Meer tijd samen.
-Dingen die normaal niet mogen, mogen nu wel.
-Ouders blijven thuis van werk.
-Verwennen.
-Gezinsleden worden gevraagd je niet lastig te vallen/extra aardig te zijn.
Is het erg als ouders illness behavior encouragement (te sensitief reageren op je kind) doen? Volgens
de social learning theory zegt van wel.
Richting relatie.
Hoe onderzoek je wat de richting is van ziekzijn en de ouderrol? Dit onderzoek je met experimenteel
onderzoek. Dit is echter wel onethisch. Het wordt wel gedaan, maar op een zo’n ethisch mogelijke
manier.
In Amerika wordt dit gedaan met de ‘waterload symptom provocation’ test. Dit stelt; hoe ouders
reageren op een ziek kind, kan invloed hebben op het zieke kind. Walker et al 2006 onderzoek:
Kind water laten drinken tot het helemaal vol zit het kind krijgt buikpijn.
Ouder geeft aandacht of leidt het kind af gedurende 5 minuten.
Bekijk het effect op: verbale uitingen van pijn & zelf gerapporteerde pijn.
Conclusie: bij kinderen die veel aandacht kregen van hun ouders over pijn zeiden veel vaker ‘ik heb
pijn’, dan de kinderen die werden afgeleid.
Maar je kan dit niet generaliseren, want pijn is een hele subjectieve ervaring.
Bij zelfrapportage was het een niet significant verschil. Met aandacht als zonder aandacht had dus bij
zelfrapportage evenveel pijn.
, Met VR een spelletje laten spelen kan kinderen erg helpen met een pijnprocedure. Uiteindelijk is
afleiden dus minder effectief dan we zouden denken.
Belonend gedrag = no go?
-Levy et al (2017): buikpijnbehandeling alleen voor ouders (7 – 12 jaar) gericht op verminderen
belonen.
Resultaten: belonend gedrag ging naar beneden. Zorgen maken van de ouders werd ook minder. Het
kind ervaarde volgens de ouder minder beperkingen in het leven en het zorgde ook voor minder
doktersbezoeken. Het zorgde echter niet voor vermindering buikpijn en andere maag-darm klachten.
Dus de kwaliteit van het leven van het kind werd niet verbeterd.
Eigenlijk is dit dus mooi bewijs dat het belonende gedrag er niet toe doet bij buikpijn bij kinderen.
Conclusie: We weten het eigenlijk nog niet. Minder sterk effect dan leertheorie suggereert.
Ingewikkelder dan het lijkt. Nadeel= de meeste onderzoeken zijn zelfrapportages. ‘Beloning’ kan veel
subtieler zijn. Dus observaties zijn belangrijk in dit onderzoeksveld. Hoe gaan ouders buiten ziekte-
episodes om met het kind? Dit is belangrijk voor behandeladviezen!
Nadeel zelfrapportages.
Interview: ‘Tijn is geen kieskeurige eter. Hij probeert altijd nieuwe dingen. Hij wil alles proeven en
meestal lust hij het dan ook meteen’.
Tijdens video-opname: kind: ‘Dat vind ik smerig’. Moeder: ‘Dat woord wil ik niet horen. Er zijn wel
dingen die echt smerig zijn voor kinderen, maar die geef ik je niet, dus dat kan je niet zeggen… het is
geen champignon of tomaat’.
Systeemtheorie:
Wat is er nou mis in de algemene gezinssfeer als kinderen last hebben van buikpijn? Hypothese:
slecht gezinsfunctioneren kan lichamelijke klachten bij kinderen veroorzaken.
Theorie: weer de kluwengezinnen. Ouders kunnen overbetrokken zijn, rol-omkering, intrusief,
overbeschermend, weinig privacy geven, zijn.
Psychosomatische klachten zouden meer voorkomen bij kluwen gezinnen. Resultaten zijn:
Waarom zou beter gezinsfunctioneren kunnen samenhangen met meer pijn?
Daar is een experiment voor gedaan:
Birnie et al. 2016: wel hadden die kinderen geen last van chronische pijn. Het principe is gemeten.
Resultaten: gezinnen met minder negativiteit en minder conflict, met minder kluwen, met meer
steun van ouders en als het gezin zich meer gedeeld verantwoordelijk voelt voor problemen,
klaagden meer over pijn. Deze kinderen voelen zich veiliger om de pijn te uiten, ze groeien op in een
veilig klimaat, de communicatie is goed. Ze ervaarden dus niet meer pijn, ze voelden meer vrijheid
om dit te uiten naar de ouders.
Corona.
‘Heeft opvoeden een effect op het ziek zijn van het kind?’
College 10
Ziekte in het gezin.
Heeft opvoeden effect op ziek zijn?
De manier hoe ouders reageren op bv chronische buikpijn bij kinderen die niet verklaard kan worden,
kan de pijn bij die kinderen instant houden. Kinderen kunnen leren, het is positief en gunstig als ik
ziek ben, ik blijf dus ‘ziek’. De leertheorie zegt dus dat je het ziektegedrag van je kind niet in stand
moet houden. De systeemtheorie gaat meer over het hele gezinsfunctioneren als het kind ziek is.
Illness behavior encouragement.
Ongeveer 10% van kinderen heeft lichamelijke buikpijn. Meer dan de helft van die buikpijn is
onverklaard. Door die buikpijn is hun kwaliteit van leven beperkt, je gaat namelijk ook minder met
kinderen afspreken. Denk aan deze onderstaande dingen:
-Thuis blijven van school.
-Karweitjes hoeven niet.
-Huiswerk hoeft niet.
-Extraatje of cadeautje.
-Naar de dokter.
-Meer tijd samen.
-Dingen die normaal niet mogen, mogen nu wel.
-Ouders blijven thuis van werk.
-Verwennen.
-Gezinsleden worden gevraagd je niet lastig te vallen/extra aardig te zijn.
Is het erg als ouders illness behavior encouragement (te sensitief reageren op je kind) doen? Volgens
de social learning theory zegt van wel.
Richting relatie.
Hoe onderzoek je wat de richting is van ziekzijn en de ouderrol? Dit onderzoek je met experimenteel
onderzoek. Dit is echter wel onethisch. Het wordt wel gedaan, maar op een zo’n ethisch mogelijke
manier.
In Amerika wordt dit gedaan met de ‘waterload symptom provocation’ test. Dit stelt; hoe ouders
reageren op een ziek kind, kan invloed hebben op het zieke kind. Walker et al 2006 onderzoek:
Kind water laten drinken tot het helemaal vol zit het kind krijgt buikpijn.
Ouder geeft aandacht of leidt het kind af gedurende 5 minuten.
Bekijk het effect op: verbale uitingen van pijn & zelf gerapporteerde pijn.
Conclusie: bij kinderen die veel aandacht kregen van hun ouders over pijn zeiden veel vaker ‘ik heb
pijn’, dan de kinderen die werden afgeleid.
Maar je kan dit niet generaliseren, want pijn is een hele subjectieve ervaring.
Bij zelfrapportage was het een niet significant verschil. Met aandacht als zonder aandacht had dus bij
zelfrapportage evenveel pijn.
, Met VR een spelletje laten spelen kan kinderen erg helpen met een pijnprocedure. Uiteindelijk is
afleiden dus minder effectief dan we zouden denken.
Belonend gedrag = no go?
-Levy et al (2017): buikpijnbehandeling alleen voor ouders (7 – 12 jaar) gericht op verminderen
belonen.
Resultaten: belonend gedrag ging naar beneden. Zorgen maken van de ouders werd ook minder. Het
kind ervaarde volgens de ouder minder beperkingen in het leven en het zorgde ook voor minder
doktersbezoeken. Het zorgde echter niet voor vermindering buikpijn en andere maag-darm klachten.
Dus de kwaliteit van het leven van het kind werd niet verbeterd.
Eigenlijk is dit dus mooi bewijs dat het belonende gedrag er niet toe doet bij buikpijn bij kinderen.
Conclusie: We weten het eigenlijk nog niet. Minder sterk effect dan leertheorie suggereert.
Ingewikkelder dan het lijkt. Nadeel= de meeste onderzoeken zijn zelfrapportages. ‘Beloning’ kan veel
subtieler zijn. Dus observaties zijn belangrijk in dit onderzoeksveld. Hoe gaan ouders buiten ziekte-
episodes om met het kind? Dit is belangrijk voor behandeladviezen!
Nadeel zelfrapportages.
Interview: ‘Tijn is geen kieskeurige eter. Hij probeert altijd nieuwe dingen. Hij wil alles proeven en
meestal lust hij het dan ook meteen’.
Tijdens video-opname: kind: ‘Dat vind ik smerig’. Moeder: ‘Dat woord wil ik niet horen. Er zijn wel
dingen die echt smerig zijn voor kinderen, maar die geef ik je niet, dus dat kan je niet zeggen… het is
geen champignon of tomaat’.
Systeemtheorie:
Wat is er nou mis in de algemene gezinssfeer als kinderen last hebben van buikpijn? Hypothese:
slecht gezinsfunctioneren kan lichamelijke klachten bij kinderen veroorzaken.
Theorie: weer de kluwengezinnen. Ouders kunnen overbetrokken zijn, rol-omkering, intrusief,
overbeschermend, weinig privacy geven, zijn.
Psychosomatische klachten zouden meer voorkomen bij kluwen gezinnen. Resultaten zijn:
Waarom zou beter gezinsfunctioneren kunnen samenhangen met meer pijn?
Daar is een experiment voor gedaan:
Birnie et al. 2016: wel hadden die kinderen geen last van chronische pijn. Het principe is gemeten.
Resultaten: gezinnen met minder negativiteit en minder conflict, met minder kluwen, met meer
steun van ouders en als het gezin zich meer gedeeld verantwoordelijk voelt voor problemen,
klaagden meer over pijn. Deze kinderen voelen zich veiliger om de pijn te uiten, ze groeien op in een
veilig klimaat, de communicatie is goed. Ze ervaarden dus niet meer pijn, ze voelden meer vrijheid
om dit te uiten naar de ouders.
Corona.
‘Heeft opvoeden een effect op het ziek zijn van het kind?’
