Jurisprudentie BPR
Bewijsrecht
Bewijsrecht algemeen
Week 1
HR 18 december 1987, NJ 1988/679 (Schook/Vergeer)
RR: aan rechterlijk oordeel ten grondslag leggen van niet van algemene
bekendheid zijnde gegevens, verkregen door een ‘niet-officiële
bezichtiging’ is in strijd met wettelijke regeling gerechtelijke
plaatsopneming.
- Rechter gebruikt wat hij zelf heeft waargenomen (namelijk een
gesloten rolluik) voor zijn eigen materieelrechtelijke oordeel (art.
7:290 BW). Rechter ging daar op eigen initiatief langs.
- HR: niet-officiële bezichtiging, worden de waarborgen niet in acht
genomen; niet over hebben kunnen uitlaten strijd met hoor &
wederhoor.
- Partijen moeten kans krijgen zich uit te laten dmv decente
(plaatsopneming dmv formele regeling.
HR 15 april 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP5612, NJ 2011/180 (Van
Donkersgoed/Jansen)
Art 149 Rv: Hof na afsluiting processuele debat (wisseling stukken) op
eigen initiatief verkregen feitelijke gegevens aan zijn beslissing ten
grondslag gelegd, zonder partijen in gelegenheid te stellen daarvan kennis
te nemen en zich daarover desgewenst uit te laten, en ten onrechte
bepaalde stelling als onweersproken beschouwd. (r.o. 3.6.2)
- Strijd met hoor & wederhoor
- Rechter terughoudend is aan partijen te bewijzen, eerlijke
behandeling door hoor & wederhoor en onpartijdigheid rechter
behouden.
- Feiten van internet zijn geen feiten van algemene bekendheid. Het
feit dat je het moet opzoeken is indicatie van het feit dat het geen
feit is van algemene bekendheid.
HR 4 oktober 1996, NJ 1998/45 (Goosen/Goosen)
Bedrog (art. 382 jo. 21 Rv) = oneerlijke proceshouding belet in procedure
feiten aan het licht komen die hadden kunnen leiden tot een gunstige
uitkomst voor de tegenpartij.
- Bijv. verzwijgen terwijl wist of behoorde te weten dat wederpartij
niet met feiten bekend was of redelijkerwijs bekend hoorde te zijn.
Bewijsmateriaal verkrijgen
Week 1
HR 19 maart 1999, ECLI:NL:HR:1999:ZC2874, NJ 1999/496
(Tankink/Hartman)
1
,Art. 152 lid 1 Rv: uitgangspunt = voor het in geding brengen van bewijs
(geluidsband of schriftelijk) is geen toestemming of verzoek van
wederpartij, of opdracht van rechter vereist.
In geding brengen geluidsband hoor & wederhoor (r.o. 3.7)
- Stond partij vrij in geding te brengen, maar heeft niet gebruik van
gemaakt, hof niet verplicht alsnog gelegenheid te geven band ter
griffie te deponeren.
- Door instemming van wederpartij te verlangen heeft T zelf
voorwaarden gesteld aan het in geding brengen van bewijs, die niet
uit de wet volgen.
- Niet mogelijkheid uit eigen beweging benut en zelf voorwaarden
gesteld die niet uit wet volgen.
HR 31 mei 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD9609, NJ 2003/589 (K/Aegon
Schadeverzekeringen)
Verzekeraar info ingewonnen bij derden en vide-opnames van openbare
plaatsen niet direct onrechtmatig; inbreuk persoonlijke levenssfeer &
vernietiging in kort geding?
- Onrechtmatig verkregen bewijs niet als bewijs in bodemprocedure
gebruikt.
Hangt af van omstandigheden van het geval inbreuk, duur en
intensiteit.
- HR: inbreuk op persoonlijke levenssfeer onrechtmatige daad,
rechtvaardigingsgrond kan onrechtmatig karakter ontnemen.
- Equality of arms inzage bewijs; K echt op vrijelijke beschikking
over door verzekeraar verzamelde materiaal, zodat inzicht krijgt en
niet hoeft af te wachten op welke wijze verzekeraar materiaal gaat
gebruiken in bodemprocedure.
- Hof gaat niet mee. Afgezien van het voorschrift van art. 843a Rv,
verplicht geen rechtsregel procespartijen bewijsmateriaal waarover
zij beschikken (op voorhand) aan de wederpartij ter beschikking te
stellen of (in rechte) te produceren.
geen aanleiding voor voorlopige maatregel. (r.o. 4.11)
HR 13 september 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ9958, NJ 2014/455, m.nt. H.B.
Krans (Molenbeek
Invest/Begeer c.s.).
Bewijsbeslaglegging = exhibitieplicht (art. 843a Rv)
Art. 730 en 843a Rv voldoende grondslag voor leggen bewijsbeslag ook
in niet-IE-zaken. (r.o. 3.5 & 3.6.1)
- Beslaglegging slechts op bescheiden (ook digitale bestanden).
Hoge eisen aan de stelplicht van degene die verlof vraagt om bewijsbeslag
te leggen.
- Verzoeksschrift (r.o. 3.7.1);
o In beslag te nemen bescheiden zo precies mogelijk
omschreven in gegeven omstandigheden redelijkerwijs kan
worden verlangd voldoende bepaald.
o Rechtsbetrekking waarop verlof wordt verleend
o Identiteit wederpartij of derde onder wie beslag gelegd wordt
2
, Fishing expiditions voorkomen.
- Belang verzoeker tot beslaglegging voldoende aannemelijk maken.
- Aannemelijk maken dat eis in hoofdzaak is ingesteld en in beslag te
nemen bescheiden onder wederpartij of derde bevinden.
- Keuze maatregelen geleid door overwegingen proportionaliteit en
subsidiariteit.
Noot Krans:
Algemeen bewijsbeslag kan ook op een derde gelegd worden. In praktijk
wordt hier nog weinig gebruik van gemaakt.
- Indien bewijs zowel bij een derde als bij partij zal zijn; subsidiariteit
zorgt voor beslag bij partij.
Algemene bewijsbeslag
- Onherstelbare schade zal berokkenen.
- Vrees betrokken bescheiden anders verloren gaan.
- Vrees voor verduisering.
Verlof kan ex parte (zonder horen wederpartij) gegeven worden indien
uitstel zal leiden tot onherstelbare schade, verduistering of verlies.
HR 18 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:942, NJ 2015/20 (Achmea/Rijnberg)
Art. 152 Rv: bewijs alle middelen en waardering door de rechter,
Civiele procedure niet algemene regel dat onrechtmatig verkregen
bewijs niet door rechter mag worden gebruikt.
- In beginsel wegen: algemene maatschappelijke belang voor
waarheid en belang partijen gestelde in rechte aannemelijk te
kunnen maken zwaarder dan belang van uitsluiting van bewijs.
- Slechts bij bijkomende omstandigheden, is terzijdelegging van
bewijs gerechtvaardigd.
Noot Krans:
Indien inbreuk op persoonlijke levenssfeer niet ernstig is, pleit dat mijns
inziens in algemeen niet voor uitsluiting van onrechtmatig verkregen
bewijsmateriaal.
Stelplicht en bewijslast
Week 2/3
HR 29 november 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7345, NJ 2004/304 (TFS/NS)
Hoofdregel: art. 150 Rv uitzondering: redelijkheid en billijkheid
(omkering).
- Causaal verband tussen onrechtmatige daad of tekortkoming en
schade, tenzij aangesprokene bewijst (aannemelijk maakt) dat
schade ook zonder gedraging of tekortkoming was ontstaan.
- Omkeringsregel schending van norm specifiek gevaar mbt
ontstaan van ander te voorkomen en door normschending in
algemeen aanmerkelijk wordt vergroot.
Obv bescherming betreffende norm redelijk (behoudens
tegenbewijs) ervan uit te gaan dat specifieke gevaar is verwezenlijkt
als gevolg van normschending.
- Vast komen staan: gedraging in strijd met norm strekt tot
voorkomen specifiek gevaar, degene die zich beroept aannemelijk
3
Bewijsrecht
Bewijsrecht algemeen
Week 1
HR 18 december 1987, NJ 1988/679 (Schook/Vergeer)
RR: aan rechterlijk oordeel ten grondslag leggen van niet van algemene
bekendheid zijnde gegevens, verkregen door een ‘niet-officiële
bezichtiging’ is in strijd met wettelijke regeling gerechtelijke
plaatsopneming.
- Rechter gebruikt wat hij zelf heeft waargenomen (namelijk een
gesloten rolluik) voor zijn eigen materieelrechtelijke oordeel (art.
7:290 BW). Rechter ging daar op eigen initiatief langs.
- HR: niet-officiële bezichtiging, worden de waarborgen niet in acht
genomen; niet over hebben kunnen uitlaten strijd met hoor &
wederhoor.
- Partijen moeten kans krijgen zich uit te laten dmv decente
(plaatsopneming dmv formele regeling.
HR 15 april 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP5612, NJ 2011/180 (Van
Donkersgoed/Jansen)
Art 149 Rv: Hof na afsluiting processuele debat (wisseling stukken) op
eigen initiatief verkregen feitelijke gegevens aan zijn beslissing ten
grondslag gelegd, zonder partijen in gelegenheid te stellen daarvan kennis
te nemen en zich daarover desgewenst uit te laten, en ten onrechte
bepaalde stelling als onweersproken beschouwd. (r.o. 3.6.2)
- Strijd met hoor & wederhoor
- Rechter terughoudend is aan partijen te bewijzen, eerlijke
behandeling door hoor & wederhoor en onpartijdigheid rechter
behouden.
- Feiten van internet zijn geen feiten van algemene bekendheid. Het
feit dat je het moet opzoeken is indicatie van het feit dat het geen
feit is van algemene bekendheid.
HR 4 oktober 1996, NJ 1998/45 (Goosen/Goosen)
Bedrog (art. 382 jo. 21 Rv) = oneerlijke proceshouding belet in procedure
feiten aan het licht komen die hadden kunnen leiden tot een gunstige
uitkomst voor de tegenpartij.
- Bijv. verzwijgen terwijl wist of behoorde te weten dat wederpartij
niet met feiten bekend was of redelijkerwijs bekend hoorde te zijn.
Bewijsmateriaal verkrijgen
Week 1
HR 19 maart 1999, ECLI:NL:HR:1999:ZC2874, NJ 1999/496
(Tankink/Hartman)
1
,Art. 152 lid 1 Rv: uitgangspunt = voor het in geding brengen van bewijs
(geluidsband of schriftelijk) is geen toestemming of verzoek van
wederpartij, of opdracht van rechter vereist.
In geding brengen geluidsband hoor & wederhoor (r.o. 3.7)
- Stond partij vrij in geding te brengen, maar heeft niet gebruik van
gemaakt, hof niet verplicht alsnog gelegenheid te geven band ter
griffie te deponeren.
- Door instemming van wederpartij te verlangen heeft T zelf
voorwaarden gesteld aan het in geding brengen van bewijs, die niet
uit de wet volgen.
- Niet mogelijkheid uit eigen beweging benut en zelf voorwaarden
gesteld die niet uit wet volgen.
HR 31 mei 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD9609, NJ 2003/589 (K/Aegon
Schadeverzekeringen)
Verzekeraar info ingewonnen bij derden en vide-opnames van openbare
plaatsen niet direct onrechtmatig; inbreuk persoonlijke levenssfeer &
vernietiging in kort geding?
- Onrechtmatig verkregen bewijs niet als bewijs in bodemprocedure
gebruikt.
Hangt af van omstandigheden van het geval inbreuk, duur en
intensiteit.
- HR: inbreuk op persoonlijke levenssfeer onrechtmatige daad,
rechtvaardigingsgrond kan onrechtmatig karakter ontnemen.
- Equality of arms inzage bewijs; K echt op vrijelijke beschikking
over door verzekeraar verzamelde materiaal, zodat inzicht krijgt en
niet hoeft af te wachten op welke wijze verzekeraar materiaal gaat
gebruiken in bodemprocedure.
- Hof gaat niet mee. Afgezien van het voorschrift van art. 843a Rv,
verplicht geen rechtsregel procespartijen bewijsmateriaal waarover
zij beschikken (op voorhand) aan de wederpartij ter beschikking te
stellen of (in rechte) te produceren.
geen aanleiding voor voorlopige maatregel. (r.o. 4.11)
HR 13 september 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ9958, NJ 2014/455, m.nt. H.B.
Krans (Molenbeek
Invest/Begeer c.s.).
Bewijsbeslaglegging = exhibitieplicht (art. 843a Rv)
Art. 730 en 843a Rv voldoende grondslag voor leggen bewijsbeslag ook
in niet-IE-zaken. (r.o. 3.5 & 3.6.1)
- Beslaglegging slechts op bescheiden (ook digitale bestanden).
Hoge eisen aan de stelplicht van degene die verlof vraagt om bewijsbeslag
te leggen.
- Verzoeksschrift (r.o. 3.7.1);
o In beslag te nemen bescheiden zo precies mogelijk
omschreven in gegeven omstandigheden redelijkerwijs kan
worden verlangd voldoende bepaald.
o Rechtsbetrekking waarop verlof wordt verleend
o Identiteit wederpartij of derde onder wie beslag gelegd wordt
2
, Fishing expiditions voorkomen.
- Belang verzoeker tot beslaglegging voldoende aannemelijk maken.
- Aannemelijk maken dat eis in hoofdzaak is ingesteld en in beslag te
nemen bescheiden onder wederpartij of derde bevinden.
- Keuze maatregelen geleid door overwegingen proportionaliteit en
subsidiariteit.
Noot Krans:
Algemeen bewijsbeslag kan ook op een derde gelegd worden. In praktijk
wordt hier nog weinig gebruik van gemaakt.
- Indien bewijs zowel bij een derde als bij partij zal zijn; subsidiariteit
zorgt voor beslag bij partij.
Algemene bewijsbeslag
- Onherstelbare schade zal berokkenen.
- Vrees betrokken bescheiden anders verloren gaan.
- Vrees voor verduisering.
Verlof kan ex parte (zonder horen wederpartij) gegeven worden indien
uitstel zal leiden tot onherstelbare schade, verduistering of verlies.
HR 18 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:942, NJ 2015/20 (Achmea/Rijnberg)
Art. 152 Rv: bewijs alle middelen en waardering door de rechter,
Civiele procedure niet algemene regel dat onrechtmatig verkregen
bewijs niet door rechter mag worden gebruikt.
- In beginsel wegen: algemene maatschappelijke belang voor
waarheid en belang partijen gestelde in rechte aannemelijk te
kunnen maken zwaarder dan belang van uitsluiting van bewijs.
- Slechts bij bijkomende omstandigheden, is terzijdelegging van
bewijs gerechtvaardigd.
Noot Krans:
Indien inbreuk op persoonlijke levenssfeer niet ernstig is, pleit dat mijns
inziens in algemeen niet voor uitsluiting van onrechtmatig verkregen
bewijsmateriaal.
Stelplicht en bewijslast
Week 2/3
HR 29 november 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7345, NJ 2004/304 (TFS/NS)
Hoofdregel: art. 150 Rv uitzondering: redelijkheid en billijkheid
(omkering).
- Causaal verband tussen onrechtmatige daad of tekortkoming en
schade, tenzij aangesprokene bewijst (aannemelijk maakt) dat
schade ook zonder gedraging of tekortkoming was ontstaan.
- Omkeringsregel schending van norm specifiek gevaar mbt
ontstaan van ander te voorkomen en door normschending in
algemeen aanmerkelijk wordt vergroot.
Obv bescherming betreffende norm redelijk (behoudens
tegenbewijs) ervan uit te gaan dat specifieke gevaar is verwezenlijkt
als gevolg van normschending.
- Vast komen staan: gedraging in strijd met norm strekt tot
voorkomen specifiek gevaar, degene die zich beroept aannemelijk
3
